- Ustawodawca traktuje projektowaną regulację jako element szerszej polityki edukacyjnej i społecznej, mającej na celu ograniczenie negatywnych skutków cyfryzacji życia codziennego dzieci i młodzieży.
- Nowelizacja ma charakter systemowy, ponieważ zmienia dotychczasowy model, w którym zasady korzystania z telefonów komórkowych były określane autonomicznie przez szkoły w statutach.
- Ustawodawca odchodzi od dotychczasowego rozwiązania na rzecz wprowadzenia jednolitych ram ustawowych obowiązujących na poziomie ogólnokrajowym, co ma na celu zwiększenie spójności regulacyjnej oraz skuteczności egzekwowania przyjętych zasad.
Cel projektowanych zmian
Celem projektowanych rozwiązań jest ograniczenie negatywnego wpływu urządzeń elektronicznych na proces dydaktyczny oraz funkcjonowanie uczniów w środowisku szkolnym. Ustawodawca wskazuje, że nadmierne korzystanie z telefonów komórkowych prowadzi do rozproszenia uwagi, pogorszenia relacji społecznych oraz obniżenia efektywności nauczania, co znajduje potwierdzenie zarówno w badaniach naukowych, jak i w obserwacjach praktyki szkolnej.
Jednocześnie projekt ma na celu wzmocnienie pozycji nauczycieli i dyrektorów szkół, którzy dotychczas – przy braku jednoznacznej regulacji ustawowej – byli obciążeni odpowiedzialnością za samodzielne kształtowanie zasad korzystania z urządzeń mobilnych. Wprowadzenie regulacji ustawowej ma przeciwdziałać zjawisku rozproszenia regulacyjnego oraz poczuciu braku wsparcia instytucjonalnego.
Nie bez znaczenia pozostaje również aspekt społeczny projektowanych zmian, wyrażający się w wysokim poziomie poparcia społecznego dla wprowadzenia jednolitych zasad korzystania z telefonów komórkowych w szkołach, co zostało wykazane w badaniach opinii publicznej.
Zakres projektowanych zmian
Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie zmian w ustawie z 14.12.2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1043; dalej: PrOśw) poprzez dodanie nowych przepisów oraz modyfikację istniejących regulacji. W szczególności projekt obejmuje dodanie art. 98a PrOśw, zmianę art. 98 ust. 1 PrOśw poprzez wprowadzenie pkt 17a, uchylenie art. 99 pkt 4 PrOśw oraz rozszerzenie regulacji dotyczących szkół niepublicznych poprzez zmianę art. 172 ust. 2 PrOśw.
Zmiany te prowadzą do przekształcenia modelu regulacyjnego z modelu zdecentralizowanego, w którym szkoły samodzielnie określały zasady korzystania z urządzeń elektronicznych, na model mieszany, w którym podstawowe zasady wynikają z ustawy, a ich doprecyzowanie następuje na poziomie statutów.
Szczegółowy zakres projektowanych zmian
Wprowadzenie ustawowej regulacji – art. 98a PrOśw
Najistotniejszą zmianą przewidzianą w projekcie jest dodanie art. 98a PrOśw, który wprowadza jednolite zasady korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych.
W odniesieniu do szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży ustawodawca wprowadza generalny zakaz korzystania z tych urządzeń podczas pobytu ucznia na terenie szkoły. Rozwiązanie to ma charakter bezwzględny w tym sensie, że co do zasady wyklucza możliwość korzystania z urządzeń w czasie przebywania na terenie placówki.
Jednocześnie ustawodawca nie zakazuje samego wnoszenia urządzeń, lecz zobowiązuje szkoły do określenia w statutach zasad ich wnoszenia. Oznacza to, że szkoła może wprowadzić różne modele organizacyjne, np. obowiązek deponowania telefonów, ich wyłączenia lub przechowywania w określonym miejscu.
W przypadku szkół ponadpodstawowych oraz szkół dla dorosłych ustawodawca przyjmuje rozwiązanie bardziej elastyczne, umożliwiając szkołom wybór pomiędzy wprowadzeniem zakazu a określeniem warunków korzystania z urządzeń. Rozwiązanie to uwzględnia większą autonomię uczniów oraz specyfikę kształcenia na wyższych etapach edukacji.
Wyjątki od zakazu
Projekt przewiduje wyraźne wyjątki od zakazu korzystania z urządzeń elektronicznych, które zostały uregulowane w sposób zapewniający elastyczność stosowania przepisów.
Korzystanie z urządzeń będzie dopuszczalne w sytuacjach, w których jest to uzasadnione względami dydaktycznymi, za zgodą nauczyciela, co pozwala na wykorzystanie technologii jako narzędzia edukacyjnego. Ponadto przewidziano możliwość korzystania z urządzeń przez uczniów w sytuacjach wynikających z ich stanu zdrowia, niepełnosprawności lub innych szczególnych potrzeb.
Wprowadzenie tych wyjątków wskazuje, że ustawodawca dąży do wyważenia pomiędzy potrzebą ograniczenia negatywnego wpływu urządzeń mobilnych a koniecznością zapewnienia racjonalnego i funkcjonalnego stosowania technologii w edukacji.
Zmiana funkcji statutu – art. 98 PrOśw
Zmiana art. 98 ust. 1 PrOśw poprzez dodanie pkt 17a prowadzi do redefinicji roli statutu szkoły w zakresie regulowania zasad korzystania z urządzeń elektronicznych.
Dotychczas statut stanowił podstawowe źródło regulacji w tym zakresie, natomiast po zmianie jego funkcja zostaje ograniczona do doprecyzowania zasad wynikających z ustawy. Oznacza to, że statut nie będzie mógł kształtować tych zasad w sposób dowolny, lecz będzie zobowiązany do ich implementacji w granicach wyznaczonych przez ustawodawcę.
Zmiana ta ma istotne znaczenie systemowe, ponieważ prowadzi do ograniczenia autonomii szkół na rzecz większej jednolitości regulacyjnej.
Uchylenie art. 99 pkt 4 PrOśw
Uchylenie art. 99 pkt 4 PrOśw stanowi konsekwencję wprowadzenia nowych regulacji ustawowych. Przepis ten dotychczas przewidywał, że zasady korzystania z telefonów komórkowych są określane w statucie szkoły.
Wprowadzenie regulacji ustawowej czyni ten przepis zbędnym, a jego utrzymanie prowadziłoby do niespójności systemowej.
Szkoły niepubliczne – art. 172 PrOśw
Projekt przewiduje rozszerzenie nowych regulacji na szkoły niepubliczne poprzez zmianę art. 172 ust. 2 PrOśw i dodanie pkt 5a.
W rezultacie szkoły niepubliczne zostają objęte analogicznym obowiązkiem określenia zasad korzystania z urządzeń elektronicznych w statutach, co zapewnia jednolitość regulacji w całym systemie oświaty.
Skutki projektowanych zmian
Projektowane zmiany będą miały istotny wpływ na funkcjonowanie szkół, nauczycieli oraz uczniów.
W szczególności należy wskazać, że wprowadzenie zakazu korzystania z telefonów w szkołach podstawowych może przyczynić się do poprawy koncentracji uczniów oraz jakości procesu dydaktycznego. Jednocześnie regulacja ta może wymagać od szkół wdrożenia nowych rozwiązań organizacyjnych, takich jak systemy przechowywania urządzeń czy procedury kontroli przestrzegania zakazu.
Z perspektywy nauczycieli regulacja ta stanowi istotne wzmocnienie ich pozycji, ponieważ zapewnia wyraźną podstawę prawną do egzekwowania zasad, które dotychczas były często kwestionowane przez uczniów lub rodziców.
Z kolei dla uczniów projekt oznacza zmianę codziennych praktyk funkcjonowania w szkole oraz konieczność dostosowania się do bardziej restrykcyjnych zasad.
Etap legislacyjny
Projekt ustawy znajduje się na etapie prac legislacyjnych Rady Ministrów, a jego przyjęcie planowane jest na II. kwartał 2026 r. Z uwagi na jego znaczenie społeczne oraz zakres oddziaływania można spodziewać się szerokiej debaty publicznej oraz potencjalnych modyfikacji na dalszych etapach procesu legislacyjnego.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
