Stan faktyczny

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga syndyka masy upadłości na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które odmawiało umorzenia wykonanych postępowań zabezpieczających prowadzonych na podstawie zarządzeń zabezpieczenia wobec upadłego.

Zarządzeniem zabezpieczenia z 21.11.2023 r. oraz 24.6.2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie zabezpieczające wobec majątku Spółki, obejmujące zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych za rok 2018 i 2019. Organ egzekucyjny dokonał także zajęcia środków Spółki z jej rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zabezpieczenia zostały wykonane, a środki trafiły na oprocentowany rachunek depozytowy organu egzekucyjnego.

Postanowieniem z sierpnia 2024 r. Sąd Rejonowy ogłosił upadłość Spółki.

Syndyk masy upadłości wystąpił do Naczelnika US z wnioskiem o umorzenie postępowania zabezpieczającego, uchylenie wszystkich czynności zabezpieczających oraz przekazanie zabezpieczonych środków pieniężnych do masy upadłości. W uzasadnieniu powołał się na art. 146 ust. 3 ustawy z 28.3.2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 614; dalej: PrUpad), wskazując, że przepis ten stanowi bezwzględny zakaz prowadzenia postępowania zabezpieczającego wobec majątku podmiotu, wobec którego wydano postanowienie o ogłoszeniu upadłości oraz wskazał, że dalsze prowadzenie postępowań zabezpieczających jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 132; dalej: EgzAdmU).

Postanowieniem z listopada 2024 r. Naczelnik US odmówił umorzenia postępowania zabezpieczającego. Organ egzekucyjny zaznaczył, że okoliczność wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości spółki nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowań zabezpieczających na podstawie art. 146 ust. 1 i ust. 3 PrUpad. Organ podkreślił przy tym, że postępowanie zabezpieczające zostało wszczęte przed ogłoszeniem upadłości Spółki, zabezpieczone kwoty uzyskano również przed tym dniem, a aktualnie nie są prowadzone żadne czynności zabezpieczające wobec syndyka masy upadłości.

Upadły wniósł zażalenie na postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów PrUpad oraz EgzAdmU poprzez bezpodstawną odmowę umorzenia postępowania zabezpieczającego. W ocenie Spółki dalsze prowadzenie postępowania było niedopuszczalne w związku z ogłoszeniem upadłości, a uzyskane środki powinny zostać przekazane do masy upadłości.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Postanowienie to zostało zaskarżone w całości przez syndyka, który wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji.

Beck Akademia - praktyczne szkolenia online - sprawdź aktualny harmonogram Sprawdź

WSA uwzględnił skargę syndyka

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę w całości. W uzasadnieniu wskazał, że skoro po ogłoszeniu upadłości środki uzyskane w postępowaniu egzekucyjnym podlegają przekazaniu do masy upadłości, to tym bardziej skutek ten dotyczy również sum uzyskanych w postępowaniu zabezpieczającym. Środki zajęte na podstawie zarządzenia zabezpieczenia, które służy jedynie tymczasowej ochronie przyszłego zaspokojenia potencjalnej zaległości podatkowej, powinny w konsekwencji podlegać przekazaniu do masy upadłości, podobnie jak środki przeznaczone do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego.

Jednocześnie Sąd podkreślił, że jedno z podstawowych założeń postępowania upadłościowego polega na tym, że wszyscy wierzyciele upadłościowi, czyli ci, których wierzytelności powstały przed ogłoszeniem upadłości, mogą uzyskać zaspokojenie wyłącznie w ramach postępowania upadłościowego. Wobec tego od dnia ogłoszenia upadłości wykluczone jest zaspokojenie wierzycieli przez upadłego kosztem masy upadłości, a wszczęcie lub prowadzenie postępowania zabezpieczającego lub egzekucyjnego do majątku upadłego jest niedopuszczalne.

Komentarz

WSA trafnie przyjął, że wyinterpretowana z art. 146 ust. 1–3 PrUpad norma prawna znajduje zastosowanie zarówno w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego, jak i do fazy wykonawczej postępowania zabezpieczającego. Postępowania takie z chwilą ogłoszenia upadłości ulegają zawieszeniu, a po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości – umorzeniu. Skutek ten następuje z mocy samego prawa, a jego konsekwencją jest to, że wszelkie uzyskane, a niewydane wierzycielom egzekwującym sumy podlegają przekazaniu do masy upadłości. Nie ma przy tym znaczenia, kiedy kwoty zostały w ramach postępowania zabezpieczającego zajęte – czy przed czy po ogłoszeniu upadłości. W każdym wypadku tak zajęte środki pieniężne są elementem masy upadłości, a więc tworzą mienie, którym rozporządzać może wyłącznie syndyk w reżimie przepisów PrUpad.

Odmienna interpretacja przepisów PrUpad prowadziłaby nie tylko do obejścia istoty postępowania upadłościowego jako egzekucji uniwersalnej, lecz także do nieuzasadnionego uprzywilejowania pojedynczego wierzyciela kosztem pozostałych. Byłoby to sprzeczne z celem ustawy, którym jest realizacja funkcji windykacyjnej w ramach podziału funduszów masy upadłości, którego dokonuje wyłącznie syndyk pod nadzorem sędziego-komisarza. Brak zwolnienia zajętych środków powodowałby ten skutek, że postępowanie upadłościowe nigdy nie mogłoby się zakończyć, z kolei postępowanie zabezpieczające lub egzekucyjne nie mogłoby być podjęte. Warunkiem zakończenia postępowania jest bowiem podział wszystkich funduszów masy upadłości pomiędzy wierzycieli.

Wyrok WSA w Warszawie z 24.7.2025 r., III SA/Wa 922/25 , Legalis

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Kup online, korzystaj od razu! Sprawdź

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →