• Nowa regulacja wzmacnia kompetencje Prezesa UOKiK i Inspekcji Handlowej oraz rozszerza instrumentarium kontrolne, w szczególności wobec sprzedaży internetowej.
  • Jej przepisy istotnie podnoszą poziom sankcji administracyjnych, zmieniając praktyczne uwarunkowania prowadzenia działalności gospodarczej w obszarze obrotu produktami konsumenckimi.
  • NadzBezpProdU uchyla ustawę z 12.12.2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 222; dalej: BezpProdU), dostosowując krajowy system nadzoru do unijnych standardów.

Zgodnie z art. 2 NadzBezpProdU ustawę stosuje się do produktów wprowadzanych do obrotu lub udostępnianych na rynku w zakresie określonym w art. 2 rozporządzenia 2023/988, zwanego rozporządzeniem GPSR (General Product Safety Regulation). Choć jego przepisy są bezpośrednio stosowane w porządku prawnym państw członkowskich, ich skuteczność uzależniona jest od krajowych mechanizmów nadzoru i egzekwowania. W tym kontekście ustawa pełni funkcję wykonawczą i proceduralną, uzupełniając regulację unijną o przepisy dotyczące właściwości organów, kontroli, postępowań administracyjnych oraz sankcji.

NadzBezpProdU pozostaje również w związku z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1020 z 20.6.2019 r. w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów oraz zmieniającym dyrektywę 2004/42/WE oraz rozporządzenia (WE) nr 765/2008 i (UE) nr 305/2011 (Dz.Urz. UE L z 2019 r. Nr 169, s. 1). W wielu przepisach NadzBezpProdU odwołuje się bezpośrednio do rozporządzenia 2019/1020/UE. Dotyczy to np. definicji dostawcy usług społeczeństwa informacyjnego, która została zaczerpnięta wprost z art. 3 pkt. 14 rozporządzenia 2019/1020/UE oraz definicji użytkownika końcowego (z art. 3 pkt. 21 rozporządzenia 2019/1020/UE).

Organy nadzoru rynku i ich kompetencje

Ustawa utrzymuje dotychczasowy model organów nadzoru rynku. Jako właściwego w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów wskazuje Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), a w sprawie kontroli produktów w zakresie spełniania ogólnych wymagań bezpieczeństwa – wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej.

Prezes UOKiK ma pozycję centralnego koordynatora systemu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 NadzBezpProdU jest jednolitym urzędem łącznikowym, o którym mowa w art. 10 ust. 3 rozporządzenia 2019/1020/UE. Do jego zadań należą m.in. kontakty z Komisją Europejską i organami nadzoru innych państw członkowskich, uczestniczy w pracach organów Rady Unii Europejskiej, w posiedzeniach Sieci ds. Bezpieczeństwa Konsumentów, sporządza krajową strategię nadzoru rynku (art. 13 ust. 1 rozporządzenia 2019/1020/UE). Prezes UOKiK wykonuje zadania pojedynczego krajowego punktu kontaktowego systemu wczesnego ostrzegania Safety Gate, o którym mowa w art. 25 ust. 2 rozporządzenia 2023/988. Prowadzi postępowania w sprawach ogólnego bezpieczeństwa produktów, w tym postępowania wobec dostawców internetowych platform handlowych i dostawców usług społeczeństwa informacyjnego.

Na szczególną uwagę zasługuje możliwość występowania przez Prezesa UOKiK o informacje, dokumenty i wyjaśnienia dotyczące bezpieczeństwa produktu bez wszczynania postępowania, co istotnie wzmacnia jego pozycję nadzorczą – art. 16 ust. 1 NadzBezpProdU: „Prezes Urzędu, bez wszczynania postępowania w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktu, oraz wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, bez wszczynania kontroli, mogą wystąpić do podmiotu gospodarczego, dostawcy internetowej platformy handlowej oraz dostawcy usług społeczeństwa informacyjnego w sprawach z zakresu bezpieczeństwa produktu i zgodności produktu z przepisami rozporządzenia 2023/988”.

Kurs Compliance Officer – Sprawdź aktualną ofertę kursu Sprawdź

Kontrole Inspekcji Handlowej

Wojewódzcy inspektorzy Inspekcji Handlowej zostali wyposażeni w szerokie kompetencje kontrolne, obejmujące również kontrole zdalne produktów oferowanych do sprzedaży na odległość. Kontrola może być prowadzona za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub operatora pocztowego, a jej elementem może być m.in. zakup kontrolny.

W toku kontroli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej może żądać przedstawienia dokumentacji technicznej, specyfikacji i danych niezbędnych do oceny bezpieczeństwa produktu, informacji o łańcuchu dostaw i sieci dystrybucji, a także uzyskać dostęp do wbudowanego oprogramowania produktu. Uprawnienia te odpowiadają realiom rynku, w którym znaczna część obrotu produktami odbywa się w środowisku cyfrowym.

Współpraca z organami celnymi

Ustawa precyzuje zasady współpracy organów nadzoru rynku z organami celnymi, realizując obowiązki wynikające z art. 25, 26, 27 i 28 rozporządzenia 2019/1020/WE. W przypadku powzięcia wątpliwości co do spełniania wymogów ogólnego bezpieczeństwa produktu organy celne będą występować do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej o wydanie opinii, zgodnie z procedurą określoną w ustawie – zasady współpracy między organami nadzoru rynku a organami celnymi zostały zawarte w Rozdziale 2. Oddziale 6. NadzBezpProdU.

Sankcje administracyjne i zakres odpowiedzialności

NadzBezpProdU rozszerza katalog podmiotów, wobec których mogą być nakładane administracyjne kary pieniężne za naruszenie przepisów rozporządzenia 2023/988 oraz ustawy. Odpowiedzialnością objęci zostali nie tylko producenci i importerzy, lecz także kontrolowane podmioty gospodarcze, dostawcy internetowych platform handlowych i dostawcy usług społeczeństwa informacyjnego.

Z uwagi na obowiązek zapewnienia sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających, wynikających z rozporządzenia 2023/988, istotnie podwyższono progi kar. Przykładowo, karze w wysokości do 1 mln zł podlegać będzie producent, który wbrew obowiązkowi określonemu w art. 9 ust. 1 rozporządzenia 2023/988 wprowadza do obrotu produkt niezgodny z ogólnym wymogiem bezpieczeństwa określonym w art. 5 rozporządzenia 2023/988, oraz importer, który wbrew obowiązkowi określonemu w art. 11 ust. 2 rozporządzenia 2023/988 wprowadza taki produkt do obrotu, dostawca internetowej platformy handlowej, który nie wypełnia obowiązków określonych w art. 22 ust. 1 lub 2 rozporządzenia 2023/988, lub który nie wykonał w terminie decyzji, o której mowa w art. 52 ust. 1 NadzBezpProdU, poza tym dostawca internetowej platformy handlowej, który wbrew obowiązkom określonym w art. 22 ust. 12 rozporządzenia 2023/988, nie współpracuje z organami nadzoru rynku albo dostawca usług społeczeństwa informacyjnego, który nie wykonał w terminie decyzji, o której mowa w art. 53 ust. 1 NadzBezpProdU.

Przepisy przejściowe i zmiany w innych ustawach

Ustawa zawiera szczegółowe przepisy intertemporalne. Zgodnie z art. 93 NadzBezpProdU produkty objęte zakresem przepisów ustawy uchylanej w art. 102 NadzBezpProdU mogą być udostępniane na rynku, jeżeli są zgodne z przepisami tej ustawy i zostały wprowadzone do obrotu przed 13.12.2024 r. W Rozdziale 5. NadzBezpProdU ustawodawca określa, do których postępowań, kontroli i opinii będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe.

Jednocześnie NadzBezpProdU zmienia ustawę z 15.12.2000 r. o Inspekcji Handlowej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 229), ustawę z 30.8.2002 r. o systemie oceny zgodności (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 215), ustawę z 7.5.2009 r. o towarach paczkowanych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2255) oraz ustawę z 6.3.2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1480).

Z perspektywy praktyki stosowania prawa nowa ustawa stanowi mechanizm realnego egzekwowania GPSR w polskim systemie prawnym. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność wdrożenia procedur zapewniających faktyczną zgodność produktów z wymaganiami ogólnego bezpieczeństwa. Dzięki współpracy z organami celnymi zwiększy się również ochrona przed dostępem wadliwych produktów na rynek UE.

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Kup online, korzystaj od razu! Sprawdź

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →