W poniedziałek zapowiedź, we wtorek publikacja projektu, w czwartek uchwalenie przez Sejm, w piątek przyjęcie przez Senat. Tak wygląda błyskawiczna droga legislacyjna rządowej nowelizacji, która wprowadza od nowego roku zmiany dla milionów podatników. Zarówno zwykłych Kowalskich, jak i największych firm.
Nowości dobre i złe
Chodzi o nowelizację ustaw o PIT, CIT i ryczałcie. Jej przewodnim motywem są modyfikacje w skali PIT, na których skorzystać ma 3,5 mln podatników (maksymalny zysk wyniesie 3,6 tys. zł). Nowela wprowadza 24 proc. stawkę PIT. Taki podatek zapłacą ci, którzy mają do 130 do 150 tys. zł dochodu rocznie.
Inne zmiany już nie ucieszą podatników. Nowelizacja ogranicza prawo do ryczałtu, ośmiokrotnie bowiem obniża limit przychodów warunkujący stosowanie tej formy rozliczeń (z 2 mln euro do 250 tys. euro rocznie). Ma na tym stracić przynajmniej 43 tys. przedsiębiorców. Nowela podwyższa też daninę solidarnościową (płaci ją około 39 tys. podatników) – z 4 do 5 proc. A także podnosi CIT dla największych spółek (czyli takich, których przychody z poprzedniego roku przekroczyły 50 mln euro). Mają płacić od swojego dochodu 22 proc. podatku (teraz wynosi 19 proc., a dla małych podatników, czyli mających przychody do 2 mln euro rocznie tylko 9 proc.). Ministerstwo Finansów szacuje, że podwyżka CIT dotknie 4,6 tys. dużych podmiotów. Jak jednak pisaliśmy w „Rzeczpospolitej” z 22 października wyższa stawka grozi też małym firmom.
Legislacyjne déjà vu
Czy czytelnicy już o tych zmianach czasem na naszych łamach nie czytali? Oczywiście, że tak. Nowelizacja uchwalona przez Sejm 5 listopada jest bowiem bardzo podobna (ale nie identyczna) do tej, którą uchwalił 22 października (i o której wiele razy pisaliśmy). Po co władza forsuje drugą nowelę? – Jest to podyktowane chęcią uniknięcia wątpliwości prawnych dotyczących procesu legislacyjnego – mówił w Sejmie wiceminister finansów Jarosław Neneman.
O co chodzi? Otóż do pierwszej nowelizacji posłowie wprowadzili na ostatniej prostej dwie bardzo istotne zmiany: waloryzację progów w skali PIT (o wskaźnik inflacji) oraz rezygnację z podwyżki CIT.
Te manewry bardzo się rządzącym nie spodobały. Ministerstwo Finansów od początku bowiem podkreślało, że zmiany muszą się bilansować. Czyli to, co budżet państwa straci na modyfikacji skali PIT, musi odzyskać w CIT, ryczałcie i daninie solidarnościowej. Do tej idei urzędnicy przekonali senatorów, którzy 27 października wykreślili z nowelizacji przepisy o waloryzacji skali PIT i przywrócili regulacje podwyższające CIT.
Kontrowersyjne zmiany
W „Rzeczpospolitej” od razu pisaliśmy, że druga zmiana budzi spore wątpliwości. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego poprawki Senatu nie mogą wykraczać poza materię ustawy. A w nowelizacji, którą dostał z Sejmu, w ogóle nie było zmian w ustawie o CIT. Zwróciło na to uwagę Biuro Legislacyjne Senatu w czasie posiedzenia senackiej komisji. Poprawkę wprowadzającą do noweli przepisy o CIT zaopiniowało „jednoznacznie negatywnie”, podkreślając, że jest „konstytucyjnie niedopuszczalna”.
Początkowo Ministerstwo Finansów się tym za bardzo nie przejęło. Na posiedzeniu Senatu wiceminister finansów Jarosław Neneman zapewniał, że urzędnicy przeanalizowali orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Argument, że Senat wychodzi poza materię ustawy uznał za „całkowicie nietrafiony”.
Rząd zmienia zdanie
Najwyraźniej jednak władza zmieniła w tej sprawie zdanie. I postanowiła przepchnąć drugą wersję nowelizacji już bez legislacyjnych niespodzianek. Na razie nie ma z tym problemów, nowela idzie jak burza. Nie było konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Poprawki w Sejmie (m.in. zgłaszane przez posłów PiS) zostały oddalone, nie przeszedł też wniosek (uzasadniany naruszeniem art. 123 Konstytucji RP) Przemysława Wiplera o odrzucenie całej nowelizacji. W ciągu jednego dnia odbyły się w Sejmie trzy czytania. Następnego dnia nowelizację zaakceptował Senat.
Skąd ten pośpiech? Nowela ma obowiązywać od 1.1.2027 r. A zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego niekorzystne dla podatników zmiany w podatkach dochodowych na kolejny rok powinny być ogłaszane do końca listopada poprzedniego roku. Ustawodawca musiał się więc sprężyć. Ale pamiętajmy, że teraz decyzja należy do prezydenta, któremu podwyżki podatków oraz ekspresowe tempo ich wprowadzania mogą się nie spodobać.
Pozostaje jeszcze jedno pytanie – co się stanie z pierwszą nowelą? Wygląda na to, że nic. Rozpatrywanie nowelizacji po senackich zmianach było wprawdzie w planach sejmowej Komisji Finansów Publicznych, ale jak powiedział jej przewodniczący Janusz Cichoń „po poprawkach przyjętych przez Senat byłaby niekonstytucyjna”. A Biuro Legislacyjne przypomniało, że zdarzało się już, iż uchwały Senatu nie były rozpatrywane.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
