Stan faktyczny
Luksemburska spółka Amazon EU wniosła do francuskiego sądu skargę o stwierdzenie nieważności francuskiego rozporządzenia z 2023 r. ustalającego minimalne opłaty w wysokości 3 euro za dostawę obejmujących książki zamówień poniżej 35 euro, jakie mają być narzucone przez sprzedawców detalicznych za usługę dostawy książek, które nie są odbierane w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek. Amazon podnosił, że znaczna część książek, które sprzedaje we Francji, jest dostarczana z magazynów znajdujących się w innym państwie członkowskim, a nałożenie na sprzedawców detalicznych, w drodze rozporządzenia z 2023 r., tych opłat minimalnych narusza dyrektywę 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12.12.2006 r. dotyczącą usług na rynku wewnętrznym (Dz.Urz. UE L z 2006 r. Nr 376, s. 36), a także swobodę przepływ towarów. Natomiast francuski minister uzasadniał, że te przepisy krajowe zostały przyjęte w celu zachowania różnorodności kulturowej i nie są objęte zakresem stosowania tej dyrektywy.
Sąd odsyłający powziął wątpliwości co do możliwości stosowania dyrektywy 2006/123 oraz oceny zgodności rozporządzenia z 2023 r. ze swobodami zagwarantowanymi w art. 34 i 56 TFUE.
Stanowisko TS
Stosowanie dyrektywy 2006/123
Artykuł 1 ust. 4 dyrektywy 2006/123 przewiduje, że ta dyrektywa „nie ma wpływu” na środki podjęte na poziomie krajowym, zgodnie z prawem Unii, mające na celu ochronę lub promowanie różnorodności kulturowej lub językowej, bądź też pluralizmu mediów. W celu ustalenia, czy ten przepis określa zakres stosowania dyrektywy 2006/123, TS wskazał, że należy określić zakres wyrażenia „nie ma wpływu” w rozumieniu tego przepisu, zgodnie z jego zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu, w jakim wyrażenie to zostało użyte i celów tej dyrektywy.
W ocenie Trybunału aby zagwarantować cel polegający na ochronie lub promowaniu różnorodności kulturowej lub językowej, prawodawca Unii uznał za stosowne, by nie włączać do zakresu dyrektywy 2006/123 środków służących osiągnięciu tego celu. Przy czym TS uściślił, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 4 dyrektywy 2006/123 ten wybór nie zwalnia z obowiązku sprawdzenia, czy środki te są zgodne z prawem Unii, w szczególności z art. 34 i 56 TFUE.
Trybunał orzekł, że art. 1 ust. 4 dyrektywy 2006/123 należy interpretować w ten sposób, iż wyłącza on z zakresu stosowania tej dyrektywy przyjęty przez państwo członkowskie środek ustalający, w celu ochrony lub promowania różnorodności kulturowej, opłaty minimalne za dostawę na terytorium tego państwa członkowskiego książek, które nie są odbierane przez nabywcę w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek.
Swoboda przepływu towarów
Trybunał wskazał, że sporny środek krajowy, ustalający opłaty minimalne dla dostawy książek nie reguluje ani umów zawartych między tymi sprzedawcami detalicznymi a podmiotami świadczącymi usługi dostaw, ani cen lub warunków, które muszą być przestrzegane przez te podmioty. Natomiast ten środek wpływa ostatecznie na całkowitą cenę zapłaconą przez nabywcę za książkę. W konsekwencji, ponieważ sporny francuski przepis dotyczy w szczególności sprzedawców detalicznych książek w zakresie, w jakim wpływa na całkowitą cenę sprzedaży książki, to znaczy towaru, TS uznał, że należy go zbadać wyłącznie w świetle swobody przepływu towarów.
W zakresie, w jakim sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy rozpatrywany francuski środek krajowy dotyczy „sposobu sprzedaży” w rozumieniu wyroku z 24.11.1993 r., Keck i Mithouard, C-267/91 i C-268/91, Legalis), TS przypomniał, że swobodny przepływ towarów jest podstawową zasadą TFUE, która znajduje swój wyraz w ustanowionym w art. 34 TFUE zakazie ograniczeń ilościowych w przywozie między państwami członkowskimi oraz wszelkich środków o skutku równoważnym (wyrok TS z 18.6.2019 r., Austria/Niemcy, C-591/17, Legalis). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TS zakaz środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie ustanowiony w art. 34 TFUE dotyczy wszelkich przepisów państw członkowskich mogących bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie utrudniać handel wewnątrz Unii (wyrok TS z 11.7.1974 r., Dassonville, 8/74, pkt 5).
