Najważniejsze zmiany

  • Wprowadzenie punktu opieki dziennej jako nowej formy opieki nad dziećmi do lat 3.
  • Utworzenie nowego rejestru instytucji opieki, obejmującego żłobki, kluby dziecięce, punkty opieki dziennej i osoby zatrudnione w tych placówkach.
  • Doprecyzowanie standardów opieki, kwalifikacji opiekunów i zasad ich doszkalania.
  • Wprowadzenie nowych wymagań dotyczących żywienia, dostępu do wody i placów zabaw.
  • Zakaz publicznego udostępniania wizerunku dziecka przez placówkę, nawet za zgodą rodzica.

Uwagi ogólne

Projekt zmienia ustawę z 4.2.2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 798; dalej OpDzieciU). Projektodawca wskazuje, że rozwój sieci żłobków i klubów dziecięcych musi być połączony z poprawą jakości opieki. W uzasadnieniu podkreślono, że na koniec 2025 r. nadal 760 gmin pozostawało bez instytucji opieki nad dziećmi do lat 3. Jednocześnie dominującą rolę odgrywa sektor niepubliczny, a opieka sprawowana przez dziennych opiekunów ma niewielki udział w ogólnej liczbie miejsc.

Projekt ma więc charakter organizacyjny, jakościowy i kadrowy. Z jednej strony porządkuje formy opieki i rejestry, z drugiej wzmacnia wymagania wobec podmiotów prowadzących placówki oraz osób pracujących z dziećmi.

Punkt opieki dziennej

Najważniejszą zmianą systemową jest utworzenie punktu opieki dziennej. Ma to być miejsce, w którym opieka nad dziećmi w wieku do lat 3 będzie sprawowana przez dziennych opiekunów. Rozwiązanie zastępuje dotychczasowy model, w którym dzienny opiekun był jednocześnie osobą sprawującą opiekę i formą organizacyjną.

Zmiana ma ułatwić zapewnienie zastępstwa w razie choroby, urlopu lub czasowej nieobecności dziennego opiekuna. W praktyce nie będzie trzeba wykreślać jednej osoby z wykazu i wpisywać innej tylko dlatego, że w danym miejscu opiekę czasowo przejmuje zastępca. Ma to także zapewnić ciągłość korzystania ze świadczenia „aktywnie w żłobku”.

Dzienny opiekun będzie mógł sprawować opiekę nad nie więcej niż pięciorgiem dzieci. Jeżeli będzie pracował wspólnie z osobą wspomagającą, limit wzrośnie do ośmiorga dzieci. Gdy w grupie znajduje się dziecko poniżej pierwszego roku życia, dziecko z niepełnosprawnością albo dziecko wymagające szczególnej opieki, limity będą niższe.

Sektor publiczny – Sprawdź aktualną listę szkoleń Sprawdź

Standardy, kwalifikacje i pozycja opiekunów

Projekt wzmacnia wymagania wobec osób pracujących w żłobkach, klubach dziecięcych i punktach opieki dziennej. Opiekun będzie musiał spełniać określone wymagania kwalifikacyjne oraz odbyć szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy. Przewidziano także 30-godzinne szkolenie z zakresu standardów opieki.

Nowelizacja ma również podnieść prestiż zawodu opiekuna. Projekt przewiduje m.in. płatny czas wolny na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, ochronę opiekuna na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy publicznych oraz legitymację opiekuna małego dziecka. Legitymacja ma być powiązana z możliwością korzystania z 33% ulgi na przejazdy środkami publicznego transportu zbiorowego.

Projekt zakłada także ustanowienie 4 kwietnia Dniem Opiekuna Małego Dziecka. Z tą datą ma być powiązana możliwość przyznawania nagród za szczególne osiągnięcia i zaangażowanie w opiekę nad najmłodszymi dziećmi.

Żywienie, woda i place zabaw

Nowe przepisy mają uporządkować wymagania dotyczące żywienia dzieci. Żłobek, klub dziecięcy i punkt opieki dziennej będą musiały zapewnić dzieciom nieograniczony dostęp do wody pitnej. Żłobki i kluby dziecięce będą ponadto zobowiązane do zapewnienia wyżywienia zgodnego z wymaganiami żywieniowymi dla danej grupy wiekowej.

Projekt przewiduje również możliwość dostarczania przez rodzica gotowych posiłków dla dziecka wymagającego szczególnej diety ze względów zdrowotnych. W przypadku dzieci karmionych mlekiem kobiecym żłobek lub klub dziecięcy ma zapewnić możliwość przechowywania i podania odciągniętego mleka, a w razie potrzeby także miejsce do karmienia piersią.

Dodatkowo projekt wprowadza obowiązki dotyczące przebywania dzieci na świeżym powietrzu. Nowo tworzone żłobki mają posiadać plac zabaw, a kluby dziecięce mają zapewniać dzieciom dostęp do takiego miejsca. W przypadku punktów opieki dziennej przewidziano dostęp do miejsca do prowadzenia zajęć na powietrzu.

Zakaz publikacji wizerunku dziecka

Istotną zmianą jest zakaz publicznego udostępniania przez podmiot prowadzący żłobek, klub dziecięcy lub punkt opieki dziennej wizerunku dziecka objętego opieką. Zakaz ma obowiązywać nawet wtedy, gdy rodzic wyrazi zgodę na publikację.

Nie będzie to dotyczyć sytuacji, w której wizerunek dziecka stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz lub impreza publiczna. Zakaz nie obejmie też udostępniania wizerunku dziecka wyłącznie rodzicom dzieci objętych opieką w tej samej placówce.

W uzasadnieniu wskazano, że celem tej regulacji jest ochrona prywatności i bezpieczeństwa najmłodszych dzieci. Projektodawca odwołuje się także do ryzyka trwałego cyfrowego śladu i wykorzystywania zdjęć dzieci do celów promocyjnych placówek.

Nowy rejestr i terminy wejścia w życie

Projekt przewiduje utworzenie nowego rejestru instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Rejestr ma objąć dane o żłobkach, klubach dziecięcych, punktach opieki dziennej, osobach zatrudnionych w tych instytucjach oraz dziennych opiekunach prowadzących działalność na własny rachunek.

Zasadniczy termin wejścia w życie ustawy określono na 1.1.2028 r. Część przepisów ma jednak obowiązywać wcześniej, m.in. po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, od 1.1.2027 r. oraz od 1.9.2027 r. Od 1.4.2028 r. mają wejść w życie niektóre regulacje dotyczące legitymacji opiekuna małego dziecka i ulg przejazdowych.

2.7.2026 r. odbyło się I czytanie nowelizacji na posiedzeniu Sejmu. Następnie dokument skierowano do Komisji do Spraw Dzieci i Młodzieży oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny.

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Kup online, korzystaj od razu! Sprawdź

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →