Chuligański charakter występków na tle rasistowskim


Opis zagadnienia:

Z przykrością odnotować trzeba popełnianie występków na tle rasistowskim czy ksenofobicznym. Na tym tle pojawiła się kontrowersja, czy czyny takie można zakwalifikować jako występki o charakterze chuligańskim, co prowadziłoby do zaostrzenia odpowiedzialności przewidzianego w art. 57a i 69 § 4 KK. W większości orzeczeń sądy twierdzą, że tak (kierunek nr 1), ale w niektórych, że nie (kierunek nr 2). Wbrew pozorom ten drugi kierunek nie wynika z pomniejszania naganności czynów na tle rasistowskim czy ksenofobicznym. Wręcz przeciwnie. Rzecz bowiem w tym, że konieczną przesłanką uznania występku za chuligański jest popełnienie go „bez powodu albo z oczywiście błahego powodu” (art. 115 § 21 KK) i właśnie w ramach kierunku nr 2 twierdzi się, że występki rasistowskie godzą w zbyt istotne wartości społeczne, by można nazwać je błahymi. Tyle że dość paradoksalną konsekwencją takiego stanowiska jest niestosowanie wspomnianego obostrzenia odpowiedzialności.

Kierunki orzecznicze:

 

  1. Występek na tle rasistowskim może być uznany za występek o charakterze chuligańskim.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku – II Wydział Karny z 2014-10-30 II AKa 221/14 (numer 1180005)
„Używanie przemocy, groźby bezprawnej lub znieważanie wyłącznie z powodu czyjejś przynależności narodowej, etnicznej, rasowej albo wyznaniowej. Jest to w rozumieniu art. 115 § 21 KK. działanie bez powodu, względnie z oczywiście błahego powodu.”

 

W uzasadnieniu sąd wskazał, że takie zachowanie nie może znajdować żadnego racjonalnego i powszechnie akceptowanego wytłumaczenia. Sąd skrytykował zdanie obrony, że oskarżony działał z „poważnego” powodu. Taki pogląd jest nie do pogodzenia z powszechnie wyznawaną hierarchią wartości. Może on liczyć jedynie na akceptacje skrajnie nacjonalistycznych i szowinistycznych środowisk, stanowiących margines społeczeństwa. Bić kogoś tylko z tego powodu, że ma inny kolor skóry lub jest innej narodowości, to to samo, co bić z tej tylko przyczyny, że ktoś ma inną fryzurę, kolor oczu lub duży nos. Wszystkie te powody są równie oczywiście błahe, jeżeli w ogóle w takich przypadkach można mówić o jakimkolwiek powodzie.

Sąd dodał, że kwalifikacja czynu z art. 119 lub 257 KK nie wyklucza zastosowania przepisu art. 57a § 1 KK.

Wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 2018-02-16 III K 125/17 (numer 1855411)

„Brak racjonalnego wytłumaczenia dla zachowań dyskryminujących przesądza o uznaniu ich za podejmowane ” z błahego powodu” lub ” bez powodu”.”

Wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z 2017-12-29 III K 147/17 (numer 1855412)

„Tylko „powód” w pewnym sensie tłumaczący, usprawiedliwiający przestępczą akcję, może warunkować odstąpienie od kwalifikacji prawej z art. 115 § 21 KK. Za taki nie można natomiast uznać negacji, dyskryminacji rasowej.”

Wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 2016-12-06 III K 171/16 (numer 1855413)

„Używanie przemocy, groźby bezprawnej lub znieważanie wyłącznie z powodu czyjejś przynależności narodowej, etnicznej, rasowej albo wyznaniowej nie może znajdować żadnego racjonalnego i powszechnie akceptowanego wytłumaczenia. Jest to w rozumieniu art. 115 § 21 KK działanie bez powodu, względnie z oczywiście błahego powodu.”

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 2016-07-26 III K 17/16 (numer 1855414)

„W realiach niniejszej sprawy niewątpliwym było również, że występek, którego dopuścił się oskarżony względem pokrzywdzonego miał charakter chuligański w rozumieniu art. 115 § 21 KK, był bowiem umyślnym zamachem na zdrowie oraz nietykalność cielesną pokrzywdzonego, zaś Z. W. i współdziałający z nim P. K. i M. N. działali publicznie i bez powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego. Oskarżony wraz z wymienionymi dokonał pobicia pokrzywdzonego tylko z tego powodu, że miał on być – według ich mniemania – innego niż katolickie wyznania.”

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 2016-04-25 III K 78/16 (numer 1855415)

„W realiach niniejszej sprawy niewątpliwym było również, że występek, którego dopuścili się oskarżeni względem V. H. B. miał charakter chuligański w rozumieniu art. 115 § 21 KK, był bowiem umyślnym zamachem na zdrowie oraz nietykalność cielesną pokrzywdzonego, zaś W. J. i J. N. działali publicznie i z oczywiście błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego. Przypomnieć należy, iż oskarżeni dokonali pobicia pokrzywdzonego tylko z tego powodu, że ma on inny kolor skóry niż oni.”

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie – II Wydział Karny z 2014-11-07 II AKa 189/14 (numer 1180784)

„Działania oskarżonych „bez powodu” jako jedna z przesłanek chuligańskiego charakteru przestępstwa nie wykluczają oczywiście popełnienia przestępstwa z powodu przynależności rasowej pokrzywdzonego, gdyż znamię „bez powodu” jako przesłankę chuligaństwa należy oceniać obiektywnie, a nie subiektywnie z punktu widzenia oskarżonego.”


  1. Występek na tle rasistowskim nie może być uznany za występek o charakterze chuligańskim.
Wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z 2013-11-12 VIII Ka 651/13 (numer 1588014)

„Nie sposób przyjmować, że działanie oskarżonych mające podłoże związane z nienawiścią na tle przynależności narodowej, nastąpiło z oczywiście błahego powodu.”

Sąd wskazał, że powód błahy w społecznym odbiorze – to tyle co powód drobny, banalny, nic nie znaczący. Być może w odczuciu samych oskarżonych takim pozostawał, tym nie mniej jednak zdaniem sądu z pewnością rasizmu, czy też ksenofobii, jako szeroko pojętego zjawiska, czy też prezentowanych na tym tle postaw, nie sposób marginalizować i bagatelizować. To tak jakby na jednej szali stawiać zaczepki o podłożu nienawiści rasowej bądź przynależności narodowej, a drugiej choćby werbalne zaczepki w postaci „prośby o przysłowiowego papierosa”, czy też „drobne”, będące źródłem tak licznych na wokandzie spraw o pobicia, czy też rozboje. Właśnie waga i społeczny odbiór tych kwestii nakazuje, jedynie te drugie postrzegać w kategorii powodów błahych i oczywiście błahych. Sąd dodał, że nie ma tu mowy o łagodzeniu odpowiedzialności, skoro ustawodawca przewidział dla takich czynów szczególne typy przestępstw (art. 256 i 257 KK).

Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu – II Wydział Karny z 2017-05-04 II AKa 88/17 (numer 1675404)

„Ustawodawca w art. 119 § 1 KK poprzez stosunkowo wąski zakres kryminalizacji opisanych w tym przepisie zachowań sprawczych i wielkość sankcji, wyraża szczególnie negatywną ocenę zachowania sprawczego, powodowanego względami rasistowskimi. Powód działania sprawcy w zasadniczym więc stopniu decyduje o zakresie odpowiedzialności i grożącej, surowej karze. Zestawiając to ze znamionami czynu chuligańskiego, który od strony podmiotowej charakteryzuje się, że jest podejmowany „bez powodu albo z oczywiście błahego powodu”, można bez wątpienia stwierdzić, że powód z jakim sprawca popełnia czyn z art. 119 § 1 KK jest w ocenie ustawodawcy czymś bardziej nagannym (pejoratywnym), aniżeli zastosowanie wobec innej osoby lub grupy osób przemocy lub groźby bezprawnej „bez powodu albo z oczywiście błahego powodu”.”

Sąd dodał, że zastosowanie art. 57a do czynu z art. 119 KK prowadziłoby do podwójnego obostrzenia odpowiedzialności.

 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw nam swój numer telefonu
i adres e-mail, a skontaktujemy się z Tobą:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał zakładowy: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych