Tarcza antykryzysowa, przestój oraz praca zdalna w obliczu pandemii – SARS-CoV-2

Minister Zdrowia ogłosił od 14.3.2020 r. do odwołania na obszarze RP stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Ustawa z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374, dalej jako: KoronawirusU) przewiduje regulacje prawne przyznające pracownikom ochronę, jednak z drugiej strony obowiązuje rozporządzenie z 13.3.2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 433, dalej jako: rozporządzenie), które przewiduje szereg ograniczeń dla przedsiębiorców.

  • W ogłoszonych przez Premiera i Prezydenta RP, w dniu 18.3.2020 r. 5 filarach rządowego pakietu osłony dla przedsiębiorców – tzw. tarcza antykryzysowa/ społeczno-gospodarcza, państwo ma poświęcić 212 miliardów zł na bezpieczeństwo finansowe pracowników, finansowanie firm, ochronę zdrowia, wzmocnienie finansów i inwestycji publicznych. Program ma być gotowy w tym tygodniu – do 22.3.2020 r. i ma być uszczegółowiony w konkretnych ustawach.
  • Sposób wykonywania pracy zdalnej nie jest tożsamy z definicją telepracy w rozumieniu art. 675 § 1 KP, istnieją więc wątpliwości m.in. co do tego: gdzie praca zdalna może być wykonywana; w jakiej formie może być polecone jej wykonywanie; przez jaki czas można pracować w tej formie – oraz czy może on być wydłużany lub skracany; czy można odmówić jej wykonania i jakie konsekwencje prawne się z tym wiążą.
  • Pracownicy i pracodawcy nie wiedzą również czy za okres ograniczenia funkcjonowania określonych instytucji lub zakładów pracy, zgodnie z wytycznymi rozporządzenia, należy się tzw. wynagrodzenie przestojowe – w zw. z art. 81 KP.


Ogólne założenia pakietu osłony dla przedsiębiorców – TARCZY ANTYKRYZYSOWEJ

ogłoszonych 5 filarach rządowego pakietu osłony dla przedsiębiorców, tzw. tarczy antykryzysowej w dniu 18.3.2020 r. państwo ma poświęcić 
212 miliardów zł na bezpieczeństwo finansowe pracowników, finansowanie firm, ochronę zdrowia, wzmocnienie finansów i inwestycji publicznych. W zakresie tego finansowanie będzie przewidziane dla: osób prowadzących działalność gospodarczą, tj. zasiłek w wysokości 80% wartości minimalnego wynagrodzenia; w sytuacji przedłużenia okresu zamknięcia szkół, żłobków i podszkoli rozważane jest przedłużenie możliwości pobierania dodatkowego zasiłku opiekuńczego; państwo ma objąć ochroną wynagrodzenie dla pracowników i osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych – rząd proponuje pokryć do 40% wynagrodzenia w firmach z problemami ekonomicznymi, a pracodawca może obniżyć koszty osobowe o 60% jeżeli nie będzie prowadził zwolnień pracowników; mikrofirmy zatrudniające do 9 osób mogą uzyskać niskooperocentowaną pożyczkę z Funduszu Pracy do 5 tys. zł na 12 miesięcy; mają być ustanowione instrumenty na rzecz poprawy płynności finansowej firm: leasing operacyjny dla sektora transportowego, w tym wsparcie gwarancyjne oraz dopłaty do kredytów; udogodnienia w płatnościach podatków i składek ZUS jak i silna ochrona dla służby zdrowia.

Ograniczenia funkcjonowania instytucji lub zakładów pracy

Rozporządzenie ogranicza swobodę działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia przez przedsiębiorców poszczególnych rodzajów działalności. Zgodnie z rozporządzeniem, od 14.3.2020 r. do odwołania, całkowitemu zakazowi podlegają działalności:

  1. polegające na przygotowywaniu i podawaniu posiłków i napojów gościom siedzącym przy stołach lub gościom dokonującym własnego wyboru potraw z wystawionego menu, spożywanych na miejscu – np. restauracje, kawiarnie (z wyłączeniem dostaw czy zakupów na wynos);

  2. zw. z organizacją, promocją lub zarządzaniem imprezami, tj. targi, wystawy, kongresy, konferencje, spotkania, włączając działalności polegające na zarządzaniu i dostarczaniu pracowników do obsługi terenów i obiektów, w których te imprezy mają miejsce;

  3. twórcze zw. z wszelkimi zbiorowymi formami kultury i rozrywki, w tym kluby taneczne, kluby nocne, baseny, siłownie, kluby fitness;

  4. zw. z projekcją filmów lub nagrań wideo w kinach, na otwartym powietrzu lub w pozostałych miejscach oraz działalności klubów filmowych;

  5. zw. z konsumpcją i podawaniem napojów;

  6. zw. z prowadzeniem obiektów noclegowych turystycznych i miejsc krótkotrwałego zakwaterowania;

  7. zw. z prowadzeniem kasyn, z wyłączeniem kasyn internetowych;

  8. bibliotek, archiwów, muzeów oraz pozostałej działalności zw. z kulturą.


Przestój i wynagrodzenie przestojowe

W zakresie powyższych ograniczeń i zakazów szereg osób, które nie mają możliwości wykonywania pracy zdalnej straciło pracę, a pracodawcy popadają w coraz większe trudności ekonomiczne. Jakie są na chwilę obecną uprawnienia pracownika w zakresie wynagrodzenia, który ma zawartą umowę o pracę w przypadku zamknięcia zakładu pracy lub niemożności wykonywania pracy zdalnej z powodu SARS-CoV-2?

Art. 81 § 1 KP wskazuje, że pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów. Prawny problem polega jednak na tym, czy ustanowiony przez Ministra Zdrowia całkowity zakaz prowadzenia danego rodzaju działalności mieści się w ustawowych przeszkodach zamknięcia zakładu pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, skoro de facto to nie pracodawca o tym zdecydował a władza wykonawcza. Z drugiej strony § 2 ww. przepisu wskazuje, że wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, przysługuje pracownikowi za czas niezawinionego przez niego przestoju. Niewątpliwie winy pracownika brak.

Państwowa Inspekcja Pracy w swoim komunikacie wyjaśnia, że:  Należy bowiem uznać, że konieczność zamknięcia zakładu pracy w celu przeciwdziałania COVID-19 będzie przyczyną dotyczącą pracodawcy – mimo, że będzie to przyczyna niezawiniona przez pracodawcę (podobnie jak odcięcie prądu w mieście w tym również w zakładzie pracy co uniemożliwia pracę, powódź która zalała zakład pracy itp.)”.

Praca zdalna a telepraca 

KoronawirusU wskazuje, że przez „przeciwdziałanie COVID-19” rozumie się wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków choroby. W ramach tego przeciwdziałania, pracodawcy mogą (nie muszą!) podjąć decyzję o pracy zdalnej. Decyzja ta leży wprawdzie w gestii pracodawcy, jednak pracownicy mogą złożyć stosowny wniosek. Mimo tego, wniosek nie musi być uwzględniony.

Pojęcie „praca zdalna” jest pojęciem szerszym niż pojęcie „telepracy”. Praca zdalna polega na wykonywaniu pracy, przez czas oznaczony, pracy określonej w umowie o pracę, poza miejscem jej stałego wykonywania – na polecenie pracodawcy i w celu przeciwdziałania COVID-19. Telepracą jest wykonywanie pracy regularnie poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Telepracownikiem jest pracownik, który wykonuje pracę w tych warunkach i przekazuje pracodawcy wyniki pracy, w szczególności za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Praca zdalna nie musi być wykonywana na komputerze, a wynik pacy nie musi być przesyłany pracodawcy pocztą elektroniczną.

Cel, miejsce, czas i polecenie pracy zdalnej

Istotne jest to, że pracownik jest zobowiązany stosować się do poleceń pracodawcy, również w zakresie pracy zdalnej (chyba, że nie dotyczą one pracy; są sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę). Brak dostosowania się do powyższego może spowodować nałożenie kary porządkowej czy też rozwiązanie umowy o pracę.

Praca zdalna może być powierzona przez pracodawcę w dowolnej formie, np. ustnej czy pisemnej, ustawodawca bowiem nie zastrzega konkretnej formy. Co do czasu na jaki ten sposób pracy może być powierzony, trzeba wskazać, że art. 3 KoronawirusU traci moc po upływie 180 dni od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 8.3.2020 r., wydaje się więc, że będzie to maksymalny okres przez jaki praca zdalna będzie obowiązywała na podstawie omawianej ustawy. Należy jednak pamiętać, że ustawa nie reguluje szczegółowo tej problematyki, zatem prawnie dopuszczalne będzie skrócenie jak i wydłużenie pierwotnie wskazanego przez pracodawcę okresu świadczenia pracy zdalnej (z zastrzeżeniem okresu obowiązywania ustawy). Praca zdalna, może być powierzona do wykonania w domu, jeżeli jednak istnieją okoliczności bezwzględnie uniemożliwiające wykonywanie pracy w tej formie, pracodawca powinien wyznaczyć pracownikowi inne miejsce wykonywania pracy zdalnej.

Autorka: Kinga Piwowarska
2020-03-20

Więcej aktualności n.ius® – w Systemie Legalis.
Doradca zdalnie zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp do pełnej wersji programu →

 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp:

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe@beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.

Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał zakładowy: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych