Uchwała o niezaliczeniu roku szkoleniowego nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej

Stanowisko WSA w Warszawie

WSA w Warszawie postanowieniem z 31.12.2025 r. VI SA/Wa 1786/25, Legalis, odrzucił skargę (…) (dalej: skarżąca) na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej: Prezydium NRA) z 3.4.2025 r. w przedmiocie niezaliczenia roku szkoleniowego (dalej: zaskarżona uchwała).

Odrzucając skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30.8.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: PostAdmU), WSA w Warszawie wskazał, że zaskarżona uchwała nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej – ani na podstawie PostAdmU, ani na podstawie przepisów szczególnych, w tym ustawy z 26.6.1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1564; dalej: PrAdw). PrAdw wprost określa rodzaje spraw, które podlegają kognicji sądów administracyjnych (kontrola rozstrzygnięć m.in. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką i egzaminu adwokackiego). Tym samym skarga nie przysługuje na pozostałe akty samorządu adwokackiego dotyczące jego członków.

Następnie, powołując się na art. 87 Konstytucji RP i art. 58 pkt 12 lit. b) PrAdw, Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że akty korporacji zawodowych, zgodnie z założeniami konstytucyjnego systemu źródeł prawa, nie mogą być źródłami prawa powszechnie obowiązującego. Akty prawne wydawane przez samorząd zawodowy reprezentujący osoby wykonujące zawód zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP) należą do aktów prawa wewnętrznego i obowiązują wyłącznie członków korporacji (z aplikantami włącznie). Aplikanci adwokaccy pozostają w sferze organizacyjnego oddziaływania samorządu zawodowego adwokatów i z tego względu podlegają regulacjom wewnętrznym uchwalanym przez organy samorządu. Oznacza to, że określenie w drodze uchwały, podjętej w trybie art. 58 pkt 12 lit. b) PrAdw, zasad przeprowadzania aplikacji kształtuje prawa i obowiązki ich adresatów. Zdaniem sądu w realiach tej sprawy takie powiązanie nie występuje, bowiem czynność (uchwała) organów samorządu dotyczy niezaliczenia roku szkoleniowego, natomiast uprawnienia lub obowiązki, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 PostAdmU, mogą wynikać jedynie z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, zaś sytuację prawną aplikantów adwokackich w zakresie przesłanek niezaliczenia roku szkoleniowego aplikacji regulują wyłącznie normy Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (dalej: Regulamin).

Stanowisko skarżącej

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

Stanowisko NSA

Mając na względzie zasady postępowania kasacyjnego, NSA, wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów naruszenia przepisów postępowania i doszedł do wniosku, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej opierały się na założeniu, że zaskarżona uchwała jest decyzją administracyjną, NSA rozpoznał je łącznie.

W pierwszej kolejności NSA przypomniał, że zaskarżoną uchwałę podjęto na podstawie przepisów uchwały NRA nr 55/2011 z 19.11.2011 r. w sprawie Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (dalej: Uchwała 55/2011), która zgodnie z § 32 ust. 1-2 uchwały NRA nr 162/2024 z 18.10.2024 r. w sprawie Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (dalej: Uchwała 162/2024) miała zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. w roku szkoleniowym 2024 aplikacji adwokackiej. Powyższe uchwały podjęto na podstawie art. 58 pkt 12 lit. b) PrAdw, zgodnie z którym do zakresu działań NRA należy uchwalanie regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej. Źródłem norm stanowiących podstawę podjęcia zaskarżonej uchwały nie był zatem akt prawa powszechnie obowiązującego, lecz wewnętrzny zbiór przepisów, obowiązujących wewnątrz samorządu zawodowego. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącą, że zaskarżona uchwała ma charakter decyzji administracyjnej. Tego rodzaju akt administracyjny musi bowiem znajdować podstawę w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 11.12.2006 r., I OPS 4/06, Legalis).

Dalej NSA wskazał, że WSA w Warszawie zasadnie podkreślił, że PrAdw przewiduje zamknięty katalog rozstrzygnięć organów samorządu poddanych kontroli sądowoadministracyjnej, do którego zaliczono uchwałę w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich (art. 79 ust. 4 PrAdw). W świetle powołanego w zaskarżonej uchwale § 18 ust. 2 Regulaminu nieobecność na zajęciach oraz nieprzystąpienie do kolokwium albo sprawdzianu może być usprawiedliwione na pisemny wniosek aplikanta, w szczególności zaświadczeniem lekarskim, które należy przedstawić nie później niż 7 dni po ustaniu przyczyny nieobecności. Naruszenie powyższego terminu skutkuje nieusprawiedliwieniem nieobecności. W wypadku przewidywanej nieobecności na kolokwium aplikant obowiązany jest poinformować kierownika szkolenia przed wyznaczonym terminem kolokwium. Zgodnie natomiast z § 22 ust. 2 lit. a) Regulaminu nie zalicza się roku szkoleniowego w przypadku, gdy aplikant opuścił w ciągu roku szkoleniowego zajęcia w wymiarze większym niż określony w § 18 ust. 3 Regulaminu. Stosownie do art. 79 ust. 1 pkt 2 PrAdw (powtórzony w § 9 ust. 1 Regulaminu) okręgowa rada adwokacka skreśla aplikanta adwokackiego z listy w wypadku niezakończenia przez niego, bez usprawiedliwionej przyczyny, aplikacji adwokackiej w terminie, o którym mowa w art. 76 ust. 1 PrAdw (tj. 3 lat).

NSA wskazał, że dopiero uchwała o skreśleniu aplikanta adwokackiego z listy z powodu niezakończenia aplikacji w ustawowym terminie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Z takim rozstrzygnięciem nie mamy do czynienia w analizowanej sprawie, w której zaskarżonym rozstrzygnięciem jest uchwała o niezaliczeniu roku szkoleniowego.

Na marginesie NSA zauważył, że w zaskarżonej uchwale Prezydium NRA błędnie pouczyło skarżącą o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego – wskazany w pouczeniu art. 79 ust. 4 PrAdw dotyczy dopuszczalności skargi na uchwałę Prezydium w sprawie skreślenia z listy aplikantów adwokackich, a nie w przedmiocie niezaliczenia roku szkoleniowego. Niemniej wadliwe pouczenie nie kreowało dopuszczalności drogi sądowej, bowiem jej źródłem są normy prawa powszechnie obowiązującego.

Mając powyższe na uwadze, NSA postanowił – na podstawie art. 184 PostAdmU w zw. z art. 181 § 2 PostAdmU oraz art. 182 § 1 i 3 PostAdmU – oddalić skargę kasacyjną.

Komentarz

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →