Osoby z niepełnosprawnościami otrzymają bezpłatnie sprzęt z rezerw strategicznych

Cel i ratio legis ustawy

Dotychczasowy model udostępniania technologii wspomagających osobom z niepełnosprawnościami opierał się na ogólnopolskiej wypożyczalni prowadzonej w ramach programu PFRON. Podstawę tego rozwiązania stanowią art. 47a i 47b ustawy z 27.8.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 884; dalej: RehZawU).

Z uzasadnienia ustawy wynika, że model wypożyczania okazał się nieefektywny zarówno pod względem kosztów, jak i wykorzystania dostępnego sprzętu.

Część zakupionych technologii ze względu na swój charakter nie nadaje się ponadto do wielokrotnego wypożyczania. Dotyczy to m.in. sprzętu wymagającego indywidualnego dopasowania i przeznaczonego do stałego osobistego użytku, jak aparaty słuchowe, a także urządzeń wyposażonych w jednorazowe kody dostępu.

Ustawa odchodzi więc od modelu wypożyczalni na rzecz docelowego rozdysponowania zgromadzonego sprzętu, przede wszystkim przez przekazanie go na własność osobom, które będą z niego korzystać.

Nieodpłatne przekazywanie sprzętu przez PFRON

Do 31.12.2028 r. PFRON, w celu realizacji programów, o których mowa w art. 47 ust. 1 pkt 4 RehZawU, może nieodpłatnie przekazywać sprzęt udostępniony Funduszowi w ramach rezerwy strategicznej na podstawie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z 17.12.2020 r. o rezerwach strategicznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 733; dalej: RezStratU).

Uprawnionymi są osoby z niepełnosprawnościami oraz rodziny, których członkami są osoby z niepełnosprawnościami. Przedmiotem przekazania mogą być sprzęt, urządzenia, pojazdy, oprogramowanie oraz inne wyroby, w tym wyroby medyczne, służące zwiększaniu, utrzymaniu lub poprawie możliwości funkcjonalnych osób z niepełnosprawnościami.

Przekazanie następuje na podstawie pisemnej umowy o nieodpłatnym przekazaniu, zawieranej przez PFRON działający w imieniu i na rzecz SP. Wartość przekazywanego asortymentu ustala się według wartości księgowej, rozumianej jako wartość początkowa brutto pomniejszona o odpisy amortyzacyjne.

Likwidacja rezerwy strategicznej przez Prezesa Zarządu PFRON

Nieodpłatne przekazanie sprzętu zostało powiązane z wcześniejszą likwidacją udostępnionej PFRON rezerwy strategicznej. Likwidacji dokonuje Prezes Zarządu PFRON w drodze decyzji, wydawanej z urzędu albo na wniosek Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych (dalej: RARS) lub ministra właściwego ds. wewnętrznych.

Do decyzji Prezesa Zarządu PFRON dotyczącej likwidacji rezerwy nie stosuje się przepisów KPA.

Decyzja powinna określać co najmniej asortyment likwidowanej rezerwy, jego ilość i wartość księgową, przyczynę likwidacji, jej warunki i sposób, w tym przekazanie asortymentu osobom uprawnionym oraz termin wykonania decyzji.

Sprzeciw ministra właściwego ds. wewnętrznych

Ustawa przyznaje ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych instrument pozwalający zablokować likwidację rezerwy w trybie przewidzianym dla PFRON.

Prezes Zarządu Funduszu ma obowiązek zawiadomić ministra o zamiarze wydania decyzji. Minister może w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia złożyć pisemny sprzeciw. W razie jego zgłoszenia decyzji o likwidacji rezerwy nie wydaje się.

Mechanizm ten pozwala zachować kontrolę ministra nad sposobem rozdysponowania składników rezerwy strategicznej, mimo powierzenia PFRON kompetencji do jej likwidacji i nieodpłatnego przekazania sprzętu beneficjentom.

Finansowanie przeglądów i napraw sprzętu

Przed przekazaniem sprzętu PFRON sfinansuje dokonywane przez RARS niezbędne i ekonomicznie uzasadnione nakłady, w szczególności koszty przeglądów, przechowywania oraz koniecznych napraw.

Rozwiązanie ma szczególne znaczenie w przypadku wyrobów medycznych. Jak wskazano w uzasadnieniu, część asortymentu nie może zostać przekazana użytkownikom w przypadku wątpliwości dotyczących jego sprawności. Konieczne jest więc zweryfikowanie stanu technicznego urządzeń i – jeżeli jest to ekonomicznie uzasadnione – wykonanie odpowiednich napraw przed ich rozdysponowaniem.

Jeżeli w wyniku przeglądu okaże się, że sprzęt nie nadaje się do dalszego wykorzystania, może zostać przeznaczony do utylizacji.

Skutki podatkowe nieodpłatnego przekazania

Ustawodawca uregulował również skutki nieodpłatnego przekazania asortymentu. W przypadku przekazania sprzętu przez PFRON osobom z niepełnosprawnościami lub ich rodzinom nie pobiera się danin publicznych od żadnego z podmiotów będących stronami umowy.

Rozwiązanie ma zapobiegać sytuacji, w której nieodpłatne uzyskanie sprzętu przeznaczonego do wsparcia osoby z niepełnosprawnością prowadziłoby do powstania dodatkowego ciężaru publicznoprawnego po stronie beneficjenta.

Odmiennie uregulowano nieodpłatne przekazywanie zwróconego sprzętu innym podmiotom. W takim przypadku również zasadą jest niepobieranie danin publicznych, jednak ustawa przewiduje wyjątek dla podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz należności celnych.

Co ze sprzętem zwróconym przez PFRON?

Ustawa reguluje również sytuację, w której sprzęt udostępniony PFRON w ramach rezerwy strategicznej nie zostanie przekazany bezpośrednio osobom z niepełnosprawnościami lub ich rodzinom. Do 31.12.2028 r. Fundusz może zwrócić RARS całość lub część udostępnionego asortymentu.

W odniesieniu do zwróconego sprzętu minister właściwy ds. wewnętrznych może dokonać likwidacji rezerwy przez jego utylizację albo nieodpłatne przekazanie wskazanym w ustawie podmiotom. Likwidacja następuje w drodze decyzji wydawanej na wniosek Prezesa Zarządu PFRON lub RARS.

Katalog potencjalnych odbiorców jest szerszy niż w przypadku bezpośredniego przekazywania przez PFRON. Obejmuje państwowe jednostki organizacyjne, jednostki samorządu terytorialnego lub utworzone przez nie jednostki organizacyjne, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, a także organizacje pozarządowe i inne wskazane ustawowo podmioty, w szczególności działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami.

Szczególny reżim rozdysponowania rezerwy

Do asortymentu przekazanego na podstawie nowych przepisów nie stosuje się regulacji rozdziału 5 RezStratU ani przepisów wydanych na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 16.12.2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Ustawa tworzy tym samym szczególny i czasowy reżim likwidacji oraz rozdysponowania konkretnego asortymentu rezerwy strategicznej udostępnionego PFRON. Ma on umożliwić zakończenie dotychczasowego modelu wypożyczalni i zagospodarowanie sprzętu znajdującego się już w zasobach SP.

Epizodyczny charakter nowych regulacji

Przepisy dotyczące likwidacji rezerwy i nieodpłatnego przekazywania jej asortymentu mają charakter czasowy. Zarówno możliwość przekazywania sprzętu przez PFRON osobom z niepełnosprawnościami i ich rodzinom, jak i możliwość likwidacji zwróconego asortymentu przez ministra właściwego ds. wewnętrznych zostały ograniczone do 31.12.2028 r.

Z uzasadnienia wynika, że okres ten ma wystarczyć do likwidacji rezerwy oraz rozdysponowania zgromadzonego sprzętu. Po zakończeniu tego procesu dalsze utrzymywanie przepisów dotyczących wypożyczalni nie będzie potrzebne.

Konsekwencją jest odroczone uchylenie art. 47a i 47b RehZawU. Przepisy te zostaną usunięte z systemu prawnego dopiero 1.1.2029 r., a więc po zakończeniu okresu przewidzianego na rozdysponowanie sprzętu.

Etap legislacyjny i wejście w życie

Ustawa z 17.7.2026 r. weszła w życie 19.8.2026 r., tj. z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Wyjątek stanowi art. 1 uchylający art. 47a i 47b RehZawU, który wejdzie w życie 1.1.2029 r. Do końca 2028 r. obowiązuje natomiast szczególny mechanizm pozwalający na likwidację i rozdysponowanie sprzętu pochodzącego z rezerwy strategicznej.

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →