Odszkodowanie dla pasażerów mimo nadzwyczajnej okoliczności

Stan faktyczny

Pasażerowie N.I. i H.Z. posiadali rezerwacje na lot obsługiwany przez przewoźnika lotniczego (dalej: EAC) w dniu 23.7.2022 r. z planowanym odlotem z Düsseldorfu o godz. 15.00 i przylotem do Warny o godz. 17.50. Lot ten miał być wykonany jako trzeci w ramach rotacji przez samolot EAC. Zgodnie z pierwotnym planem pierwszy lot miał wystartować z Kolonii-Bonn o godz. 7.40. W następstwie wyjątkowo długiego czasu oczekiwania na stanowisku kontroli bezpieczeństwa na tym lotnisku, ze względu na przeciążenie personelu przeprowadzającego czynności kontrolne w tym dniu, wszyscy pasażerowie pierwszego w ramach rotacji lotu stawili się spóźnieni przy bramce wejściowej na pokład. EAC podjął decyzję o oczekiwaniu na pasażerów tego lotu znajdujących się w trakcie kontroli bezpieczeństwa, wobec czego pierwszy w ramach rotacji lot wystartował z opóźnieniem wynoszącym ponad 5 godzin. Aby pasażerowie nie musieli czekać zbyt długo, EAC dokonał reorganizacji lotów, jednak N.I. i H.Z. przylecieli z opóźnieniem wynoszącym ponad 3 godziny. N.I. i H.Z. wnieśli powództwo o zasądzenie od EAC odszkodowania z tytułu opóźnienia ich lotu.

Sąd odsyłający powziął wątpliwości co do związku przyczynowego istniejącego między nadzwyczajną okolicznością, która miała wpływ na pierwszy w ramach rotacji lot, a opóźnieniem przylotu w ramach rozpatrywanego lotu.

Stanowisko Sądu

Sąd przypomniał, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów, oraz iż mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.2.2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. Urz. UE L z 2004 r. Nr 46, s. 1). Mowa tu o sytuacji, w której jeżeli z powodu opóźnionego lotu poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu – wyrok TS z 13.6.2024 r., D. (Wada konstrukcyjna silnika), C-411/23, Legalis. Art. 5 ust. 3 w zw. z motywami 14 i 15 rozporządzenia 261/2004 zwalnia przewoźnika lotniczego z tego obowiązku wypłaty odszkodowania, jeżeli może on dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie przy przylocie jest spowodowane zaistnieniem „nadzwyczajnych okoliczności”, których nie można było uniknąć, nawet gdyby podjęto wszelkie racjonalne środki.

Trybunał orzekł już, że obsługujący lot przewoźnik lotniczy, w celu uwolnienia się od obowiązku wypłaty odszkodowania pasażerom w przypadku dużego opóźnienia lub odwołania lotu, powinien mieć możliwość powołania się na „nadzwyczajną okoliczność”, która miała wpływ na poprzedni lot wykonywany przez niego z wykorzystaniem tego samego statku powietrznego w ramach trzeciej od końca rotacji tego statku powietrznego (wyrok TS z 22.4.2021 r., Austrian Airlines, C-826/19, Legalis, pkt 55). Niemniej jednak – i z uwagi nie tylko na cel, o którym mowa w motywie 1 rozporządzenia 261/2004, polegający na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony pasażerów, lecz również na treść art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004 – powołanie się na taką nadzwyczajną okoliczność zakłada istnienie bezpośredniego związku przyczynowego między wystąpieniem tej okoliczności, która miała wpływ na poprzedni lot, a opóźnieniem lub odwołaniem kolejnego lotu – wyrok D. (Wada konstrukcyjna silnika), pkt 56. Sąd odniósł się w drodze analogii do kryteriów dotyczących związku przyczynowego mających zastosowanie w dziedzinie odpowiedzialności pozaumownej Unii, która charakteryzuje się porównywalnym systemem, ponieważ uzależnia on powstanie odpowiedzialności od istnienia związku przyczynowego między powoływanym zdarzeniem a podnoszoną szkodą.

Z orzecznictwa TS wynika, że przesłanka dotycząca związku przyczynowego wymaga, aby ów związek był wystarczająco bezpośredni, wobec czego zarzucane zachowanie powinno być decydującą przyczyną szkody (wyrok TS z 5.9.2019 r., Unia Europejska/Guardian Europe i Guardian Europe/Unia Europejska, C-447/17 P i C-479/17 P, Legalis, pkt 32). Ponadto związek przyczynowy może zostać przerwany w szczególności przez czyn, który ma miejsce między zarzucanym zachowaniem a podnoszoną szkodą, jeżeli ten czyn stanowi decydującą przyczynę owej szkody. Taki czyn może polegać między innymi na decyzji, pod warunkiem jednak, że osoba, która ją podjęła, nie była do tego zobowiązana.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że w następstwie zakłócenia w zakresie kontroli bezpieczeństwa EAC podjął decyzję o oczekiwaniu na pasażerów pierwszego lotu, którzy nie przeszli jeszcze kontroli bezpieczeństwa. Wynika stąd, że ta decyzja podjęta przez EAC miała miejsce między wystąpieniem nadzwyczajnej okoliczności a opóźnieniem rozpatrywanego lotu. Decyzja ta może przerwać bezpośredni związek przyczynowy między tymi dwoma zdarzeniami, jeśli stanowi ona decydującą przyczynę opóźnienia owego lotu. Jednakże Sąd podkreślił, że ma to miejsce pod warunkiem, że dany przewoźnik lotniczy nie był zobowiązany do podjęcia tej decyzji, w szczególności ze względu na obowiązek prawny. Sąd wskazał, że sprawdzenie powyższego należy do sądu odsyłającego. Sąd uściślił, że takie badanie nie wymaga uwzględnienia celu rozporządzenia 261/2004, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony niektórych pasażerów. Jak zauważył bowiem rzecznik generalny w pkt. 70 opinii, ten cel nie oznacza, że przewoźnik lotniczy powinien dokonać wyważenia interesów różnych grup pasażerów, których dotyczy ta sama rotacja.

Ponadto Trybunał orzekł już, że nie można dopuścić, aby przewoźnik lotniczy, powołując się na interes innych pasażerów w przewiezieniu ich w rozsądnym terminie, mógł znacznie poszerzać sytuacje, w których mógłby odmówić w uzasadniony sposób pasażerom przyjęcia na pokład. Prowadziłoby to w nieunikniony sposób do pozbawienia wszelkiej ochrony takiego pasażera, co byłoby sprzeczne z celem rozporządzenia 261/2004 (wyrok TS z 4.10.2012 r., Finnair, C-22/11, Legalis, pkt 34). Rzecznik generalny stwierdził w pkt. 73 opinii, że zezwolenie przewoźnikowi lotniczemu na powoływanie się na wyważenie interesów różnych grup pasażerów, których dotyczy rotacja, w celu uchylenia się od ciążącego na nim obowiązku wypłaty odszkodowania jednej z tych grup, oznaczałoby dodanie klauzuli zwalniającej z obowiązku wypłaty odszkodowania przewidzianego w art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004.

Sąd orzekł, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004 należy interpretować w ten sposób, iż niezależna decyzja obsługującego przewoźnika lotniczego o oczekiwaniu na pasażerów lotu, którzy nie przeszli jeszcze kontroli bezpieczeństwa ze względu na zakłócenie w zakresie tej kontroli, może przerwać bezpośredni związek przyczynowy między nadzwyczajną okolicznością, jaką stanowi to zakłócenie, a co najmniej trzygodzinnym opóźnieniem przylotu w ramach późniejszego lotu zaplanowanego tego samego dnia tym samym samolotem, jeśli owa decyzja stanowi decydującą przyczynę opóźnienia.

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →