Stan faktyczny
M.C. zwrócił się do Starosty o wymianę prawa jazdy z uwagi na kończący się termin ważności wpisu potwierdzającego kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii C1, C, C1E i C+E. Do wniosku załączono m.in. orzeczenie lekarskie i orzeczenie psychologiczne stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy kat. C, C+E ze wskazaniem kolejnego terminu badania na 25.11.2029 r. Starosta wydał M.C. nowy dokument z wpisanym ograniczeniem w zakresie terminu ważności uprawnień do 25.11.2029 r. M.C. zaskarżył czynność Starosty kwestionując bezpodstawne wpisanie do prawa jazdy terminu końcowego uprawnień do kierowania pojazdami kat. C i C1. Skarżący wskazał, że jest kierowcą zawodowym i od 2000 r. posiada bezterminowo prawo jazdy kat. C. Skarżący podniósł, że sama wymiana prawa jazdy nie może prowadzić do ograniczenia wcześniej prawidłowo nabytych uprawnień. Zmiana stanu prawnego, zgodnie z którą prawa jazdy wydawane są tylko na czas określony, nie może dotyczyć osób, które przed 2013 r. posiadały uprawnienia bezterminowo.
Orzeczenie WSA
WSA w Gliwicach stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Sąd wyjaśnił, że ani art. 15 ust. 1 ustawy z 5.1.2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1226; dalej: KierujPojU), ani § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 15.4.2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2022 r. poz. 874), nie dawały organowi podstaw do ograniczenia nabytych przez skarżącego bezterminowo uprawnień do kierowania pojazdami kat. C i C1. Zgodnie z art. 13 ust. 1 KierujPojU, dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z regulacji tej nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Sąd stwierdził, że przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą starać się o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami. Zaakceptowanie stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, czy też, jak w tej sprawie – celem potwierdzenia kwalifikacji zawodowych, prowadziłoby do ponownej weryfikacji nabytych bezterminowo uprawnień.
Zarzuty skargi kasacyjnej
Starosta w skardze kasacyjnej przekonywał, że dokonując wpisu dotyczącego nowych uprawnień organ nie może pominąć przedłożonego do nich terminowego zaświadczenia lekarskiego. Obowiązkiem organu jest całościowe, a nie wybiórcze, uwzględnienie treści takiego zaświadczenia lekarskiego. W konsekwencji przy wpisie potwierdzającym kwalifikacje zawodowe organ nie może pozostawić bezterminowych uprawnień poszczególnych kategorii prawa jazdy. Starosta podkreślił, że organ administracji publicznej działa na zasadzie legalizmu i nie może samodzielnie decydować o tym, czy wprowadzone przez ustawodawcę przepisy wykonawcze są poprawne, czy też nie. Organ nie może więc oceniać, czy wprowadzona regulacja wykracza poza zakres spraw przekazywanych do uregulowania i czy narusza zasady konstytucyjne oraz cel wykonawczy względem ustawy upoważniającej. W efekcie Starosta stwierdził, że był zobowiązany do zastosowania się do § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a i dodanego ust. 3 § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24.2.2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 231; dalej: WydDokKierPojR).
Stanowisko NSA
NSA oddalił skargę kasacyjną podkreślając konieczność rozróżnienia pojęć „uprawnienie do kierowania pojazdem” oraz „prawo jazdy”. Z art. 10 ust. 1 KierujPojU wynika, że organ administracji publicznej wydaje prawo jazdy w drodze decyzji administracyjnej. Nie chodzi tu jednak o dokument przyznający uprawnienia do kierowania pojazdami, lecz o dokument potwierdzający ich posiadanie. W konsekwencji należy uznać, że kompetencja, której treścią jest wydawanie dokumentu prawa jazdy z określonym terminem jego ważności, nie jest kompetencją do przyznawania uprawnień do kierowania pojazdami ani do modyfikowania czy weryfikowania wcześniej nabytych uprawnień. Podstawy modyfikowania, weryfikowania, ograniczania, znoszenia nabytych wcześniej bezterminowo uprawnień do kierowania pojazdami nie tworzą więc również – odnoszące się do orzeczeń i badań lekarskich, jako dodatkowych wymagań lub ograniczeń określonych ustawą o kierujących pojazdami – art. 13, art. 75 czy też art. 79 KierujPojU.
NSA podkreślił, że z art. 20 ust. 1 pkt 2 KierujPojU, upoważniającego do wydania WydDokKierPojR, ani też z zawartych w art. 20 ust. 2 KierujPojU wytycznych nie wynika, aby do zakresu spraw przekazanych do uregulowania rozporządzeniem należało unormowanie zagadnienia odnoszącego się do ważności uprawnień do kierowania pojazdem, w tym uprawnień nabytych bezterminowo na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy oraz kompetencja do określania terminu ważności tych uprawnień, w tym określania innego terminu ważności bezterminowych uprawnień do kierowania pojazdami.
W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ustawy ustanawiający upoważnienie do wydania aktu wykonawczego podlega ścisłej wykładni językowej i nie może prowadzić do objęcia zakresem upoważnienia materii w nim nie wymienionych w drodze wykładni celowościowej (zob. wyrok TK z 22.11.1999 r., U 6/99, Legalis). W konsekwencji istnieje nakaz bezpośredniego i ścisłego powiązania treści rozporządzenia z jego celem, a mianowicie z wykonaniem ustawy. Przepisy wykonawcze muszą więc pozostawać w związku merytorycznym i funkcjonalnym w relacji do rozwiązań ustawowych. Z § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a WydDokKierPojR wynika, że prawo jazdy wypełnia się w określony w tym przepisie sposób, w tym m.in. uwzględniając konieczność określenia daty ważności uprawnień w zakresie danej kategorii prawa jazdy z uwzględnieniem dat dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych określonych w wydanym orzeczeniu lekarskim.
NSA uznał, że z uwagi na przekroczenie delegacji ustawowej, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, należało odmówić zastosowania § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a WydDokKierPojR w rozpatrywanej sprawie. Niedopuszczalne było również dodanie do § 29 WydDokKierPojR ust. 3, który prowadził do przekształcenia bezterminowych uprawnień do kierowania pojazdami, posiadanych w dniu wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami, w uprawnienia terminowe wyłącznie z powodu przedłożenia nowego orzeczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
NSA potwierdził, że wymiana dokumentu prawa jazdy nie może prowadzić do przekształcenia bezterminowo nabytych uprawnień w uprawnienia terminowe, a przepisy rozporządzenia w tym zakresie wykraczają poza delegację ustawową.
Wyrok NSA z 8.7.2026 r., II GSK 2386/25,Legalis
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
