8.10.2026 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy o doręczeniach elektronicznych (druk sejmowy nr 2800; sprawozdanie komisji – druk sejmowy nr 3059). 9.10.2026 r. ustawę przekazano do Senatu jako druk nr 872. Nowelizacja rozszerza ochronę danych identyfikacyjnych świadków i pokrzywdzonych, porządkuje zasady pozyskiwania danych kontaktowych oraz usuwa z przepisów procesowych odniesienia do telefaksu. Obejmuje także regulacje o doręczeniach elektronicznych, których stosowanie zostało odroczone. Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Ważne zmiany:

  • co do zasady numer PESEL i dane dokumentu tożsamości świadków oraz pokrzywdzonych nie będą zamieszczane w protokołach czynności;
  • organ przesłuchujący będzie ustalał określone dane identyfikacyjne i kontaktowe świadka według zasad wskazanych w ustawie;
  • odstąpienie od ochrony danych w przypadkach przewidzianych w KPK będzie wymagało uzasadnienia;
  • z przepisów dotyczących pism i doręczeń zostaną usunięte odniesienia do telefaksu, przy zachowaniu przewidzianej możliwości używania poczty elektronicznej;
  • zmiany obejmą również przepisy o przyszłym stosowaniu adresów do doręczeń elektronicznych w postępowaniu karnym.

Uwagi ogólne

Ustawa zmienia ustawę z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 490; dalej: KPK) oraz ustawę z 18.11.2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 3; dalej: DorElektrU). Dotyczy danych uczestników, sposobów komunikacji i dokumentacji procesowej.

Według uzasadnienia dane identyfikacyjne świadków są potrzebne m.in. przy pozyskiwaniu dokumentacji z instytucji publicznych i stosowaniu środków porządkowych. Mają jednak być chronione przed ujawnieniem uczestnikom postępowania. Projektodawca wskazuje też na wycofywanie faksów ze względów bezpieczeństwa.

Beck Akademia - praktyczne szkolenia online - sprawdź aktualny harmonogram Sprawdź

Dane świadków i pokrzywdzonych poza protokołem

Zmieniony art. 148a § 1 KPK poszerza katalog informacji, których nie zamieszcza się w protokole czynności z udziałem świadka lub pokrzywdzonego. Oprócz adresu zamieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu i adresu e-mail obejmie on także numer PESEL, nazwę i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość oraz nazwę organu, który wydał dokument.

Dane te będą przechowywane w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie. Art. 148a § 3 KPK przewiduje analogiczną ochronę dokumentów innych niż protokół: dokumenty lub ich części zawierające chronione dane będą umieszczane w tym załączniku.

Ustawa zachowuje wyjątki z art. 148a § 4 KPK, np. w odniesieniu do adresu albo telefonu znanego oskarżonemu lub danych związanych z działalnością gospodarczą ujawnionych w rejestrze. Zakres tych wyjątków jest zróżnicowany. Sama znajomość danych przez oskarżonego nie stanowi podstawy do ujawnienia numeru PESEL czy danych dokumentu tożsamości.

Dodany art. 148a § 4a KPK zobowiąże organ do uzasadnienia zarządzenia o odstąpieniu w całości lub w części od zasad określonych w § 1 lub 3. Dotychczasowy katalog przesłanek zostanie więc uzupełniony o obowiązek wyjaśnienia przyczyn zastosowanego wyjątku.

Ustalanie tożsamości i danych kontaktowych świadka

Zgodnie ze zmienionym art. 191 § 1a KPK numer PESEL świadka będzie ustalany na podstawie dokumentu tożsamości albo powiadomienia o nadaniu numeru PESEL wydanego przez właściwy organ gminy. Jeżeli świadek nie posiada numeru PESEL, ustaleniu na podstawie dokumentu tożsamości będą podlegały jego nazwa, numer oraz nazwa organu wydającego.

Miejsce zamieszkania, numer telefonu i adres poczty elektronicznej będą natomiast ustalane na podstawie pisemnego oświadczenia świadka. Przepis wskazuje więc odrębne sposoby pozyskiwania danych identyfikacyjnych oraz danych służących kontaktowi z osobą przesłuchiwaną. Nie nakłada przy tym obowiązku posiadania numeru telefonu lub adresu e-mail, jeżeli świadek ich nie ma.

Poczta elektroniczna zamiast telefaksu

W art. 81a § 3 pkt 1 KPK przewidziano możliwość przekazania przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze wniosku o wyznaczenie obrońcy oraz dokumentów niezbędnych do jego rozpoznania właściwemu sądowi za pośrednictwem poczty elektronicznej. Z art. 132 § 3 KPK zostanie usunięty telefaks jako sposób doręczania pisma, pozostanie natomiast możliwość jego doręczenia e-mailem na zasadach wynikających z tego przepisu.

Zmiana art. 119 § 1 pkt 2 KPK przewiduje podanie w pierwszym piśmie składanym w sprawie numeru telefonu i adresu poczty elektronicznej albo oświadczenia o ich nieposiadaniu. Dane kontaktowe lub informacja o niemożności ich ustalenia znajdą się także w akcie oskarżenia, zgodnie ze zmienionym art. 332 § 1 pkt 1 KPK. W art. 333 § 3 KPK utrzymano obowiązek podania telefonów i adresów e-mail określonych osób, chyba że nie można ich ustalić.

Zgodnie ze zmienionym art. 299a § 2 KPK sąd na wniosek pokrzywdzonego zgłoszony w postępowaniu przygotowawczym będzie powiadamiał go o sposobie zakończenia sprawy listem zwykłym albo pocztą elektroniczną. Do powiadomienia ma zostać dołączony odpis prawomocnego orzeczenia kończącego sprawę lub jego wyciąg, które również mogą zostać przesłane elektronicznie.

Zmiany w przepisach o e-Doręczeniach

Art. 2 ustawy koryguje art. 82 DorElektrU, który przewiduje przyszłe zmiany KPK, odroczone do 1.10.2029 r. W odniesieniu do art. 119 § 1 pkt 2 KPK zachowano wymóg, aby podmiot niepubliczny składający pierwsze pismo złożył oświadczenie o wyrażeniu zgody na doręczanie na adres do doręczeń elektronicznych, ze wskazaniem tego adresu, albo o braku zgody. Wymagane pozostaną również dane kontaktowe lub oświadczenie o ich nieposiadaniu.

Odroczone zmiany art. 148a KPK obejmą ochroną także adresy do doręczeń elektronicznych pokrzywdzonych i świadków. Dane mają trafiać do załącznika adresowego, a w aktach pozostaną kopie dokumentów pozbawione chronionych informacji. Zmieniony art. 333 § 3 KPK przewiduje podawanie takich adresów określonych osób, jeśli wyraziły zgodę na doręczenia. Nowelizacja nie przyspiesza terminu stosowania tych przepisów.

Przepisy przejściowe i wejście w życie

Ustawa zawiera także terminologiczną zmianę art. 192a § 1 KPK: wyrażenie „odciski daktyloskopijne” zostanie zastąpione określeniem „odciski linii papilarnych”. W uzasadnieniu wskazano na potrzebę dostosowania terminologii do języka kryminalistyki i innych ustaw, bez rozszerzania katalogu czynności dowodowych.

Dodany w komisji art. 3 nowelizacji przewiduje stosowanie dotychczasowych przepisów art. 148a KPK do protokołów sporządzonych przed wejściem nowelizacji w życie. Zgodnie z art. 4 ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia.

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Kup online, korzystaj od razu! Sprawdź

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →