- Ustawa wprowadza nowe typy wykroczeń i przestępstw drogowych, odpowiadające na zjawiska niewystarczająco uregulowane w dotychczasowym stanie prawnym.
- Nowelizacja znacząco zaostrza sankcje karne, wykroczeniowe i administracyjne wobec sprawców stwarzających szczególne zagrożenie w ruchu drogowym.
- Regulacja wzmacnia instrumenty prewencji indywidualnej i generalnej, w tym przepadek pojazdu mechanicznego oraz obligatoryjny zakaz prowadzenia pojazdów.
Podstawowym celem nowelizacji jest podniesienie poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez zwiększenie skuteczności reakcji państwa na wykroczenia i przestępstwa drogowe charakteryzujące się wysokim stopniem zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Ustawodawca koncentruje się na eliminowaniu z ruchu drogowego sprawców, którzy swoim zachowaniem wykazują trwałą niezdolność do respektowania podstawowych reguł bezpieczeństwa, w szczególności osób naruszających zakazy prowadzenia pojazdów oraz uczestniczących w nielegalnych wyścigach.
Nowelizacja realizuje cele prewencji generalnej poprzez wyraźne zaostrzenie sankcji oraz prewencji indywidualnej, polegającej na trwałym odsunięciu najbardziej niebezpiecznych kierowców od uczestnictwa w ruchu drogowym. Jednocześnie projekt porządkuje i upraszcza system środków karnych i zabezpieczających, eliminując rozwiązania oceniane jako nadmiernie kazuistyczne lub niesprawiedliwe.
Zakres nowelizacji
Ustawa nowelizuje łącznie siedem aktów prawnych, obejmujących zarówno materialne prawo karne i wykroczeniowe, jak i przepisy proceduralne oraz regulacje administracyjne związane z ruchem drogowym. Zmiany dotyczą: KW, KK, KPK, KPW, ustawy z 20.6.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1251; dalej: PrDrog), ustawy z 5.1.2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1226; dalej: KierujPojU), ustawy z 9.6.2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 978; dalej: WspierResNielU).
Zakres ingerencji ustawodawczej ma charakter kompleksowy i obejmuje zarówno rozszerzenie katalogu czynów zabronionych, jak i istotne podwyższenie sankcji, zmianę zasad orzekania środków karnych oraz wprowadzenie nowych instrumentów administracyjnych.
Penalizacja agresywnych i zorganizowanych naruszeń zasad ruchu drogowego
Nowelizacja KW wprowadza jakościowo nowe podejście do odpowiedzialności wykroczeniowej za zachowania stwarzające poważne zagrożenie w ruchu drogowym. Kluczowe znaczenie ma dodanie art. 86c KW, który penalizuje celowe wprowadzanie pojazdu mechanicznego w poślizg lub doprowadzanie do utraty styczności kół z nawierzchnią. Czyn ten został uznany za wykroczenie niezależnie od tego, czy doszło do bezpośredniego skutku w postaci kolizji lub wypadku, co istotnie obniża próg odpowiedzialności i umożliwia wcześniejszą reakcję organów ścigania.
Istotnemu rozszerzeniu ulega również odpowiedzialność za udział w nielegalnych zlotach motoryzacyjnych. W art. 52aa KW ustawodawca obejmuje sankcją nie tylko organizatorów i przewodniczących takich zgromadzeń, lecz także ich uczestników oraz osoby pełniące rolę widzów, o ile ich obecność ma charakter umyślny. Rozwiązanie to ma na celu przeciwdziałanie zjawisku społecznej akceptacji i promowania niebezpiecznych zachowań drogowych.
Zmiany w art. 90 KW wzmacniają ochronę płynności i bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez rozszerzenie katalogu sankcji o karę ograniczenia wolności oraz wprowadzenie typów kwalifikowanych związanych z udziałem w niezgłoszonych zgromadzeniach motoryzacyjnych.
Zaostrzenie odpowiedzialności za najpoważniejsze przestępstwa drogowe
Zmiany w KK stanowią centralny element nowelizacji. Ustawodawca wprowadza legalną definicję nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych, umożliwiając jednoznaczne kwalifikowanie zachowań polegających na rywalizacji prędkościowej lub manewrowej z naruszeniem zasad bezpieczeństwa.
Nowe przestępstwa określone w art. 178c i 178d KK obejmują zarówno organizowanie i prowadzenie nielegalnych wyścigów, jak i rażąco brawurową jazdę, polegającą na skumulowanym naruszeniu zasad bezpieczeństwa oraz znacznym przekroczeniu prędkości. Przestępstwa te zostały zagrożone karą pozbawienia wolności do 5 lat, co wyraźnie podkreśla ich wysoką społeczną szkodliwość.
Wprowadzenie art. 177 § 2a KK ustanawia kwalifikowany typ wypadku drogowego, gdy zdarzenie następuje w warunkach nielegalnego wyścigu, rażącego naruszenia zasad bezpieczeństwa lub w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów. Rozwiązanie to umożliwia adekwatne zaostrzenie odpowiedzialności w sytuacjach, w których sprawca świadomie zwiększał ryzyko wystąpienia tragicznych skutków.
Nowelizacja istotnie modyfikuje również zasady orzekania przepadku pojazdu mechanicznego. Ustawodawca rezygnuje z rozbudowanego systemu przepadku równowartości pojazdu, zastępując go prostszą konstrukcją przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, uzależnionej od okoliczności czynu, a nie wyłącznie od wartości pojazdu.
Pozostałe zmiany ustawowe – instrumenty proceduralne i administracyjne
Zmiany w KPK dostosowują regulacje dotyczące tymczasowego zajęcia pojazdu do nowego modelu przepadku pojazdu mechanicznego. W PrDrog wprowadzono jednoznaczny zakaz driftu oraz obowiązek zgłaszania zlotów motoryzacyjnych, co umożliwia sprawowanie nadzoru prewencyjnego przez organy porządkowe.
Nowelizacja KPW rozszerza kompetencje Straży Granicznej w zakresie zatrzymywania sprawców wykroczeń oraz modyfikuje zasady postępowania mandatowego. Zmiany w KierujPojU oraz w WspierResNielU mają charakter dostosowawczy i zapewniają spójność systemową nowych rozwiązań.
Wpływ na praktykę stosowania prawa i bezpieczeństwo ruchu
Przyjęte rozwiązania prowadzą do wyraźnego zaostrzenia odpowiedzialności karnej i wykroczeniowej oraz zwiększenia skuteczności instrumentów administracyjnych. Nowelizacja umożliwia szybszą i bardziej zdecydowaną reakcję na zachowania stwarzające realne zagrożenie w ruchu drogowym, a także sprzyja eliminowaniu z ruchu drogowego sprawców szczególnie niebezpiecznych.
Etap legislacyjny i wejście w życie
Ustawa wchodzi w życie 29.1.2026 r., natomiast przepisy dotyczące zakazu driftu oraz administracyjnego zatrzymania prawa jazdy zaczną obowiązywać 30.6.2026 r.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
