- Nowelizacja rozszerza możliwość etapowania budowy obiektów energetyki jądrowej, umożliwiając uzyskanie pozwolenia na budowę także dla części inwestycji, która nie może jeszcze samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem.
- Inwestor będzie mógł przed uzyskaniem pozwolenia na budowę obiektu energetyki jądrowej uzyskać odrębne pozwolenie na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych, obejmujących zarówno roboty budowlane, jak i określone inne prace.
- Wstępne roboty budowlane zostały podzielone na niewymagające zezwolenia Prezesa PAA oraz wymagające takiego zezwolenia ze względu na ich znaczenie dla bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
Cel i ratio legis ustawy
Dotychczasowy art. 15 ust. 3 ustawy z 29.6.2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1156; dalej: InwestEnergJądrU) umożliwia uzyskanie pozwolenia na budowę obejmującego całe zamierzenie budowlane albo jego część. Jednocześnie zastosowanie znajdował art. 33 ust. 1 ustawy z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 524; dalej: PrBud), zgodnie z którym w przypadku zamierzenia obejmującego więcej niż jeden obiekt pozwolenie może dotyczyć wybranych obiektów lub ich zespołu mogących samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem.
Warunek ten nie odpowiada specyfice inwestycji jądrowych. Poszczególne elementy obiektu często mogą uzyskać zdolność do funkcjonowania zgodnie z przeznaczeniem dopiero po zakończeniu kolejnych etapów całego procesu budowlanego. Nowelizacja ma umożliwić etapowanie także takich części inwestycji.
Drugim kierunkiem zmian jest stworzenie podstawy prawnej do wcześniejszego wykonywania części robót budowlanych i innych prac przed rozpoczęciem zasadniczej budowy obiektu. Według uzasadnienia pozwoli to wykorzystać okres potrzebny na przygotowanie kompletnej dokumentacji inwestycji do realizacji prac mniej zależnych od jej ostatecznych rozwiązań technicznych.
Szersze możliwości etapowania budowy obiektu energetyki jądrowej
Nowelizacja zmienia art. 15 InwestEnergJądrU, przesądzając, że pozwolenie na budowę obiektu energetyki jądrowej może obejmować całe zamierzenie budowlane albo jego część.
Kluczowe znaczenie ma wyłączenie stosowania art. 33 ust. 1 PrBud do budowy obiektu energetyki jądrowej. Możliwość uzyskania pozwolenia dotyczącego części inwestycji nie będzie więc uzależniona od tego, czy dany obiekt albo zespół obiektów może samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem.
Wstępne roboty budowlane – nowa instytucja w InwestEnergJądrU
Nowy art. 17a InwestEnergJądrU umożliwia inwestorowi, przed uzyskaniem pozwolenia na budowę obiektu energetyki jądrowej, wystąpienie o pozwolenie na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych.
Pojęcie to obejmuje zarówno roboty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 7 PrBud, jak i inne prace, również niedotyczące obiektów budowlanych, do których przepisy prawa budowlanego dotyczące robót budowlanych stosuje się odpowiednio.
Do robót niewymagających zezwolenia Prezesa PAA zaliczono m.in. roboty ziemne, odwodnienie terenu, wykonanie zbiorników przeciwpożarowych i na wody opadowe, a także budowę określonych elementów zaplecza budowy, dróg, bocznic kolejowych i komór startowych.
W tej kategorii może znaleźć się także budowa systemu wody cyrkulacyjnej, jeżeli inwestor uzyska ogólną opinię Prezesa PAA, że system nie ma istotnego znaczenia dla bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
Wstępne roboty budowlane wymagające zezwolenia Prezesa PAA
Ustawodawca wyodrębnia również roboty, których wykonanie wymaga zezwolenia Prezesa PAA w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
Rozróżnienie obu kategorii opiera się na znaczeniu prac z punktu widzenia dozoru jądrowego. W odniesieniu do robót istotnych dla bezpieczeństwa jądrowego wydanie pozwolenia na budowę w zakresie wstępnych robót musi zostać poprzedzone uzyskaniem zezwolenia Prezesa PAA.
Wstępne roboty będą zatem podlegać odpowiednio nadzorowi budowlanemu, a w przypadkach mających znaczenie dla bezpieczeństwa jądrowego – również dozorowi jądrowemu.
Pozwolenie na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych
Pozwolenie na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych stanowi szczególną kategorię decyzji o pozwoleniu na budowę. Inwestor może wystąpić o jego wydanie jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę zasadniczego obiektu energetyki jądrowej.
Dla robót objętych takim pozwoleniem nie będzie wydawane odrębne pozwolenie na prace przygotowawcze. Zakres wstępnych robót został przy tym określony ustawowo i obejmuje również działania, które nie mieszczą się w definicji robót budowlanych z art. 3 pkt 7 PrBud, lecz ze względu na ich znaczenie dla inwestycji zostały objęte nowym reżimem.
Pozwolenie wydaje wojewoda na zasadach i w trybie określonym w PrBud, z uwzględnieniem regulacji szczególnych InwestEnergJądrU. W przypadku robót wymagających zezwolenia Prezesa PAA inwestor musi przedłożyć je przed wydaniem pozwolenia, przy czym może to zrobić również w toku postępowania.
Zezwolenie Prezesa PAA na wykonanie wstępnych robót budowlanych
Równolegle nowelizowana jest ustawa z 29.11.2000 r. – Prawo atomowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1; dalej: PrAtom). Wprowadza ona nową decyzję – zezwolenie w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej na wykonanie wstępnych robót budowlanych przy obiekcie energetyki jądrowej.
Inwestor może wystąpić o nie przed złożeniem wniosku o zezwolenie na budowę obiektu jądrowego, a organem właściwym jest Prezes PAA. Uzyskanie tej decyzji jest wymagane wyłącznie w odniesieniu do robót zakwalifikowanych przez ustawodawcę jako istotne z perspektywy dozoru jądrowego.
Zezwolenie może określać warunki wykonywania działalności. PrAtom reguluje także odstępstwa od tych warunków, rozróżniając sytuacje, w których wymagają one zgody Prezesa PAA oraz przypadki, w których wystarczające jest jego uprzednie poinformowanie.
Równoległe prowadzenie postępowań
Nowy art. 17c InwestEnergJądrU umożliwia równoległe prowadzenie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę obiektu energetyki jądrowej oraz postępowania dotyczącego wstępnych robót budowlanych dla tego samego obiektu.
W tym zakresie wyłączono stosowanie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 156 § 1 pkt 3 KPA. Prowadzenie jednego z postępowań nie będzie zatem wykluczało wszczęcia, prowadzenia ani zakończenia drugiego.
Zmiany dotyczące pozwolenia na użytkowanie
Nowelizacja dostosowuje także zasady uzyskiwania pozwolenia na użytkowanie do etapowego charakteru inwestycji.
Na wniosek inwestora pozwolenie na użytkowanie obiektu energetyki jądrowej będzie mogło zostać wydane dla części obiektu, przy wyłączeniu wskazanych przepisów PrBud wymagających samodzielnego funkcjonowania określonej części zamierzenia.
Wprowadzono ponadto odrębne pozwolenie na użytkowanie w zakresie wstępnych robót budowlanych. Może ono obejmować również część zamierzenia objętego pozwoleniem na wstępne roboty, która nie jest obiektem budowlanym.
Znaczenie zmian dla procesu inwestycyjnego
Nowelizacja tworzy dwa uzupełniające się mechanizmy: szersze etapowanie właściwej budowy obiektu energetyki jądrowej oraz możliwość wcześniejszego wykonywania wstępnych robót budowlanych.
Część prac będzie mogła być prowadzona w czasie, gdy trwają jeszcze procedury dotyczące zasadniczej budowy obiektu. W przypadku robót mających znaczenie dla bezpieczeństwa jądrowego zachowany zostanie udział Prezesa PAA i kontrola w ramach dozoru jądrowego.
Według uzasadnienia rozwiązania te mogą skrócić proces inwestycyjno-budowlany nawet o dwa lata.
Etap legislacyjny i wejście w życie
Ustawa z 3.7.2026 r. została ogłoszona 18.8.2026 r. Nowelizacja wejdzie w życie 2.9.2026 r., tj. po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
