Niezapięcie pasów bezpieczeństwa w pojeździe a przyczynienie się do powstania szkody



Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że Powód, nie zapinając pasów bezpieczeństwa na tylnym siedzeniu przyczynił się w 50 % do powstania szkody. Takiemu stanowisku przeczy przede wszystkim porównanie stopnia winy poszkodowanego i sprawcy szkody. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zachowanie się sprawcy szkody polegające na umyślnym naruszeniu zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym jest okolicznością niewspółmierną do niezapięcia pasów bezpieczeństwa przez poszkodowanego. Z drugiej jednak strony należy przyjąć, że skoro Powód mógł i powinien był przewidywać możliwe następstwa ewentualnego wypadku i konsekwencji swojego zachowania polegającego na niezapięciu pasów bezpieczeństwa, można mu przypisać rażące niedbalstwo.
Wyrok SN z 16.3.2018 r., IV CSK 114/17

Powód wniósł o zasądzenie od Pozwanego – Towarzystwa Ubezpieczeń kwoty 249 600 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z odsetkami ustawowymi od wskazanego dnia do dnia zapłaty oraz o ustalenie odpowiedzialności Pozwanego za skutki wynikające z wypadku drogowego z 2.5.2012 r. mogące powstać w przyszłości.



Sąd Okręgowy w wyroku zasądził od Pozwanego na rzecz Powoda kwotę 159.600 złotych wraz z opisanymi odsetkami ustawowymi, oddalając powództwo w pozostałym zakresie i rozstrzygając o kosztach postępowania.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Kierujący pojazdem marki VW Golf umyślnie naruszył zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że nie zachował szczególnej ostrożności w trakcie wykonywania manewru wyprzedzania i jadąc z prędkością 115 km/h doprowadził do zderzenia z sygnalizującym manewr zmiany kierunku jazdy w lewo samochodem osobowym marki Mazda 6, wskutek czego obrażeń powodujących naruszenie czynności narządów ciała na okres przekraczający siedem dni doznał pasażer pojazdu VW Golf – powód w niniejszej sprawie. Sąd Rejonowy uznał kierującego pojazdem marki VW Golf za winnego popełnienia czynu z art. 177 § 1 KK w zw. z art. 178 § 1 KK. Samochód, którym poruszał się sprawca wypadku oraz powód w niniejszej sprawie, korzystał z ochrony w zakresie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych udzielanej przez pozwanego. Powód w wyniku zdarzenia odniósł szereg obrażeń: urazu czaszkowo-mózgowego, stłuczenia płatów czołowych, złamania kości podstawy czaszki i kości pokrywy czaszki, złamania kości masywu szczękowo-jarzmowego-oczodołowego oraz łuku jarzmowego po stronie prawej z przemieszczeniem, złamania zęba obrotnika oraz urazu oka prawego powodującego niedowidzenie. W postępowaniu ustalono, że powód podróżował zajmując miejsce środkowe z tyłu pojazdu, a ponadto w chwili zdarzenia nie miał zapiętych pasów bezpieczeństwa. Sąd Okręgowy po przeprowadzeniu szeregu dowodów z opinii biegłych przyjął, że powód do powstania szkody przyczynił się w 30%.

Od wskazanego wyroku SO obie strony wniosły apelację.

Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 99 600 zł oraz ustalił odpowiedzialność pozwanego wobec powoda za skutki wypadku komunikacyjnego z 2.5.2013 r., które mogą ujawnić się w przyszłości oraz wzajemnie zniósł koszty procesu. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne sądu I instancji i uznał, że częściowo obie apelacje zasługiwały na uwzględnienie. Sąd II instancji odmiennie ocenił stopień przyczynienia się Powoda do rozmiaru i charakteru doznanych obrażeń ciała – 50% przyczynienia się.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Powód zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 362 KC w zw. z art. 445 § 1 oraz w zw. z art. 6 oraz 362 KC.

W pierwszej kolejności SN wyjaśnił, że zgodnie z art. 362 KC jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. W uzasadnieniu wyroku SN wskazał również na to, że w zakresie wykładni przywołanego przepisu w piśmiennictwie wyróżnia się cztery koncepcje teoretyczne. Przyczynienie się jest zachowanie się poszkodowanego pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą (pierwsza koncepcja) oraz obiektywnie nieprawidłowe (druga koncepcja), zawinione (trzecia koncepcja) albo zależnie od tego, czy sprawca szkody odpowiada na zasadzie ryzyka, czy winy – obiektywnie nieprawidłowe albo zawinione. Sąd Najwyższym w składzie orzekającym w niniejszej sprawie opowiedział się za pierwszą koncepcją. Jak zauważył SN, zmniejszenie wysokości odszkodowania ze względu na przyczynienie się poszkodowanego dokonuje się w dwóch etapach. Trzeba zatem ustalić, czy poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody. Następnie ustalenia wymaga, czy zachowanie się poszkodowanego pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą. W kolejnym etapie określa się, czy ze względu na przyczynienie się poszkodowanego należy zmniejszyć wysokość odszkodowania. Sąd Najwyższy wskazał, że nie budzi wątpliwości między stronami okoliczność, że powód do powstania szkody się przyczynił. Dokonując jednak oceny stopnia przyczynienia się SN wskazał, że nie można zgodzić się z twierdzeniem SA, że powód przyczynił się w 50% do powstania szkody, gdyż tak wysoki stopień przyczynienia się może być zasadnym, gdy poszkodowany wiedział on o tym, że sprawca wypadku prowadził pojazd pod wpływem alkoholu; świadomie decydował się na jazdę samochodem z kierowcą będącym w stanie po spożyciu alkoholu, czy spożywał alkohol z kierowcą przed podjęciem przez niego jazdy. Uznaniu 50% przyczynienia się przeczy przede wszystkim porównanie stopnia winy poszkodowanego i sprawcy szkody. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zachowanie się sprawcy szkody polegające na umyślnym naruszeniu zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym jest okolicznością niewspółmierną do niezapięcia pasów bezpieczeństwa przez poszkodowanego. Z drugiej jednak strony należy przyjąć, że skoro powód mógł i powinien był przewidywać możliwe następstwa ewentualnego wypadku i konsekwencji swojego zachowania polegającego na niezapięciu pasów bezpieczeństwa, można mu przypisać rażące niedbalstwo.

W ramach przytoczonej argumentacji, SN uchylił zaskarżony wyrok w odpowiednich punktach, a ponadto oddalił apelację pozwanego w zakresie w jakim została ona uwzględniona w zaskarżonym wyroku.

Komentarz

 

W komentowanym orzeczeniu SN podtrzymał występujące w orzecznictwie stanowisko, dotyczące rozumienia art. 362 KC. W uzasadnieniu wyroku SN wskazał również na to, że w zakresie wykładni przywołanego przepisu w piśmiennictwie wyróżniono cztery koncepcje teoretyczne. Przyczynieniem się jest zachowanie się poszkodowanego pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą (pierwsza koncepcja) oraz obiektywnie nieprawidłowe (druga koncepcja), zawinione (trzecia koncepcja) albo zależnie od tego, czy sprawca szkody odpowiada na zasadzie ryzyka, czy winy – obiektywnie nieprawidłowe albo zawinione. Sąd Najwyższy opowiedział się za przeważającą koncepcją, w której przyczynieniem się jest zachowanie się poszkodowanego pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą.

Co wymaga podkreślenia, SN odnosząc się do przedmiotu niniejszej sprawy uznał, że nie można zgodzić się z twierdzeniem, że nie zapinając pasów bezpieczeństwa na tylnym siedzeniu poszkodowany przyczynił się w 50% do powstania szkody. Takiemu stanowisku przeczy bowiem porównanie stopnia winy poszkodowanego i sprawcy szkody. Co więcej, zachowanie się sprawcy szkody polegające na umyślnym naruszeniu zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym jest okolicznością niewspółmierną do niezapięcia pasów bezpieczeństwa przez poszkodowanego, co miało wpływ na ocenę zakresu przyczynienia się.

Tomasz Jamróz
Domański Zakrzewski Palinka

 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw nam swój numer telefonu
i adres e-mail, a skontaktujemy się z Tobą:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych