Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 775; dalej: VATU), eksportem towarów jest dostawa towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej przez dostawcę lub na jego rzecz, lub nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz, jeżeli wywóz towarów poza terytorium UE jest potwierdzony przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych. Zgodnie zaś z art. 41 ust. 6 VATU, w eksporcie towarów stosuje się stawkę podatku 0% VAT pod warunkiem, że podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy otrzymał dokument potwierdzający wywóz towaru poza terytorium UE. Dokumentem takim może być w szczególności dokument w postaci elektronicznej otrzymany z systemu teleinformatycznego (CC599C), dokument w postaci elektronicznej pochodzący z systemu teleinformatycznego służącego do obsługi zgłoszeń wywozowych, otrzymany poza tym systemem albo zgłoszenie wywozowe na piśmie utrwalone w postaci papierowej złożone poza systemem teleinformatycznym służącym do obsługi zgłoszeń wywozowych albo jego kopia potwierdzona przez właściwy organ celny.

Organy podatkowe rygorystycznie podchodzą do kwestii dokumentacji potwierdzającej prawo do stosowania 0% stawki VAT w wywozie poza terytorium UE. Orzecznictwo unijne i krajowe jest pod tym względem znacznie bardziej liberalne. Dlatego Ministerstwo Finansów dostrzegło potrzebę uelastycznienia wymogów dotyczących potwierdzania eksportu towarów na potrzeby stosowania stawki 0% VAT. Prace legislacyjne w tym zakresie trwają. Przyjrzyjmy się więc temu, czego możemy się spodziewać już niebawem.

Szkolenia online z zakresu podatków – Sprawdź aktualny harmonogram Sprawdź

Zmiana definicji eksportu

Zmodyfikowana zostanie definicja eksportu towarów. Zmiana ma polegać na wykreśleniu przesłanki, zgodnie z którą eksport jest potwierdzony przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych. Zmiana ta ma pozwolić na lepsze odzwierciedlenie unijnych regulacji w zakresie eksportu towarów i umożliwi rozszerzenie rodzajów dokumentów, których posiadanie uprawnia do zastosowania stawki podatku 0% z tytułu eksportu towarów.

Nowe kryteria dokumentacyjne

Obecny wymóg w zakresie „otrzymania dokumentu potwierdzającego wywóz towarów poza UE” zastąpiony ma być wymogiem „posiadania dowodów, z których wynika, że w wyniku dostawy towary zostały wywiezione poza terytorium UE”. Naturalną konsekwencją jest więc rozszerzenie katalogu dowodów uprawniających do zastosowania stawki podatku 0% z tytułu eksportu towarów o te dokumenty, z których będzie jednoznacznie wynikać, że towary w wyniku dostawy zostały wywiezione poza terytorium UE.

Oczywiście, nadal będą to dokumenty celne, stosowane również obecnie. Ale pojawią się też nowe, alternatywne dowody (niestety, wymienione enumeratywnie), które w sposób jednoznaczny mogą potwierdzać, że towary zostały wywiezione poza terytorium UE. Mogą to być także:

  • dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika (spedytora) odpowiedzialnego za wywóz towarów z terytorium kraju, w tym otrzymane w systemie elektronicznym przewoźnika;
  • dokumenty potwierdzające dostarczenie przesyłki do miejsca jej przeznaczenia poza terytorium Unii Europejskiej przez operatora pocztowego, w tym otrzymane w systemie elektronicznym tego operatora;
  • dokument (lub jego kopia) wydany przez administrację celną kraju spoza terytorium Unii Europejskiej, potwierdzający przywóz i odprawę celną towarów w tym państwie oraz pisemne oświadczenie nabywcy towarów, że towary zostały dostarczone do ich miejsca przeznaczenia poza terytorium Unii Europejskiej.

Kres znaczenia CC529C

To też konsekwencja rozszerzenia katalogu dowodów. Obecnie „przesunięcie” rozpoznawania eksportu ze stawką 0% VAT o jeden okres rozliczeniowy wymaga posiadania dokumentu celnego potwierdzającego procedurę wywozu. Skoro „po nowemu” dokumenty celne nie będą w ogóle wymagane, posiadanie CC529C straci na znaczeniu. Nie oznacza to, że eksporterzy nie będą uprawnieni do przesuwania rozpoznawania eksportu w przypadku nieotrzymania dokumentów na czas. Będzie to nadal możliwe, ale bez tego dodatkowego wymogu. Ułatwi to pośrednio życie tym eksporterom, którzy fakturują swoich kontrahentów sporo przed wywozem (ale wciąż w granicach ustawowych 60 dni).

Zmiany dla zaliczek

Jak wiadomo, w eksporcie towarów opodatkowane VAT są także zaliczki (inaczej niż np. w Wewnątrzwspólnotowej Dostawie Towarów). Warunkiem 0% VAT dla zaliczek jest zgodnie z art. 41 ust. 9a VATU wywóz towarów w terminie 6 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym podatnik otrzymał zapłatę (z możliwością wydłużenia tego okresu na podstawie art. 41 ust. 9b VATU), a także posiadanie dokumentów wywozowych w tym terminie. W nowych realiach pojawi się warunek dodatkowy. Mianowicie, eksporter powinien być podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny od co najmniej 12 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji podatkowej za okres, w którym wykazuje stawkę podatku 0% w eksporcie towarów w odniesieniu do otrzymanej zapłaty.

Od kiedy?

Od 1.1.2027 r., o ile przepisy przejdą przez ścieżkę legislacyjną. Co ważne, do eksportu towarów dokonanego przed dniem wejścia w życie nowelizacji, dla którego termin do złożenia deklaracji podatkowej upływa po dniu 31.12.2026 r., zastosowanie będą miały przepisy w nowym, co do zasady korzystniejszym brzmieniu. Nowe zasady dokumentowania wywozu towarów poza terytorium UE będą mogły być stosowane w przypadku, gdy przed 1.1.2027 r. podatnik otrzymał całość lub część zapłaty z tytułu eksportu towarów, a wywóz towarów nastąpi po dniu 31.12.2026 r.

Komentarz

To dobre zmiany, ale oczekiwania były większe. Po pierwsze – co do katalogu dokumentów. W odróżnieniu chociażby od WDT i art. 42 ust. 11 VATU, katalog dokumentów dla eksportu będzie zamknięty. W zasadzie poszerzy się o dwa rodzaje dokumentacji: od przewoźnika i od administracji celnej kraju przeznaczenia (importu). Dokumenty od operatorów pocztowych są akceptowane i dziś przez organy podatkowe.

Po drugie – nowelizacja będzie „trudno stosowalna” wstecz, to znaczy dla toczących się już spraw oraz dla dokonanych eksportów, co do których istnieją spory co do 0% VAT ciężko będzie zastosować nowe reguły. Projekt wprost na to nie zezwala.Tymczasem zarówno w orzecznictwie krajowym, jak i unijnym dostrzega się niedoskonałości obecnych regulacji, a sposób ich interpretacji świadczy o zdecydowanie zbyt wysokim sformalizowaniu warunków (decyduje materialny wywóz, a nie formalnoprawna przesłanka CC599C). Co za tym idzie, podatnicy nadal będą się spierać z organami podatkowymi w zakresie eksportów dokonywanych przed 1.1.2027 r. Ze sporymi szansami na sukces przed sądami administracyjnymi. Trochę szkoda więc energii, jaką pewnie nadal trzeba będzie włożyć w odzyskiwanie VAT od eksportu, skoro Ministerstwo Finansów samo przyznaje, że przepisy były i są niedoskonałe.

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Kup online, korzystaj od razu! Sprawdź

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →