- Nowelizacja nadaje nowe brzmienie art. 364 ust. 4 KWU i wprost przyznaje pobranym dokumentom elektronicznym oraz ich wydrukom moc dokumentów wydawanych przez sąd, pod warunkiem spełnienia wymogów weryfikacyjnych.
- Ustawa zmienia delegacje ustawowe zawarte w art. 364 ust. 17 oraz art. 365 ust. 2 KWU, co skutkuje koniecznością wydania nowych rozporządzeń określających cechy dokumentów elektronicznych, sposób ich weryfikacji oraz wysokość opłat.
- Nowelizacja art. 10a KRSU wprowadza możliwość automatycznego przesyłania informacji rejestrowych (tzw. newslettera KRS) do aplikacji mObywatel, z rocznym limitem czasowym oraz ograniczeniem do 50 podmiotów w każdym kanale komunikacji.
Cel nowelizacji
Głównym celem ustawy jest dalsza digitalizacja dostępu do danych rejestrowych oraz wzmocnienie funkcjonalności systemów teleinformatycznych obsługujących księgi wieczyste i Krajowy Rejestr Sądowy (dalej: KRS).
W odniesieniu do KWU ustawodawca zmierza do:
- jednoznacznego określenia skutków prawnych dokumentów elektronicznych pobieranych z systemu teleinformatycznego;
- zapewnienia możliwości samodzielnego sporządzania wydruków dokumentów elektronicznych z zachowaniem ich mocy urzędowej;
- ustanowienia szczegółowych zasad weryfikacji dokumentów z centralną bazą danych ksiąg wieczystych;
- dostosowania przepisów delegacyjnych do realiów elektronicznego obrotu dokumentami.
W zakresie KRSU celem jest formalne uregulowanie przesyłania informacji rejestrowych do aplikacji mObywatel oraz określenie zasad ograniczających dostęp do tych danych.
Szczegółowe zmiany w ustawie o księgach wieczystych i hipotece
1. Nowe brzmienie art. 364 ust. 4 KWU
Art. 364 ust. 4 KWU otrzymał następujące brzmienie: „W przypadku złożenia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wniosku o wydanie dokumentów, o których mowa w Art. 364 ust. 2, Centralna Informacja umożliwia pobranie tych dokumentów w postaci dokumentów elektronicznych pozwalających na samodzielne sporządzenie wydruków za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Pobrane dokumenty elektroniczne oraz ich wydruki mają moc dokumentów wydawanych przez sąd, jeżeli posiadają cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych”.
Zakres dokumentów, o których mowa w art. 364 ust. 2 KWU, obejmuje:
- odpisy ksiąg wieczystych;
- wyciągi z ksiąg wieczystych;
- zaświadczenia o zamknięciu ksiąg wieczystych.
Ustawodawca wprost przyznaje pobranym dokumentom elektronicznym oraz ich wydrukom moc dokumentów wydawanych przez sąd, pod warunkiem że posiadają one cechy umożliwiające weryfikację z centralną bazą danych ksiąg wieczystych. Oznacza to ustawowe zrównanie skutków prawnych dokumentu elektronicznego i jego wydruku z dokumentem urzędowym wydanym bezpośrednio przez sąd.
2. Zmiana art. 364 ust. 17 pkt 6 KWU i części wspólnej
Konsekwencją wyżej opisanej zmiany jest modyfikacja delegacji ustawowej zawartej w art. 364 ust. 17 KWU. Nowe brzmienie pkt 6 przewiduje, że w rozporządzeniu określa się:
- cechy dokumentów elektronicznych oraz wydruków tych dokumentów mających moc dokumentów wydawanych przez sąd;
- sposób i tryb ich weryfikacji z danymi zawartymi w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych.
Część wspólna delegacji nakazuje uwzględniać:
- zasadę jawności ksiąg wieczystych i powszechność dostępu do nich;
- szybkość postępowania;
- zakres danych zawartych we wniosku;
- konieczność zapewnienia możliwości i sprawności weryfikacji pobranego dokumentu elektronicznego oraz samodzielnie wydrukowanego dokumentu;
- konieczność zapewnienia ochrony centralnej bazy danych ksiąg wieczystych przed nieuprawnionym dostępem osób trzecich;
- treść i strukturę księgi wieczystej.
3. Nowe brzmienie art. 365 ust. 2 KWU
W ustawie uwzględniono także modyfikację delegacji ustawowej zawartej w art. 365 ust. 2 KWU, która również doprowadzi do konieczności wydania nowego aktu wykonawczego. Zgodnie z nowelizacją Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi w drodze rozporządzenia wysokość opłat, uwzględniając:
- potrzebę pokrycia kosztów administracyjnych;
- zróżnicowanie opłat w zależności od sposobu złożenia wniosku;
- sposób doręczenia dokumentów;
- postać wydawanego dokumentu;
- konieczność realizacji ustawowych zadań przez podmiot wnioskujący o wyszukanie ksiąg wieczystych.
4. Przepis przejściowy – art. 3 KWU
Odpisy ksiąg wieczystych, wyciągi z ksiąg wieczystych i zaświadczenia o zamknięciu ksiąg wieczystych, których samodzielne wydrukowanie Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych umożliwiła za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie dotychczasowego art. 364 ust. 4 KWU, zachowują moc dokumentów wydawanych przez sąd, jeżeli posiadają cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych.
Przepis ten zabezpiecza ciągłość skutków prawnych dokumentów wygenerowanych przed 31.3.2026 r.
Szczegółowe zmiany w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym
1. Dodanie art. 10a ust. 1a KRSU
Zgodnie z ustawą, informacje, o których mowa w art. 10a ust. 1 KRSU, mogą być automatycznie przesyłane za pośrednictwem aplikacji mObywatel, o której mowa w ustawie z 26.5.2023 r. o aplikacji mObywatel (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1275).
Warunki przesyłania informacji:
- użytkownik musi wskazać numer w KRS podmiotu, którego ta informacja ma dotyczyć;
- użytkownik musi być powiązany z podmiotem przez numer PESEL;
- informacje są przesyłane automatycznie przez system teleinformatyczny.
Zakres przekazywanych informacji obejmuje dane o:
- zarejestrowaniu sprawy (numer w KRS, sygnatura, data rejestracji);
- dokonaniu wpisu (numer w KRS, sygnatura, data dokonania wpisu, numer wpisu).
Dane dotyczą podmiotów wpisanych do:
- rejestru przedsiębiorców;
- rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.
2. Okres przesyłania informacji – art. 10a ust. 2 KRSU
Informacje są przesyłane przez wskazany okres, nie dłużej niż przez rok albo do chwili rezygnacji z otrzymywania informacji. Użytkownik może przedłużyć okres otrzymywania powiadomień.
3. Ograniczenie do 50 podmiotów – art. 10a ust. 3 KRSU
Jednocześnie można otrzymywać informacje dotyczące:
- nie więcej niż 50 podmiotów za pośrednictwem systemu teleinformatycznego;
- nie więcej niż 50 podmiotów za pośrednictwem aplikacji mObywatel.
Ograniczenie obowiązuje odrębnie dla każdego z kanałów.
4. Automatyczny charakter przesyłania – art. 10a ust. 4 KRSU
Informacje są przesyłane automatycznie po określonych zdarzeniach rejestrowych, co oznacza brak konieczności każdorazowego składania odrębnego wniosku.
Skutki regulacji
Nowelizacja:
- wprowadza ustawowe zrównanie dokumentu elektronicznego i jego wydruku z dokumentem sądowym w obszarze ksiąg wieczystych;
- doprecyzowuje standardy technicznej weryfikacji dokumentów;
- nakłada obowiązek wydania nowych aktów wykonawczych regulujących cechy dokumentów i wysokość opłat;
- rozszerza funkcjonalność KRS poprzez integrację z aplikacją mObywatel;
- wprowadza ograniczenia podmiotowe i ilościowe mające chronić system przed nadmiernym obciążeniem oraz zapewnić bezpieczeństwo danych.
Wejście w życie
Ustawa wchodzi w życie:
- 31.3.2026 r. – w zakresie zmian dotyczących KWU,
- 31.5.2026 r. – w zakresie zmian w KRSU.
Zróżnicowanie terminów wejścia w życie ma umożliwić techniczne przygotowanie systemów teleinformatycznych do wdrożenia nowych funkcjonalności.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