Z pkt 16 i 17 wyroku C-267/91 i C-268/91, wynika, że zastosowanie do produktów pochodzących z innych państw członkowskich krajowych przepisów, które ograniczają niektóre „sposoby sprzedaży” bądź ich zakazują, o ile tylko obowiązują one wszystkie zainteresowane podmioty gospodarcze prowadzące działalność na terytorium krajowym i dotyczą w ten sam sposób, z prawnego i faktycznego punktu widzenia, obrotu produktami krajowymi i produktami pochodzącymi z innych państw członkowskich – nie utrudnia, bezpośrednio ani pośrednio, rzeczywiście ani potencjalnie wymiany handlowej między państwami członkowskimi. Jeżeli powyższe warunki są spełnione, to zastosowanie uregulowań tego typu do sprzedaży produktów pochodzących z innego państwa członkowskiego, zgodnych z przepisami tego państwa, nie może uniemożliwić ich dostępu do rynku lub ograniczyć tego dostępu w stopniu większym, niż ma to miejsce w odniesieniu do produktów krajowych.
Z orzecznictwa TS wynika, po pierwsze, że pojęcie „sposobów sprzedaży” obejmuje wyłącznie przepisy krajowe, które regulują sposób, w jaki towary mogą być wprowadzane do obrotu, natomiast zasady dotyczące sposobu, w jaki towary mogą być dostarczone, nie są objęte tym pojęciem (wyrok C-591/17, pkt 128, 129). Trybunał wskazał, że ustalenie w drodze środka krajowego opłat minimalnych na dostawę książek, które nie są odbierane w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek, mimo że ma zastosowanie do wszystkich sprzedawców detalicznych książek, obciąża w szczególności sprzedaż na odległość. Wiąże się ono bowiem ze wzrostem całkowitej ceny książki płaconej przez nabywcę za wejście w jej posiadanie poza tymi placówkami. W związku z tym takie nałożenie opłaty w przepisach państwa członkowskiego może w większym stopniu dotykać podmioty gospodarcze z innych państw członkowskich, które są w mniejszym stopniu zdolne do przekazania książek zamówionych na odległość do tych placówek handlowych, niż podmioty gospodarcze z tego pierwszego państwa. Takie ustalenie opłat może zatem w większym stopniu utrudniać dostęp do rynku książek pochodzących z innych państw członkowskich i stanowi środek o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi w rozumieniu art. 34 TFUE (wyrok TS z 19.10.2016 r., Deutsche Parkinson Vereinigung, C-148/15, Legalis, pkt 23). Zatem TS uznał, że pojęcie „sposobu sprzedaży” w rozumieniu wyroku C-267/91 i C-268/91, nie dotyczy środka krajowego takiego jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym.
Trybunał orzekł, że art. 34 i 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, iż przyjęty przez państwo członkowskie środek ustalający opłaty minimalne za dostawę na terytorium tego państwa członkowskiego książek, które nie są odbierane przez nabywcę w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek, należy zbadać wyłącznie w świetle swobody przepływu towarów zagwarantowanej w art. 34 TFUE i nie można go uznać za środek dotyczący „sposobu sprzedaży” w rozumieniu wyroku C-267/91 i C-268/91.
Komentarz
Wzrost sprzedaży książek w Internecie wpłynął znacząco na czynnik konkurencji w postaci kosztów dostawy, zwłaszcza, że duże platformy internetowe zaoferowały bezpłatną dostawę książek. W niniejszym wyroku TS odniósł się do bardzo dyskutowanej w Unii, zwłaszcza we Francji, kwestii zgodności z prawem UE, opartego na aksjomacie swobód przepływu towarów i usług, z krajową polityką kulturalną, która poprzez np. ustalanie dodatkowych opłat za dostawę książek nie do księgarni zmierza m.in. do ich ochrony.
W niniejszym wyroku TS uznał takie opłaty za środek mający na celu zachowanie różnorodności kulturowej i tym samym za nie objęte przepisami dyrektywy 2006/123 (w odmiennym przypadku nakładałoby na państwa członkowskie szereg zobowiązań w zakresie wyeliminowania ograniczeń w swobodzie przedsiębiorczości i świadczenia usług). Zatem skoro w tej sprawie nie ma zastosowania dyrektywa 2006/123, to możliwe jest jej badanie w świetle prawa pierwotnego, a precyzyjnie art. 34 i 56 TFUE dotyczących swobody przepływu towarów. Trybunał nawiązał do wcześniejszych orzeczeń, w których konsekwentnie dokonuje wykładni pojęcia „warunków sprzedaży” w sposób zawężający. Przykładowo, co ma znacznie w okolicznościach tej sprawy, z wyroku w sprawie C-591/17, pkt 129 jasno wynika, że „zasady dotyczące sposobu, w jaki towary mogą być przewożone, nie są objęte tym pojęciem”. Tym samym TS przyjął, że przepisy, takie jak francuskie przepisy wprowadzające sporną opłatę nie stanowią „warunków sprzedaży” w rozumieniu wyroku C-267/91 i C-268/91.
Wyrok TS z 18.12.2025 r., Amazon EU (Minimalne opłaty za dostawę książek), C-366/24, Legalis
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
