Dalsza elektronizacja postępowania cywilnego

Ustawodawca zdecydował się na kolejny krok w ramach elektronizacji postępowania cywilnego. 14.3.2024 r. weszła w życie nowelizacja KPC obejmująca m.in. obowiązek posiadania przez adwokatów i radców prawnych kont w portalu informacyjnym oraz dokonywanie przez sąd doręczeń określonych pism wyłącznie za pośrednictwem tego portalu.

Wychodząc naprzeciw postulatom dotyczącym wprowadzenia dwukierunkowej wymiany pism za pośrednictwem portalu, ustawodawca wprowadził od 1.3.2026 r. możliwość, a od 1.3.2027 r. obowiązek wnoszenia określonych pism procesowych za pośrednictwem portalu informacyjnego. Zgodnie z dodanym art. 1251 § 1 KPC, jeżeli przepis szczególny tak stanowi, i nie jest możliwe wniesienie pisma procesowego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, pismo procesowe wnosi się za pośrednictwem portalu informacyjnego. Art. 126 § 5 KPC stanowi, że pismo wnoszone za pośrednictwem portalu opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

W art. 1251 § 3 KPC wskazano, że przedmiotowej regulacji nie stosuje się do pism procesowych wnoszonych do Sądu Najwyższego. Zgodnie natomiast z art. 5111b KPC, przepisu art. 1251 § 1 KPC nie stosuje się do pism procesowych wnoszonych w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz postępowaniach rejestrowych.

Beck Akademia - praktyczne szkolenia online - sprawdź aktualny harmonogram Sprawdź

Katalog pism procesowych wnoszonych za pośrednictwem portalu informacyjnego

Katalog pism procesowych, które adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej lub prokurator od 1.3.2026 r. będzie mógł wnieść za pośrednictwem portalu informacyjnego, został ujęty w art. 1251 § 2 KPC i jest następujący:

  1. zgłoszenie się do udziału w sprawie,
  2. zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa procesowego,
  3. zawiadomienia o: zmianie miejsca zamieszkania strony bądź jej przedstawiciela, w tym również po wydaniu przez sąd drugiej instancji orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, zmianie adresu skrytki pocztowej strony, zmianie adresu do doręczeń strony będącej przedsiębiorcą wpisanym do CEIDG,
  4. oświadczenie w przedmiocie zgody na mediację,
  5. wniosek o przeprowadzenie posiedzenia zdalnego,
  6. apelację, zażalenie, z wyłączeniem zażaleń do Sądu Najwyższego, lub skargę na orzeczenie referendarza sądowego,
  7. pisma procesowe w toku postępowań wywołanych wniesieniem apelacji, zażalenia lub skargi na orzeczenie referendarza sądowego,
  8. wniosek o doręczenie orzeczenia wraz z uzasadnieniem, jak również pismo uzupełniające braki formalne takiego wniosku,
  9. wniosek o nadanie klauzuli wykonalności określonym tytułom egzekucyjnym, z wyłączeniem wniosków dotyczących tytułów egzekucyjnych przeciwko wspólnikom spółek osobowych, spółce-córce partnera prywatnego, małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową, małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do przedsiębiorstwa wchodzącego w skład majątku wspólnego małżonków, osobie, na którą przeszły uprawnienia lub obowiązki po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu, nabywcy przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, jeżeli tytuł egzekucyjny stał się prawomocny przed nabyciem,
  10. wniosek o wydanie odpisu prawomocnego orzeczenia.

Należy odnotować istotną wątpliwość dotyczącą wniosków o nadanie klauzuli wykonalności określonym tytułom egzekucyjnym. Art. 1251 § 2 pkt 9 KPC odnosi się bowiem do tytułów egzekucyjnych, o których mowa w art. 777 § 1 i § 11 KPC, podczas gdy art. 777 § 11 KPC nie istnieje. Jest to najpewniej błąd redakcyjny, którego konsekwencje mogą być daleko idące – w obecnym brzmieniu przepis ten odnosi się bowiem do wszystkich kategorii tytułów egzekucyjnych, o których mowa w art. 777 § 1 KPC, a nie wyłącznie do tych wskazanych w art. 777 § 1 pkt 1 i 11 KPC, które obejmują orzeczenia sądu i referendarza sądowego oraz ugodę sądową.

Załączniki do pism wnoszonych za pośrednictwem portalu informacyjnego

Wraz z pismami wnoszonymi za pośrednictwem portalu informacyjnego będzie można wnosić również załączniki. W przypadku gdy ze względu na właściwości załącznika nie będzie mógł on zostać wniesiony za pośrednictwem portalu, będzie on wnoszony z jego pominięciem, za pośrednictwem operatora pocztowego. Załącznik należy wnieść do sądu w terminie 3 dni od dnia wniesienia pisma procesowego za pośrednictwem portalu informacyjnego, uprawdopodobniając brak możliwości jego wniesienia przez portal. W przypadku niedopełnienia tych obowiązków sąd pominie załącznik.

W dodanym art. 1254 KPC została zawarta delegacja ustawowa obejmująca rozporządzenie określające m.in. sposób wnoszenia do sądu pism procesowych i ich załączników za pośrednictwem portalu. W projekcie rozporządzenia przewidziano obowiązek zachowania zgodności załączników z numeracją i nazewnictwem w piśmie procesowym oraz w portalu informacyjnym, a także oznaczenia załączników, które ze względu na ich właściwość nie mogą zostać skutecznie wniesione wraz z tym pismem procesowym za pośrednictwem portalu informacyjnego. Określono, że rozmiar załącznika wnoszonego za pośrednictwem portalu nie może przekraczać 100 MB. Natomiast w załączniku nr 1 do rozporządzenia wskazano dopuszczalne formaty danych dla pism procesowych i załączników składanych za pośrednictwem portalu informacyjnego.

W znowelizowanym art. 129 § 21 KPC przewidziano, że występujący w sprawie pełnomocnik będący adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym albo radcą lub referendarzem Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej może elektronicznie poświadczyć dokument w systemie teleinformatycznym albo portalu informacyjnym.

Niedopełnienie wymogu wniesienia pisma za pośrednictwem portalu

Ustawodawca w art. 1253 KPC określił konsekwencje niedopełnienia wymogu wniesienia pisma procesowego za pośrednictwem portalu informacyjnego. Jeśli przepis szczególny stanowi, że pismo procesowe wnosi się za pośrednictwem portalu, pismo procesowe wniesione w inny sposób nie wywołuje skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu, o czym przewodniczący zawiadamia wnoszącego to pismo.

Podobnie, pismo procesowe wniesione za pośrednictwem portalu informacyjnego w przypadku nieprzewidzianym w przepisie szczególnym lub przez osobę nieuprawnioną nie wywołuje skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu, o czym przewodniczący zawiadamia wnoszącego to pismo.

Ograniczenia w dostępności portalu informacyjnego

W art. 1252 § 2 KPC ustawodawca przewidział możliwe ograniczenia w dostępności portalu informacyjnego. W przypadku gdy w dniu, w którym upływa termin do wniesienia pisma procesowego, wystąpią ograniczenia w dostępności portalu informacyjnego leżące po stronie sądu, uniemożliwiające wniesienie tego pisma, pismo to wnosi się najpóźniej w następnym dniu po dniu, w którym przywrócono dostępność tego portalu, niebędącym dniem wolnym od pracy ani sobotą. Jeżeli w ustalonym w ten sposób terminie wystąpią ponownie ograniczenia w dostępności portalu informacyjnego leżące po stronie sądu, stosuje się zdanie pierwsze. W piśmie procesowym należy uprawdopodobnić przedmiotowe okoliczności.

W przypadku nieuprawdopodobnienia tych okoliczności, przewodniczący zwraca pismo procesowe albo sąd odrzuca środek zaskarżenia.

Zgodnie z projektem rozporządzenia wykonawczego, informacje o ograniczeniach dostępności portalu informacyjnego trwających ponad 10 minut mają być publikowane na stronie internetowej portalu informacyjnego w zakładce „Ograniczenia dostępności portalu”.

Przepisy przejściowe

Przepis art. 1251 § 2 KPC, wprowadzający obowiązek wnoszenia wyszczególnionych w nim pism za pośrednictwem portalu informacyjnego, zgodnie z art. 16 pkt. 1 ustawy nowelizującej wchodzi w życie 1.3.2027 r.

Należy jednak zwrócić uwagę na art. 18313 § 12 KPC, który stanowi, że w postępowaniu o zatwierdzenie ugody zawartej w ramach mediacji prowadzonej na podstawie umowy o mediację, adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej albo prokurator wnosi wniosek oraz dalsze pisma procesowe za pośrednictwem portalu informacyjnego. Zatem wnoszenie tych kategorii pism za pośrednictwem portalu informacyjnego będzie obowiązkowe już od 1.3.2026 r.

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Kup online, korzystaj od razu! Sprawdź

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →