Ustawa z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1263; dalej: VATU) oraz ustawa z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 412; dalej: AkcyzU) to najważniejsze ustawy podatkowe jeśli chodzi o podatki pośrednie i cenotwórcze. To one wpływają na cenę nabywanych towarów. Dlatego gdy pojawiają się kryzysy rzutujące na ceny określonych dóbr, Ministerstwo Finansów czasem oddziałuje na wysokość ich opodatkowania. Dość często dotyczą te mechanizmy paliw. Znamy je z czasów radzenia sobie ze skutkami COVID-19 w ramach tzw. „tarczy antyinflacyjnej”. Znamy je także z przeszłości nie tak odległej – w reakcji na gwałtowny wzrost cen określonych paliw związany z kumulacją sytuacji geopolitycznej, rozporządzeniem Ministra Finansów i Gospodarki z 28.3.2026 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2026 r. poz. 417) obniżona została od 31.3.2026 r. do wysokości 8% stawka VAT dla dostaw, wewnątrzwspólnotowego nabycia i importu benzyn silnikowych, olejów napędowych oraz biokomponentów stanowiących samoistne paliwa.
Rozwiązanie miało nie być kontynuowane od 1.7.2026 r., zdaniem Ministerstwa Finansów z powodu ustabilizowania sytuacji na światowych rynkach paliw (bo przecież wcale nie z powodu potrzeb budżetowych). Ale efektywnie znów się pojawiło jako swego rodzaju „prezent” z okazji zakończenia wakacji od 17.8.2026 r. do 31.8.2026 r. Jak jednak wiadomo, destabilizacja światowych rynków energii związana z eskalacją konfliktu zbrojnego w regionie Bliskiego Wschodu oraz istotnymi zakłóceniami w funkcjonowaniu kluczowych szlaków transportowych ropy naftowej to nadal nasza rzeczywistość. Sprawiła ona, że cena np. oleju napędowego zaczęła szybować w stronę 10 zł brutto za litr. Stąd pomysł, aby znów doszło do obniżki. To się właśnie stało, choć droga ku temu była wyboista.
VAT i akcyza na paliwa znowu w dół
Przepisy wprowadzają więc ponowne obniżenie stawki podatku VAT i stawki akcyzy na paliwa silnikowe w okresie od 3.10.2026 r. do 31.12.2026 r.
- Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 2.10.2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2026 r. poz. 1288);
- Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 2.10.2026 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego na niektóre paliwa silnikowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 1289).
Tradycyjnie więc, obniżoną do wysokości 8% stawkę VAT stosuje się do dostawy, wewnątrzwspólnotowego nabycia i importu:
- benzyn silnikowych (CN 2710 12 45 lub 2710 12 49) oraz wyrobów powstałych ze zmieszania tych benzyn z biokomponentami, spełniających wymagania jakościowe określone w odrębnych przepisach – jednocześnie, akcyza zmalała tu z 1529 zł / 1000 litrów do 1239 zł / 1000 litrów;
- olejów napędowych (CN 2710 19 42, 2710 19 44 i 2710 20 11) oraz wyrobów powstałych ze zmieszania tych olejów z biokomponentami, spełniających wymagania jakościowe określone w odrębnych przepisach – jednocześnie, akcyza zmalała tu z 1160 zł / 1000 litrów do 880 zł / 1000 litrów;
- biokomponentów stanowiących samoistne paliwa, spełniających wymagania jakościowe określone w odrębnych przepisach, przeznaczonych do napędu silników spalinowych – bez względu na kod CN – jednocześnie, akcyza zmalała tu z 1160 zł / 1000 litrów do 880 zł / 1000 litrów.
Są to więc wartości już znane historycznie przy okazji poprzednich obniżek. A skoro VAT w dół, wracamy także do mechanizmu ceny maksymalnej paliw ciekłych, wprowadzonego ustawą z 27.3.2026 r. o zmianie ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 415). Jej założeniem jest rozwiązanie wprowadzające formułę wyliczenia maksymalnej ceny detalicznej dla paliw ciekłych. To jednak nie wszystko. Obniżkę VAT i akcyzy „domyka” zdaniem Ministerstwa Finansów także ustawa z 18.9.2026 r. o podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od marca 2026 r. do marca 2027 r. ze zbycia paliw ciekłych (Dz.U. z 2026 r. poz. 1287). Ma ona w założeniu wprowadzić mechanizm finansowania obniżki podatków dla społeczeństwa poprzez przeniesienie ciężaru na koncerny paliwowe.
Komentarz
Na stacjach paliw faktycznie jest taniej niż było. Arytmetyka jest nieubłagana. Wyobraźmy sobie, że litr paliwa kosztował 7 zł netto (z uwzględnieniem wartości akcyzy). Przed obniżkami, wartość akcyzy w litrze paliwa wynosiła 1,53 zł (uwzględniliśmy ją już w netto), a VAT to 1,61 zł. Zatem cena brutto to 8,61 zł. Po obniżce, cena netto (z uwzględnieniem akcyzy) spada do 6,71 zł (skoro akcyza spadnie o 0,29 zł na litrze). Do tego VAT 8% (0,54 zł), w efekcie cena litra benzyny brutto wynosi 7,25 zł. Mamy więc obniżkę o 1,36 zł na litrze przy tak określonej cenie wyjściowej netto.
Oczywiście, przedsiębiorca odczuje te wartości nieco inaczej. Wyobraźmy sobie podatnika prowadzącego JDG, rozliczającego się liniowo i wykorzystującego samochód do działalności mieszanej (pomińmy składkę zdrowotną, aby dodatkowo nie komplikować tego i tak niełatwego działania matematycznego). A więc, w kontekście paliw odliczającego 50% VAT i zaliczającego 75% KUP:
- przed obniżką, wydając 8,61 zł za litr, podatnik odliczał 81 groszy VAT (50% z 1,61 zł) i zaliczał do KUP 5,85 zł (75% z 7,80 zł), co w efekcie obniża rozliczenie podatkowe o 1,11 zł (19% tej kwoty). Podatkowo rozliczał więc 1,92 zł (81 groszy VAT i 1,11 zł w PIT). Realny koszt litra paliwa to zatem 6,70 zł (8,61 zł pomniejszone o 1,11 zł).
- po obniżce CPN ów realny koszt należy obliczyć następująco: z kieszeni znika 7,25 zł, odliczamy 27 groszy VAT (50% z 0,54 zł), do KUP zaliczamy 5,24 zł (75% kwoty 6,98 zł), co pozwala na rozliczenie okrągłej złotówki (1 zł) w PIT (19% z kwoty 5,24 zł). W efekcie, podatnik rozliczy podatkowo 1,27 zł, a realny koszt paliwa wynosi 5,98 zł (7,25 zł pomniejszone o 1,27 zł).
Innymi słowy, przedsiębiorca także „oszczędza”. Ale zdecydowanie mniej niż konsument, na co wpływ ma przede wszystkim mniejsza kwota VAT do odliczenia. Oczywiście, podatnicy rozliczający się np. ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych będą w jeszcze mniej korzystnej sytuacji (skoro nie rozliczają KUP).
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
