Stan faktyczny sprawy

Przedmiotem postępowania przed organami obu instancji było ustalenie statusu Skarżącej jako osoby bezrobotnej i przysługującego jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ I instancji (Starosta) orzekł (w drodze decyzji administracyjnej) o utracie przez Skarżącą statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 17.12.2018 r. uzasadniając swoje rozstrzygnięcie odmową podjęcia zatrudnienia przez Stronę. Organ odwoławczy (Wojewoda), po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, wobec przyjęcia, że bezspornie zaszły przesłanki do zastosowania treści art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z 20.4.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1409), który przewiduje przesłanki pozbawienia statusu osoby bezrobotnej, utrzymał decyzję Starosty w mocy.

Następnie Skarżąca złożyła do Wojewody pismo zatytułowane „Odwołanie”, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, wskazując na szereg naruszeń i załączając jako dowód w sprawie dokumentację medyczną. Z uwagi na fakt, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania w związku z „poprzednim” odwołaniem Skarżącej Wojewoda poinformował ją o braku podstaw do ponownego, merytorycznego rozstrzygania tej samej sprawy administracyjnej. Niezadowolona z treści powyższego rozstrzygnięcia Skarżąca wywiodła skargę do WSA w Szczecinie.

4 moduły Systemu Legalis z Bazą prawa i orzecznictwa od 150 zł netto/m-c Sprawdź

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji

Sąd I instancji uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. WSA w Szczecinie podniósł, że doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności i przepisów dotyczących terminów do wniesienia odwołania. Organ II instancji, przed upływem 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania, a zatem przedwcześnie wydał decyzję, nie dając Skarżącej możliwości skorzystania w pełni z przysługującego jej prawa do złożenia odwołania i nawet wielokrotnego jego uzupełniania w terminie otwartym do wniesienia odwołania. Decyzję organu I instancji Skarżąca odebrała osobiście 7.1.2019 r., zatem termin dla niej otwarty, w którym mogła skorzystać z prawa do wniesienia odwołania upływał 21.1.2019 r. Dla biegu terminu nie ma znaczenia fakt, że już następnego dnia po otrzymaniu decyzji organu I instancji, tj. 8.1.2019 r. Skarżąca wniosła od ww. decyzji odwołanie. Ponadto w ocenie Sądu I instancji, nie budzi wątpliwości, że zakończenie postępowania odwoławczego przed upływem ustawowego terminu do wniesienia odwołania, stanowi takie naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tym bardziej, że istotne dla Skarżącej dowody zostały przez nią przedstawione w kolejnym piśmie, datowanym na 18.1.2019, a więc złożonym już po wydaniu przez organ II instancji rozstrzygnięcia.

Skarga kasacyjna Wojewody

Wojewoda nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wywiódł skargę kasacyjną do NSA, w której zaskarżył wyrok w całości i zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30.8.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: PostAdmU) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PostAdmU w związku z art. 15 ustawy z 14.6.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: KPA) polegające na przyjęciu, że doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności i przepisów dotyczących terminów do wniesienia odwołania przez zakończenie postępowania odwoławczego przed upływem ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na względzie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w ocenie NSA

W pierwszej kolejności NSA podkreślił, że istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 KPA, polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym.

Następnie NSA zauważył, iż w rozpatrywanej sprawie, czyniąc zadość normie art. 15 KPA sprawa została dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta; po raz pierwszy w pierwszej instancji, a po raz kolejny w drugiej instancji. Każdy z organów przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a następnie wydał rozstrzygnięcie, przy czym z akt sprawy wynika, że obydwa organy oparły się na tym samym materiale dowodowym. Zatem NSA nie dopatrzył się uchybień w tym zakresie, zwłaszcza że Sąd I instancji nie wskazuje konkretnych czynności, które zostały podjęte jedynie przed organem odwoławczym, a których charakter i zakres mogłyby świadczyć o naruszeniu art. 15 KPA. Sąd I instancji nie wyjaśnił, jak fakt zakończenia postępowania odwoławczego w drodze decyzji, mógł niekorzystnie wpłynąć na prawa i obowiązki strony postępowania w sytuacji, gdy postępowanie odwoławcze było wynikiem rozpoznania odwołania Skarżącej, a postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. Czynienie zarzutu organowi administracji publicznej, że rozstrzygnął sprawę zbyt szybko jest w okolicznościach tej sprawy bezpodstawne. Strona ma prawo w toku postępowania odwoławczego składać wszelkiego rodzaju pisma i przedstawiać dodatkową argumentację czy prezentować dowody, natomiast prawo to nie jest ograniczone terminem do wniesienia odwołania. Stąd całkowicie pozbawione racji jest twierdzenie Sądu I instancji, iż organ odwoławczy przedwcześnie rozpoznał odwołanie Skarżącego. Sąd uchylił się jednocześnie od dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji co do meritum, ograniczając się jedynie do wykazania naruszenia art. 15 KPA, tj. zasady dwuinstancyjności.

Dodatkowo NSA wskazał, że KPA nie dopuszcza żadnej możliwości dowolnego powielania środków zaskarżenia poprzez dwukrotne lub wielokrotne składanie odwołań od tej samej decyzji. Zgodnie z art. 15 KPA, wszystkie decyzje nieostateczne mogą być na wniosek osoby uprawnionej zaskarżone do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Zgodnie zaś z art. 127 § 1 KPA od decyzji wydanej w I instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, co oznacza, że strona może wnieść odwołanie od decyzji nieostatecznej wyłącznie jeden raz i tylko do jednej instancji. W rozpatrywanej sprawie prawo Skarżącej do ponownego rozpatrzenia jej sprawy w trybie instancyjnym objętej decyzją organu I instancji zostało zachowane poprzez rozpatrzenie „pierwszego” ze złożonych przez nią odwołań i w wyniku tego wydanie decyzji przez organ odwoławczy. Skoro Skarżąca złożyła odwołanie w ustawowym terminie, to organ nie miał obowiązku oczekiwać czy Skarżąca ponowi swoje zarzuty, uzupełni czy też ponownie wystąpi ze środkiem odwoławczym.

Rozstrzygnięcie NSA

W tej sytuacji, mając na względzie zakres orzekania przez organ odwoławczy, NSA uznał, że nie można podzielić poglądu WSA w Szczecinie, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia powołanych przez ten Sąd przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PostAdmU. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 185 § 1 PostAdmU NSA orzekł jak w sentencji, tj. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę WSA w Szczecinie do ponownego rozpoznania.

W analizowanym rozstrzygnięciu NSA przypomniał jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym przez NSA istota ww. zasady odnosi się do prawa strony do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez dwa różne organy, co znajduje swoje praktyczne odzwierciedlenie w prawie do wniesienia odwołania (tryb zwykły). Taka sytuacja nastąpiła na gruncie rozpatrywanego stanu faktycznego, a organ odwoławczy prawidłowo pouczył Skarżącą o przysługujących jej środkach zaskarżenia, w tym o braku prawa do „kolejnego” odwołania od tej samej decyzji administracyjnej.

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Przetestuj. Sprawdź