Postępowanie w sprawie kary pieniężnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzew

Opis okoliczności faktycznych

Prezydent Miasta jako organ I instancji wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej w P. administracyjną karę pieniężną za zniszczenie 4 drzew oraz odroczył na okres 5 lat termin płatności części kary stanowiącej 70% naliczonej kary, ponieważ stopień zniszczenia drzew nie wyklucza zachowania ich żywotności. W celu ustalenia zakresu uszkodzenia przedmiotowych drzew organ zlecił wykonanie ekspertyzy dendrologicznej. W toku oględzin prezes zarządu Spółdzielni wskazał, że drzewa zostały przycięte około roku wcześniej, na prośbę mieszkańców, ze względu na zacienianie okien. Prace wykonano na zlecenie Spółdzielni przez jej pracownika. Ponadto oświadczył, że zlecił przycinkę, jednak nie określał jej zakresu.

Organ dokonał sprostowania decyzji dotyczącej wysokości kary pieniężnej – na korzyść skarżącej.

Spółdzielnia wniosła odwołanie od decyzji. Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie prawa materialnego polegające na przyjęciu, że doszło do zniszczenia drzewa, podczas gdy stan faktyczny pokazuje, że był to jedynie zabieg pielęgnacyjny. W konsekwencji zarzucono także naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego i braku uwzględnienia przy rozpatrywaniu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, którzy wnioskowali o działania w zakresie pielęgnacji drzew z powodu zacienienia ich mieszkań.

Stanowisko SKO

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazało, że organ I instancji przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Ustalenie, czy w konkretnej sprawie doszło do zniszczenia drzewa lub do jego uszkodzenia, nie pozostaje w uznaniu organu administracji publicznej, ponieważ kwestie te wprost reguluje art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4 OchrPrzyrodU. W przedmiotowej sprawie wykazano w sposób właściwy, poprzez pozyskanie opinii dendrologicznej oraz wykonaną dokumentację fotograficzną, że drzewa pozbawione zostały swoich koron w zakresach przekraczających ustawowe normy (od 40% do 70% koron). Wobec powyższego nie można mówić w niniejszym przypadku o wykonywaniu zabiegów pielęgnacyjnych.

W skardze wskazano m.in. dokonanie oceny stopnia przycięcia korony drzew bez materiału porównawczego, brak uwzględnienia przez organ faktu, że stan drzew uległ poprawie po zastosowaniu zabiegów pielęgnacyjnych oraz że zabiegi zostały dokonane w celu poprawy statyki drzew.

Stanowisko WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.

Na wstępie WSA wskazał, że w celu zrekonstruowania normatywnego wzorca rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa w oparciu o art. 87a ust. 4 i 5 OchrPrzyrodU, należy uwzględnić, czy w sprawie nie mają zastosowania przesłanki z art. 87a ust. 2 OchrPrzyrodU. W następstwie dokonania tych ustaleń możliwa jest w dalszej kolejności ocena, czy ewentualnie doszło do zniszczenia lub uszkodzenia drzewa. W konsekwencji, w ujęciu metodologicznym z powołanych wyżej przepisów wynika, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 87a ust. 2 OchrPrzyrodU, należy wyłączyć odpowiedzialność za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa. W niniejszej sprawie organ I instancji ustalił na podstawie protokołu oględzin oraz sporządzonej opinii dendrologicznej procentowy zakres przycięcia korony drzew. Wskazane przez organ okoliczności nie znajdują jednak odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. W szczególności do stwierdzenia powyższego niewystarczająca jest sporządzona przez biegłego opinia dendrologiczna.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że opinia dendrologiczna, na której organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie, nie przedstawia jakiejkolwiek metodologii odnoszącej się do wskazanych przez biegłego danych i wyciąganych wniosków. Nie przedstawia ona obliczeń w zakresie zmniejszenia rozmiaru koron drzew ani nawet tabeli estymowanych ich wielkości w powiązaniu z rozmiarem pnia. W opinii Sądu nie przedstawia ona zatem wartości dowodowej w rozumieniu art. 80 KPA. Kwestię tę podnosiła skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wskazując, że ustalenia poczynione zostały bez jakiegokolwiek odniesienia się do materiału porównawczego – stanu drzew objętych niniejszym postępowaniem sprzed wycinki.

Mając na uwadze, że opinia dendrologiczna, obok protokołu kontroli przeprowadzonego na miejscu zdarzenia, jest najważniejszym dowodem w postępowaniu uregulowanym w art. 87a OchrPrzyrodU, należy w niej w sposób jednoznaczny wskazać w jakim zakresie prace odnoszące się do przycinania korony drzewa miały miejsce, popierając to stosowną argumentacją i wiedzą fachową. Podkreślenia wymaga, iż z przepisów art. 77 § 1 i art. 80 KPA wynika, że organ administracji musi ocenić dowód po jego przedłożeniu i w razie powzięcia jakichkolwiek wątpliwości co do jego prawidłowości lub zgłoszenia zastrzeżeń przez stronę postępowania, podjąć działania zmierzające do usunięcia tych wątpliwości. Obowiązkiem organu jest zatem dokonanie oceny opinii biegłego pod względem formalnym, między innymi czy nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Organ powinien ocenić tego rodzaju dowód w sprawie mając na uwadze przepisy prawa oraz to, czy treść opinii jest logiczna i kompletna, a także czy przedstawione wnioski zostały należycie uzasadnione. W niniejszej sprawie zaś nie wyjaśniono kwestii dotyczącej objętości koron drzew bezpośrednio przed przystąpieniem do prac związanych z przycinką drzew.

Jednocześnie WSA wskazał, choć kwestia ta nie została podniesiona przez skarżącą, że nie jest dopuszczalne wykorzystywanie art. 111 § 1a i § 1b KPA, w zakresie, w jakim organ to uczynił. W oparciu o art. 111 § 1a KPA nie jest więc możliwe sprostowanie decyzji co do jej rozstrzygnięcia, odnosząc się do meritum konkretnej sprawy. Co więcej, w orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, że sprostowanie należy uznać za dopuszczalne w sytuacji, gdy nie ingeruje ono w merytoryczny sposób rozstrzygnięcia sprawy, a jedynie likwiduje oczywiście błędnie wpisaną jednostkę redakcyjną przepisu, który stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Dokonanie sprostowania decyzji w zakresie jej rozstrzygnięcia, które miało miejsce w postanowieniu Prezydenta, całkowicie zmieniające decyzję wymierzającą karę pieniężną, uznać więc należy za kolejne naruszenie procedury, mające wpływ na wynik sprawy.

Podsumowując, WSA wskazał, że ponownie prowadząc postępowanie, organy powinny ustalić stan wyjściowy koron drzew przed przeprowadzeniem prac w obrębie ich koron oraz określić ich stan po przeprowadzeniu prac w odniesieniu do każdego drzewa. Dopiero uzupełnienie materiału dowodowego w szczególności o dane znajdujące się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym (o ile jest on dostępny) lub w innych dostępnych zasobach (takich jak Geoportal, zdjęcia Google Street View), które umożliwiają odtworzenie zmiany stanu drzew na przestrzeni lat, pozwoli ustalić relewantny prawnie stan wyjściowy sprawy oraz wymiary usuniętych gałęzi korony drzew, co ma podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie. W przypadku powołania biegłego organ powinien zobowiązać go do obliczenia procentowego rozmiaru usuniętych gałęzi na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego oraz stosownych obliczeń i wiedzy specjalistycznej.

Komentarz

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →