Tak wynika z wyroku WSA w Poznaniu z 15.10.2026 r., II SA/Po 261/26. Sąd uchylił decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję zezwalającą na czasowe wejście na działkę sąsiadów w celu wykonania robót przy budynku mieszkalno-gospodarczym. Wyrok jest nieprawomocny.

Stan faktyczny

Sprawa dotyczyła robót nakazanych wcześniej właścicielowi budynku przez organ nadzoru budowlanego. Prace miały obejmować m.in. naprawę pęknięć ściany, wykonanie izolacji przeciwwilgociowej i termicznej oraz roboty związane z konstrukcją i pokryciem dachu. Część prac, zwłaszcza przy ścianie od strony nieruchomości sąsiedniej, wymagała rozstawienia rusztowania i wejścia na grunt należący do państwa L. (dalej: Skarżący).

Inwestor zwrócił się do sąsiadów o udostępnienie pasa terenu o szerokości około 2 m. Określił przewidywany czas robót na około 40 dni roboczych, w godzinach od 9.00 do 16.00, oraz zadeklarował uporządkowanie terenu po zakończeniu prac. Sąsiedzi odmówili zgody.

Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 47 ust. 2 i 3 ustawy z 7.7.1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 524; dalej: PrBud) stwierdził konieczność wejścia na nieruchomość sąsiednią. Decyzja obejmowała pas gruntu o powierzchni 17 m2, a korzystanie z terenu zostało ograniczone do 40 dni roboczych. Organ wskazał też obowiązek wygrodzenia terenu dla ochrony ludzi i mienia oraz naprawienia szkód na zasadach prawa cywilnego.

Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący podważali zarówno samą możliwość wejścia na ich nieruchomość, jak i prawidłowość ustalenia jego zakresu, terminu oraz warunków. Wskazywali m.in. na położone na ich działce osłony, które mogłyby wymagać demontażu, oraz na konsekwencje wykonywania ocieplenia ściany znajdującej się przy granicy nieruchomości.

Szkolenia zakresu prawa budowlanego i nieruchomości – aktualna lista szkoleń Sprawdź

Art. 47 PrBud: dwa warunki wydania decyzji

Centralne znaczenie w sprawie miał art. 47 PrBud. Przepis przewiduje, że gdy wykonanie prac przygotowawczych lub robót budowlanych wymaga wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu albo na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor powinien najpierw uzyskać zgodę właściciela oraz uzgodnić z nim sposób, zakres i terminy korzystania z terenu. Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte, organ administracji architektoniczno-budowlanej może na wniosek inwestora rozstrzygnąć w drodze decyzji o niezbędności wejścia.

W przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia organ ma obowiązek określić zarazem granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Po wykonaniu robót inwestor odpowiada za szkody powstałe w związku z korzystaniem z cudzego gruntu, na zasadach określonych w KC.

WSA wyodrębnił dwie przesłanki wydania decyzji z art. 47 ust. 2 PrBud:

  1. wejście na nieruchomość sąsiednią musi być rzeczywiście niezbędne dla wykonania prac;
  2. inwestor musi wykazać, że nie uzyskał dobrowolnej zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości.

W ocenie Sądu obie przesłanki w sprawie zostały spełnione. Prace przy ścianie od strony sąsiadów wymagały wykorzystania ich gruntu, ponieważ teren dostępny po stronie inwestora nie pozwalał na rozstawienie rusztowania. Bez znaczenia pozostawało przy tym, czy ściana budynku znajdowała się dokładnie na granicy, czy w odległości około 50 cm od niej. Decydujące było to, że robót nie można było wykonać inaczej niż przez czasowe zajęcie nieruchomości sąsiadów.

Sąd uznał również, że inwestor podjął wystarczającą próbę uzyskania zgody. Przepisy nie nakładają obowiązku prowadzenia długotrwałych negocjacji ani osiągnięcia określonego poziomu aktywności negocjacyjnej. Wystarczające jest wykazanie, że inwestor zwrócił się o zgodę, a porozumienie nie zostało osiągnięte.

Zakres sprawy z art. 47 PrBud nie obejmuje wszystkich sporów sąsiedzkich

Wyrok wyraźnie rozdziela postępowanie o czasowe wejście na cudzy grunt od innych sporów dotyczących inwestycji lub własności. Organ rozpoznający sprawę na podstawie art. 47 PrBud nie ocenia ponownie zasadności robót budowlanych ani ich zakresu, jeżeli możliwość wykonania tych robót została już rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu. W konsekwencji zarzut dotyczący upływu terminu na wykonanie robót, określonego we wcześniejszej decyzji nadzoru budowlanego, nie miał decydującego znaczenia dla dopuszczalności wydania zezwolenia na wejście. WSA wskazał, że ewentualne konsekwencje niewykonania obowiązków w terminie należą do sfery kompetencji organów nadzoru budowlanego i ewentualnego postępowania egzekucyjnego. Nie przesądzają natomiast, czy wejście na grunt sąsiada jest niezbędne dla wykonania konkretnych robót.

Poza granicami postępowania z art. 47 PrBud pozostają także spory co do trwałego wkroczenia elementów budynku na sąsiednią nieruchomość, przebiegu granic, tytułu prawnego do dysponowania cudzym gruntem na cele budowlane czy potrzeby ustanowienia służebności. Decyzja wydawana w tym trybie ma dawać jedynie uprawnienie do czasowego wejścia na teren sąsiada. Nie rozstrzyga cywilnoprawnego sporu o własność ani nie ustanawia trwałego prawa do korzystania z nieruchomości.

To istotne rozróżnienie dla właścicieli nieruchomości sąsiednich. Sprzeciw wobec wejścia na grunt może być uzasadniony, ale w tym postępowaniu skuteczny jest przede wszystkim w zakresie dotyczącym niezbędności wejścia, jego przestrzennego zasięgu, czasu oraz sposobu wykonywania robót. Roszczenia odnoszące się do trwałego naruszenia własności wymagają odrębnej drogi właściwej dla sporów cywilnoprawnych.

Granice niezbędnej potrzeby muszą być ustalone indywidualnie

Mimo że WSA potwierdził spełnienie podstawowych przesłanek zezwolenia na wejście, uchylił decyzję Wojewody. Powodem nie było zakwestionowanie samej konieczności wejścia na nieruchomość sąsiednią, lecz wadliwe określenie granic i warunków tego wejścia. Sąd uznał, że organ odwoławczy skoncentrował się niemal wyłącznie na odpowiedzi na pytanie, czy inwestor może wejść na cudzy grunt. Pominął natomiast samodzielną analizę tego, jak powinien z niego korzystać, w jakim zakresie, przez jaki czas oraz z uwzględnieniem jakich zabezpieczeń.

W sprawie występował wyraźny konflikt między inwestorem a sąsiadami. Skarżący podnosili kwestie istniejących osłon na swojej nieruchomości, potencjalnych szkód i nieadekwatności ustalonego terminu korzystania z gruntu. Zdaniem Sądu takie okoliczności wymagały rzetelnego zbadania, a w razie potrzeby także uzupełnienia materiału dowodowego, np. przez oględziny. Organ powinien bowiem równoważyć dwa interesy: interes inwestora, który musi otrzymać realną możliwość wykonania robót, oraz interes właściciela nieruchomości sąsiedniej, którego prawo własności może zostać ograniczone wyłącznie w zakresie koniecznym.

Decyzja z art. 47 PrBud nie może mieć charakteru blankietowego. Powinna precyzyjnie określać obszar czasowego zajęcia, sposób wejścia na nieruchomość, wymagane zabezpieczenia, okres korzystania, ewentualny harmonogram prac oraz działania konieczne dla ograniczenia uciążliwości po stronie właściciela sąsiedniej działki. W analizowanej sprawie WSA stwierdził naruszenie art. 47 ust. 2 PrBud oraz przepisów postępowania, w tym zasad wyjaśnienia sprawy, czynnego udziału stron i prawidłowej oceny materiału dowodowego.

Komentarz

Praktyczne wnioski dla inwestorów, sąsiadów i organów

Dla inwestorów wyrok potwierdza, że art. 47 PrBud jest skutecznym instrumentem wtedy, gdy bez wejścia na sąsiedni grunt nie można wykonać robót. Wniosek powinien określać nie tylko rodzaj prac, ale także potrzebny obszar, przewidywany termin, harmonogram, technikę robót, sposób zabezpieczenia terenu i plan przywrócenia nieruchomości do stanu właściwego po zakończeniu prac.

Dla właścicieli nieruchomości sąsiednich najważniejsze jest aktywne przedstawienie okoliczności dotyczących zakresu ingerencji w ich własność. Mogą one dotyczyć m.in. konieczności ochrony urządzeń znajdujących się na działce, sposobu przejścia, godzin pracy, zabezpieczeń, zakresu zajęcia gruntu oraz czasu trwania robót. Sam sprzeciw wobec wejścia nie wyłączy decyzji, jeśli wejście jest rzeczywiście konieczne, ale może mieć znaczenie dla warunków, na jakich zostanie dopuszczone.

Dla organów orzeczenie wyznacza standard uzasadnienia decyzji. Konieczne jest wyraźne rozdzielenie ustalenia przesłanek samego wejścia od oceny jego granic i warunków. W sprawach konfliktowych organ powinien rozważyć, czy dla prawidłowego określenia zakresu ingerencji nie są konieczne oględziny, dodatkowe wyjaśnienia stron albo inne dowody odnoszące się bezpośrednio do sposobu korzystania z nieruchomości sąsiedniej.

Wyrok WSA w Poznaniu z 15.10.2026 r., II SA/Po 261/26

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Kup online, korzystaj od razu! Sprawdź

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →