Wątpliwe bariery dla podziału spółki

Trzeba walczyć z podejrzanymi przekształceniami spółek, bo to pachnie ucieczką od podatków – mniej więcej w ten sposób twórcy tzw. Polskiego Ładu uzasadniali wprowadzenie z początkiem 2022 r. przepisu art. 27c ustawy o CIT. Przewiduje on nałożenie tego podatku na transakcje będące drugim i kolejnym połączeniem danej spółki z inną, podziałem spółek lub wymianą udziałów (bywa to nazywane restrukturyzacją kapitałową). Ówczesny rząd powoływał się przy tym na unijną dyrektywę 2009/133 WE, dotyczącą połączeń spółek.

Czy to zgodne z dyrektywą ?

Już wtedy wielu ekspertów zwracało uwagę, że rząd opacznie rozumie dyrektywę, która ma na celu przede wszystkim ułatwianie transgranicznych połączeń spółek. Ostatnio podobnych wątpliwości nabrali sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Rozpatrywali sprawę polskiej spółki międzynarodowego koncernu farmaceutycznego Sanofi, właśnie w kontekście przepisu nakładającego podatek dochodowy na drugą i kolejne restrukturyzacje danej spółki.

W tym konkretnym przypadku chodziło o – najogólniej mówiąc – wydzielenie nowej spółki ze spółki francuskiej, której polska spółka koncernu jest jedynym wspólnikiem. W operacji miało dojść też do emisji nowych udziałów w zamian za przeniesienie majątku. Były to zatem transakcje przewidziane w art. 27 ustawy o CIT.

Spór z fiskusem w tej sprawie toczy się o interpretację wydaną przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Nie było tam dotychczas postępowania wymiarowego. Sprawa trafiła nawet do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale ten przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez gliwicki WSA.

Ten ostatni 2 czerwca skierował pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE. Sędziowie zapytali TSUE, czy dyrektywa 2009/133 sprzeciwia się przepisom krajowym, które „uzależniają neutralność podatkową przydziału papierów wartościowych reprezentujących kapitał spółki przejmującej dla udziałowca spółki przekazującej od tego, że udziały w podmiocie przejmowanym lub dzielonym nie zostały wcześniej nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów” (sygn. akt I SA/Gl 34/25).

Zespół Brzoski: to trzeba skreślić

Kwestionowany przepis wcześniej zwrócił uwagę ekspertów z inicjatywy SprawdzaMY, czyli zespołu deregulacyjnego Rafała Brzoski. W wystąpieniu do rządu domagają się oni zniesienia opodatkowania drugiej i kolejnych restrukturyzacji spółek. Argumentują, że przepis art. 27c ustawy o CIT osłabia pozycję konkurencyjną polskich przedsiębiorstw na wspólnym rynku w porównaniu z innymi państwami członkowskimi. „Co do zasady reorganizacje dokonywane w jednym państwie nie powinny być traktowane w sposób bardziej względny dla podatników niż te, które są dokonywane w drugim” – czytamy w uzasadnieniu tej propozycji.

Eksperci wskazują też na zasadę niedziałania prawa wstecz. „Podatnicy, którzy dokonali reorganizacji w przeszłości, nie mogli przewidzieć negatywnych konsekwencji podatkowych swoich działań, w postaci wyłączenia neutralności podatkowej kolejnej restrukturyzacji” – piszą eksperci w odniesieniu do wprowadzenia przepisu bez wcześniejszych zapowiedzi i bez okresu przejściowego.

W nagraniu wideo na stronie internetowej sprawdzamy.com wypowiada się na ten temat Wojciech Kostrzewa, prezes Polskiej Rady Biznesu i szef Komitetu Sterującego w zespole Brzoski. – Firmy łączą się i dzielą, dostosowując się do dynamicznych okoliczności rynkowych – zauważa Kostrzewa, uzasadniając propozycję. Dodaje, że im więcej elastyczności mają przedsiębiorcy, tym lepiej dla ich firm, ich pracowników i polskiej gospodarki.

Na razie losy tego pomysłu nie są pewne. Wprawdzie zespół Brzoski przekazał pomysł rządowi już ponad miesiąc temu, ale prace zostały wstrzymane. „Inicjatywa wymaga doprecyzowania i nie jest gotowa do przyjęcia. Trwają wyjaśnienia z zespołem ekspertów i dalsze prace po stronie zespołu SprawdzaMY” – czytamy w komunikacie na stronie internetowej zespołu Brzoski.

Planowana nowelizacja Kodeksu karnego wykonawczego

Cel nowelizacji

Celem nowelizacji jest wprowadzenie istotnych oraz niezbędnych zmian ukierunkowanych na usprawnienie postępowania karnego wykonawczego przy uwzględnieniu konieczności zapewnienia i poszanowania praw skazanych. Proponowane reformy, chociażby w systemie dozoru elektronicznego, mają umożliwić większej grupie skazanych resocjalizację w ich własnym środowisku poza zakładem karnym.

Zmiany w systemie dozoru elektronicznego

Dozór elektroniczny, zgodnie z brzmieniem art. 43b § 1 ustawy z 6.6.1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 706; dalej: KKW), jest to kontrola zachowania skazanego przy użyciu środków technicznych. Skazany wykonujący karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego przebywa poza zakładem karnym. Zachowanie skazanego jest monitorowane za pomocą nadajnika instalowanego na nodze lub dłoni oraz urządzenia monitorującego w miejscu odbywania kary. Urządzenia te kontrolują w szczególności, czy dana osoba przebywa w miejscu, które sąd wyznaczył do odbycia kary i w wyznaczonych godzinach.

Dotychczas obowiązujące przepisy zezwalają skazanemu, wobec którego orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata, na ubieganie się o udzielenie zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, w sytuacji, w której do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy. Ponadto sąd penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na obywanie kary w systemie dozoru elektronicznego, jeśli nie zachodzą wobec niego warunki określone w art. 64 § 2 KKW, a także posiada stałe miejsce pobytu i zamieszkujące wspólnie z nim osoby pełnoletnie wyraziły na to zgodę. Ostatnią przesłanką formalną jest brak przeszkód technicznych w wykonywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, o których mowa w art. 43la § 1 KKW.

Procedowana nowelizacja zakłada, że skazany będzie mógł ubiegać się o udzielenie zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego wcześniej, tj. gdy do odbycia w zakładzie karnym pozostała część kary w wymiarze nieprzekraczającym 1 roku i 6 miesięcy. Zmiany mają przyczynić się do zmniejszenia populacji więziennej przez zwiększenie liczby skazanych objętych systemem dozoru elektronicznego.

W ocenie projektodawcy stosowanie dozoru elektronicznego ma wiele zalet dla samego skazanego, bowiem nie wyklucza go z życia publicznego, gdyż w określonych godzinach może podejmować on na przykład działalność zarobkową. Taka forma wykonywania kary pozbawienia wolności ma pozytywnie wpływać na jego resocjalizację, a z punktu społecznego jest to najbardziej ekonomiczny sposób odbywania kary pozbawienia wolności. Zaproponowane zmiany mają stanowić uzupełnienie lub alternatywę dla instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia, poprzez resocjalizację skazanego poza jednostką penitencjarną, w jego własnym środowisku, w warunkach kontroli elektronicznej.

Nowela zakłada, że w związku z objęciem stosowaniem systemu dozoru elektronicznego dodatkowej grupy skazanych, wobec których orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata, a którzy odbyli część kary, i którym do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze powyżej 6 miesięcy do 1 roku i 6 miesięcy, wnioski o udzielenie skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego złożone przed dniem wejścia w życie tych przepisów i nierozpoznane do dnia ich wejścia w życie, będą podlegały rozpoznaniu według przepisów dotychczasowych.

Zmiana zasad doprowadzania skazanych do aresztu śledczego

Procedowany projekt zakłada również zmiany w art. 79 § 1 KKW w zakresie zasad doprowadzenia skazanych do aresztu śledczego. Skazany na karę pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy zostanie wezwany do stawienia się w wyznaczonym terminie w areszcie śledczym, natomiast w przypadku kary pozbawienia wolności powyżej 1 roku i 6 miesięcy zostanie zatrzymany i doprowadzony do aresztu śledczego.

Skrócenie terminów o ponowne ubieganie się skazanego o warunkowe zwolnienie

Nowelizacja zakłada także zmiany w art. 161 § 3 i § 4 KKW i wprowadza o połowę krótsze terminy, po upływie których skazany będzie mógł ubiegać się ponownie o warunkowe zwolnienie. Jeżeli kara lub suma kar nie przekracza 5 lat pozbawienia wolności, ponowny wniosek o warunkowe zwolnienie będzie mógł zostać złożony po upływie 3 miesięcy od wydania postanowienia o odmowie warunkowego zwolnienia, zaś jeśli kara lub suma kar przekracza 5 lat pozbawienia wolności – rozpoznanie ponownego wniosku przez sąd penitencjarny będzie możliwe po upływie 6 miesięcy od wydania postanowienia o odmowie warunkowego zwolnienia.

Wydłużenie terminu do wniesienia przez skazanego skargi w postępowaniu wykonawczym

Nowela zakłada także zmiany w art. 6 § 4 KKW poprzez wydłużenie terminu do wniesienia przez skazanego skargi z 7 dni do 14 dni od dnia, w którym dowiedział się on o zdarzeniu będącym podstawą skargi. Zdaniem projektodawcy zmiany w tym zakresie mają na celu zapewnienie skazanym wystarczającej ilości czasu na sporządzenie skargi oraz zgromadzenie niezbędnej dokumentacji uzasadniającej żądanie.

Etap legislacyjny

Zgodnie z informacjami Rządowego Centrum Legislacji, projekt jest na etapie opiniowania. Ustawa ma wejść w życie z 1.1.2026 r. Określone vacatio legis ma na celu zapewnienie podmiotom zobowiązanym do stosowania ustawy odpowiedniego czasu na zapoznanie się z nowymi przepisami oraz przygotowanie do ich stosowania. Wyjątki w tym zakresie, przewidują wcześniejsze wejście w życie uchylanego art. 110b KKW – z 1.12.2025 r. Nadto przepisy związane z poszerzeniem stosowania systemu dozoru elektronicznego mają wejść w życie z 1.7.2026 r., celem uwzględnienia nowych rozwiązań w ramach funkcjonującego systemu dozoru elektronicznego.

Zmiany w wynagrodzeniach pracowników samorządowych od 1.7.2025 r.

Podstawa prawna i budżetowa nowelizacji

Zasadniczym powodem nowelizacji WynagrPracSamR jest zmiana kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, określonej w art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. a BudżetU25. Wysokość kwoty bazowej, od której uzależnione są maksymalne poziomy wynagrodzeń pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru, została podwyższona z 1 789,42 zł do 1 878,89 zł, co oznacza wzrost o 5%.

Na podstawie art. 37 ust. 3 ustawy z 21.11.2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1135; dalej: PracSamU), maksymalne łączne wynagrodzenie przysługujące osobom zatrudnionym na podstawie wyboru nie może przekraczać 11,2-krotności kwoty bazowej, co w roku 2025 przekłada się na maksymalną wartość 21 043,57 zł.

Projekt rozporządzenia dostosowuje wysokość wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatku funkcyjnego, tak aby ich suma, wraz z dodatkiem specjalnym, mieściła się w ustawowym limicie. Nowe limity przewidziane w załącznikach nr 1 i 2 zostały ustalone z zachowaniem proporcji, odpowiadających ogólnemu 5-procentowemu wzrostowi wartości bazowej.

Zmiany dotyczące pracowników zatrudnionych na podstawie wyboru

Załącznik nr 1 do projektu rozporządzenia dotyczy stanowisk, na które pracownicy zostali wybrani w drodze wyborów bezpośrednich lub pośrednich (np. wójt, burmistrz, prezydent miasta, marszałek województwa). Nowelizacja przewiduje:

dla każdego stanowiska wyszczególnionego w załączniku nr 1. Stawki te zostały dostosowane w taki sposób, aby – przy uwzględnieniu dodatku specjalnego – nie przekraczały limitu określonego w art. 37 ust. 3 PracSamU.

Zmiany dotyczące pracowników zatrudnionych na podstawie powołania

Analogiczne zmiany przewidziano w załączniku nr 2, który obejmuje stanowiska obsadzane w trybie powołania (np. sekretarz, skarbnik gminy/powiatu/województwa). Projekt rozporządzenia przewiduje:

dla pracowników powołanych, przy czym nowe stawki ustalono w relacji do poziomów obowiązujących dla osób wybranych – zachowując spójność systemową.

Wyodrębnienie nowej podgrupy stanowisk dla województw liczących powyżej 3 mln mieszkańców

Jednym z bardziej istotnych elementów nowelizacji jest wprowadzenie nowej podgrupy stanowisk w strukturze samorządowej, obowiązującej w województwach o liczbie ludności przekraczającej 3 miliony mieszkańców. Zgodnie z projektem, odrębne limity wynagrodzeń zostaną określone dla:

Zmiana ta ma na celu bardziej precyzyjne odwzorowanie realnego zakresu obowiązków i odpowiedzialności, który w dużych województwach może być znacząco większy niż w mniejszych jednostkach.

Porządkowanie układu stanowisk w załącznikach

Projekt rozporządzenia wprowadza także redakcyjne uporządkowanie załączników nr 1 i 2 do rozporządzenia, poprzez:

Etap legislacyjny i termin wejścia w życie

Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych został opublikowany w wykazie prac legislacyjnych i obecnie znajduje się na etapie rządowym.

Organem odpowiedzialnym za jego opracowanie jest Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Zgodnie z dokumentem projektowym, rozporządzenie ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, natomiast nowe limity wynagrodzeń i dodatków będą miały zastosowanie do świadczeń należnych od 1.7.2025 r.

Po zmianie zlecenia na etat trzeba skorygować podatek

Mieliśmy kontrolę z ZUS i jedno ze zleceń zostało uznane za stosunek pracy. Dopłaciliśmy składki, ale musimy też poprawić rozliczenia podatkowe. Jak to zrobić, czy musimy wszystko korygować? – pyta czytelnik.

ZUS kontroluje umowy

– Takich problemów firmy mają coraz więcej, bo ZUS coraz częściej przekwalifikowuje umowy. Kontrolerzy najbardziej interesują się tymi nieoskładkowanymi, np. zleceniami z osobami, które miały inny tytuł do ubezpieczeń. Jeśli ZUS uzna, że nie były to zlecenia, ale umowy o pracę, płatnik (czyli zleceniodawca/pracodawca) musi zapłacić składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez siebie i w części potrącanej z wynagrodzenia. To jednak nie koniec kłopotów, bo trzeba też poprawić rozliczenia podatkowe – mówi dr Katarzyna Kalata, radca prawny w kancelarii Kalata. Podkreśla, że pracy przy tym będzie sporo, trzeba bowiem przeliczyć wynagrodzenia, uwzględniając nie tylko składki, ale też inne koszty uzyskania przychodów (na zleceniu wynoszą 20 proc., na etacie są ryczałtowe), zrobić korekty informacji PIT-11 i deklaracji PIT-4R (płatnik) oraz zeznań rocznych (podatnik), dopłacić także ewentualną zaległość.

Interpretacje fiskusa

Spójrzmy na jedną z interpretacji dotyczącą podobnej sytuacji. Spółka zatrudniała na zlecenie ochroniarzy. Po przekwalifikowaniu ich umów na pracownicze odprowadziła należne składki. I zapytała skarbówkę, czy musi korygować deklaracje podatkowe.

Fiskus podkreślił, że płatnik błędnie liczył zaliczki na PIT. Stosował bowiem zasady właściwe dla zlecenia, a nie stosunku pracy. Przez to nieprawidłowo wypełnił deklaracje PIT-4R oraz informacje PIT-11. Musi je poprawić, powinien więc złożyć wsteczne korekty. W PIT-11 musi przenieść wynagrodzenia do właściwej pozycji oraz zastosować inne koszty uzyskania przychodów, jednocześnie wykazując faktycznie pobrane zaliczki na podatek. W PIT-4R powinien wykazać zaliczki należne, czyli takie, które powinny być pobrane (interpretacja nr 0113-KDWPT.4011.57.2020.1.ASZ).

W innej sprawie (w której ZUS uznał, że wykonawcy udostępniani spółce przez firmę outsourcingową są faktycznie jej pracownikami) fiskus także opowiedział się za wsteczną korektą rozliczeń. Również zwrócił uwagę na to, że w informacjach PIT-11 powinny być wykazane zaliczki faktycznie pobrane, a w deklaracjach PIT-4R zaliczki należne (czyli w prawidłowej kwocie). Odniósł się też do kwestii odpowiedzialności za zaniżenie podatku w zeznaniach rocznych zatrudnionych osób. „Odpowiedzialność taką ponieść mogą wyłącznie Państwo jako płatnik, którzy nie wykonali obowiązków określonych w art. 8 ordynacji podatkowej, tj. obliczenia i pobrania od podatnika podatku we właściwej wysokości i wpłacenia go we właściwym terminie” – czytamy w interpretacji. Fiskus dodał też, że „niezapłacony w terminie podatek staje się zaległością podatkową, a tym samym jako płatnik odpowiadają Państwo również za odsetki z tytułu opóźnienia w zapłacie” (interpretacja nr 0113- KDIPT2-3.4011.650.2024.1.JŚ).

Płatnik odpowiada

– Jeśli więc po korekcie zeznań rocznych u osób, które pierwotnie były traktowane jako zleceniobiorcy, a finalnie zostały uznane za pracowników, powstała zaległość podatkowa, to obowiązek jej uregulowania spoczywa na płatniku – mówi mecenas Katarzyna Kalata.

Potwierdza to dr Piotr Sekulski, doradca podatkowy w kancelarii Outsourced.pl. – Z ordynacji podatkowej wynika, że płatnik musi zapłacić zaległość, jeśli pobrał zbyt niską zaliczkę na podatek przy rozliczaniu wynagrodzenia i nie było to z winy podatnika – wskazuje ekspert.

Jakie różnice w rozliczeniu wychodzą po przekwalifikowaniu zlecenia na etat? Spójrzmy na przykład przygotowany przez Katarzynę Kalatę (kwoty zaokrąglamy w nim do pełnych złotówek). Załóżmy, że zlecenie opiewało na 5 tys. zł brutto miesięcznie. Składek na ubezpieczenia społeczne nie było, jedynie zdrowotna. Zaliczka na PIT wyniosła 480 zł. Po przekwalifikowaniu na etat doszły składki na ubezpieczenia społeczne (zarówno płacone przez płatnika, jak i potrącane z wynagrodzenia), zmalała składka zdrowotna, zaliczka na PIT wzrosła natomiast o 8 zł. Łącznie (u płatnika i zatrudnionego) obciążenia publicznoprawne zwiększyły się o 1 656 zł miesięcznie. Natomiast wypłata na rękę na etacie powinna być mniejsza o 632 zł niż na zleceniu.

Czy płatnik może wystąpić z roszczeniem do podatnika o zwrot tej różnicy? – Teoretycznie tak, na podstawie art. 405 kodeksu cywilnego, który mówi o zwrocie korzyści majątkowych w razie tzw. bezpodstawnego wzbogacenia. Ma jednak małe szanse na wygraną w sądzie – wskazuje Katarzyna Kalata.

Pomoc dla obywateli Ukrainy na nowych zasadach

Przedłużenie legalności pobytu i ochrony czasowej

Projekt ustawy implementuje decyzję wykonawczą Rady (UE) Nr 2024/1836 z 25.6.2024 r. w sprawie przedłużenia tymczasowej ochrony wprowadzonej decyzją wykonawczą (UE) 2022/382 (Dz.Urz. UE L z 2024 r. s. 1836), na mocy której przedłużono tymczasową ochronę obywateli Ukrainy do 4.3.2026 r. Nowelizacja przewiduje adekwatne dostosowanie przepisów krajowych, co skutkuje automatycznym wydłużeniem okresu legalnego pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy.

Jednocześnie przedłużony zostanie cały pakiet powiązanych rozwiązań, m.in. dostęp do rynku pracy, świadczeń zdrowotnych, rodzinnych i socjalnych, możliwość edukacji oraz prawo do pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania dla grup wrażliwych. Analogicznie wydłużone zostają okresy ważności wiz krajowych, zezwoleń na pobyt czasowy, kart pobytu i dokumentów „zgoda na pobyt tolerowany”, a także okresy niestosowania wybranych przepisów ustawy z 12.12.2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 769).

Legalizacja pobytu, zezwolenia czasowe i ograniczenia

Nowelizacja kontynuuje funkcjonowanie uproszczonych trybów legalizacji pobytu. Zachowane zostanie uprawnienie do udzielenia obywatelowi Ukrainy zezwolenia na pobyt czasowy na okres jednego roku, nawet w razie niespełniania standardowych przesłanek pobytowych, z zastrzeżeniem, że zezwolenie to może zostać udzielone tylko raz. Wprowadzono także możliwość cofnięcia takiego zezwolenia w przypadku nadużyć – np. przedstawienia nieprawdziwych danych, dokumentów, zawarcia małżeństwa wyłącznie w celu obejścia przepisów migracyjnych.

W postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez wojewodów terminy pozostają zawieszone lub nie rozpoczynają biegu, co dotyczy m.in. spraw o udzielenie zezwoleń pobytowych i ich cofnięcie. W wyjątkowych przypadkach nadal dopuszczalne będzie umarzanie postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu.

Zmiany w systemie PESEL i ewidencji ludności

W odpowiedzi na praktyczne problemy, projekt doprecyzowuje zasady nadawania numeru PESEL obywatelom Ukrainy. Wprowadzono wymóg osobistej obecności dziecka, niezależnie od jego wieku, przy nadawaniu numeru. Jednocześnie umożliwiono stosowanie mechanizmów identyfikacji biometrycznej (wizerunek twarzy, odciski palców), a także rejestrację zmian statusu UKR. Usunięto również wymóg pobierania odcisków palców w miejscu pobytu osoby przez gminy.

Znowelizowane zostaną także przepisy dotyczące rejestrów prowadzonych przez Straż Graniczną. Projekt zakłada rozszerzenie zakresu danych (dodanie odcisków linii papilarnych), usunięcie obowiązku zbierania własnoręcznego podpisu oraz doprecyzowanie podstaw prawnych przetwarzania danych z dokumentów granicznych. Jednocześnie zaktualizowano odesłania prawne w art. 10 PomocUkrainaU, harmonizując je z obowiązującym stanem prawnym.

Zakwaterowanie zbiorowe – nowe limity i ograniczenia

Zmienione przepisy przewidują istotne ograniczenia w korzystaniu z obiektów zbiorowego zakwaterowania. Minimalna liczba mieszkańców ośrodka wzrośnie z 10 do 20 osób (z zachowaniem wyjątków). Kluczowa zmiana dotyczy terminu przyjmowania uchodźców wojennych z Ukrainy do ośrodków – wyznaczono go na 31.10.2025 r., z wyłączeniem grup wrażliwych. Doprecyzowano również definicje tych grup oraz przypadki uzasadniające wykwaterowanie przez wojewodę.

Zmiany w obszarze oświaty

Projekt przewiduje kontynuację wsparcia jednostek samorządu terytorialnego realizujących zadania oświatowe wobec dzieci i uczniów z Ukrainy. Możliwe będzie przydzielanie nauczycielom godzin ponadwymiarowych w wymiarze przekraczającym limity z art. 35 ust. 1 ustawy z 26.1.1982 r. – Karty Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2024 r. póz. 986) – także w szkołach bez oddziałów przygotowawczych, jeśli uczniowie wymagają dodatkowego wsparcia. Przedłużone zostanie również zawieszenie niektórych wymogów formalnych, m.in. dotyczących potwierdzania znajomości języka polskiego dokumentem, przy zatrudnianiu pomocy nauczyciela oraz asystenta międzykulturowego.

Modyfikacje w ochronie zdrowia i świadczeniach

Zmianie ulegną również przepisy ustawy z 5.12.1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1287) oraz ustawy z 15.7.2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 814). Wprowadza się regulacje uszczelniające tzw. uproszczoną procedurę uznawania kwalifikacji. Umożliwiono przedłużenie warunkowego prawa wykonywania zawodu do czasu ukończenia kształcenia zgodnego z wymogami unijnymi, nie dłużej jednak niż o trzy lata.

Doprecyzowano także warunki uzyskania świadczenia 800+, tak by przysługiwało również dzieciom, które ukończyły szkołę ponadpodstawową, ale kontynuują naukę na kwalifikacyjnych kursach zawodowych lub w uczelniach.

Inne zmiany systemowe

Projekt obejmuje szereg rozwiązań technicznych i porządkujących. Przewidziano m.in. likwidację portalu „Praca w Polsce”, modyfikacje sprawozdawczości z wykonania PomocUkrainaU, a także możliwość zawieszania biegu terminów w postępowaniach o udzielenie ochrony międzynarodowej. Dodatkowo umożliwiono jednostkom samorządu terytorialnego oraz ich spółkom udział w przedsięwzięciach związanych z odbudową Ukrainy, w tym prowadzenie działalności gospodarczej.

Przedłużono również obowiązywanie preferencji podatkowych związanych z pomocą uchodźcom wojennym z Ukrainy – do końca 2026 r.

Etap legislacyjny i termin wejścia w życie

Projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw został opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji i obecnie podlega opiniowaniu. Projektowana nowelizacja przewiduje wydłużenie obowiązywania kluczowych przepisów ochronnych do 4.3.2026 r.

Niezgodność TCF z RODO – konsekwencje dla reklamy śledzącej

Stan faktyczny

Spór dotyczył mechanizmu Transparency and Consent Framework, który został opracowany przez IAB Europe jako odpowiedź na rosnące wymogi dotyczące pozyskiwania zgody użytkownika w świetle przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.4.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz. UE L 2016 Nr 119, s. 1; dalej: RODO). Ramy te zostały zaprojektowane tak, aby umożliwić zgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych w kontekście reklamy programatycznej, a w szczególności tzw. aukcji w czasie rzeczywistym, czyli real-time bidding (RTB). W ramach TCF generowany jest tzw. TC String – unikalny ciąg znaków, który koduje informacje o decyzjach użytkownika w zakresie zgody lub jej braku na różne cele przetwarzania danych oraz podmioty mające do tych danych dostęp.

Mechanizm TCF zyskał bardzo szeroką popularność wśród europejskich wydawców internetowych – według danych branżowych stosowany jest na około 80% witryn. IAB Europe, jako twórca mechanizmu, zapewniał, że jego struktura spełnia wymogi RODO, ponieważ pozwala użytkownikom na świadome zarządzanie zgodami i przekazywanie tych informacji do wszystkich partnerów technologicznych biorących udział w łańcuchu reklamy programatycznej.

Jednak już w 2020 r. belgijski organ ochrony danych (APD) wszczął postępowanie w związku z wątpliwościami co do zgodności TCF z przepisami o ochronie danych. W lutym 2022 r. APD wydał decyzję, w której uznał, że rozwiązanie IAB Europe narusza RODO na wielu płaszczyznach. Zdaniem organu, mechanizm nie zapewniał ważnej zgody w rozumieniu art. 4 pkt 11 oraz art. 7 RODO, ponieważ interfejsy użytkownika były zbyt złożone, niejasne i nie dawały możliwości łatwego odrzucenia zgody. Ponadto wskazano, że brakowało transparentności w zakresie dalszych operacji przetwarzania danych przez partnerów technologicznych. APD uznał także, że IAB Europe pełni funkcję współadministratora danych osobowych przetwarzanych w ramach TCF i nakazał wprowadzenie istotnych zmian w mechanizmie, jednocześnie nakładając na organizację administracyjną karę pieniężną w wysokości 250 000 euro.

Stan prawny

W odpowiedzi na decyzję APD, IAB Europe zaskarżyła ją do belgijskiego sądu apelacyjnego – Market Court – podnosząc m.in. argument, że nie powinna być uznana za administratora danych osobowych, ponieważ pełni jedynie rolę organizacji koordynującej przyjęcie wspólnych standardów technicznych.

W toku postępowania sądowego pojawiły się istotne pytania prejudycjalne, które zostały skierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 7.3.2024 r., C-604/22, Legalis, TSUE uznał, że TC String może być traktowany jako dane osobowe, jeżeli możliwe jest przypisanie go do konkretnego użytkownika, na przykład poprzez powiązanie z adresem IP lub identyfikatorem urządzenia. Co równie istotne, Trybunał potwierdził, że organizacja taka jak IAB Europe może zostać uznana za współadministratora danych, jeżeli współdecyduje – choćby pośrednio – o celach i środkach przetwarzania danych w ramach wdrażanego przez siebie systemu.

Na tle tej wykładni prawa unijnego, 14.5.2025 r. sąd belgijski wydał ostateczny wyrok, w którym podtrzymał stanowisko APD. Sąd uznał, że IAB Europe jako twórca i podmiot zarządzający ramami TCF współdecyduje o tym, jakie informacje są zbierane od użytkowników i jak są one przekazywane dalej. Tym samym, w świetle art. 26 RODO, pełni rolę współadministratora danych osobowych.

Sąd stwierdził również, że sposób pozyskiwania zgód poprzez interfejsy użytkownika nie spełniał wymogów RODO – użytkownicy nie byli w sposób jasny informowani o tym, kto będzie przetwarzał ich dane, do jakich celów, i na jakiej podstawie. Zgody były często domyślnie zaznaczone, a opcje ich modyfikacji ukryte za wieloma kliknięciami, co uniemożliwiało wyrażenie ich w sposób świadomy i jednoznaczny.

Jednocześnie sąd ograniczył zakres odpowiedzialności IAB Europe, stwierdzając, że organizacja ta nie odpowiada za dalsze przetwarzanie danych przez niezależnych partnerów systemu TCF, o ile nie współdecyduje o konkretnych operacjach przetwarzania. Odpowiedzialność IAB ogranicza się zatem do etapu zbierania i kodowania zgód użytkownika, czyli do momentu wygenerowania TC String.

Komentarz praktyczny

Orzeczenie belgijskiego sądu apelacyjnego ma potencjalnie przełomowe znaczenie dla całego rynku reklamy internetowej opartej na profilowaniu, a jego skutki wykraczają daleko poza granice Belgii. Transparency and Consent Framework to rozwiązanie o charakterze paneuropejskim, wdrażane przez ogromną liczbę serwisów internetowych, w tym także w Polsce. Dla polskich podmiotów gospodarczych korzystających z tego systemu – czy to jako wydawcy, dostawcy technologii, czy reklamodawcy – wyrok ten wymusza gruntowną rewizję praktyk w zakresie zgodności z RODO.

Zasadniczym wnioskiem płynącym z tego rozstrzygnięcia jest konieczność rzeczywistego zapewnienia zgodności mechanizmów uzyskiwania zgód z wymogami prawa ochrony danych osobowych. Nie wystarcza formalne stworzenie systemu, który przekazuje sygnał zgody – musi on zostać tak zaprojektowany, aby użytkownik był w stanie świadomie i w sposób nieskrępowany udzielić zgody lub jej odmówić. Tym samym odpadają z użycia wszelkie rozwiązania, w których zgoda jest sugerowana, domyślna lub uzyskiwana w sposób wprowadzający w błąd.

Równie istotnym aspektem jest przesunięcie granicy odpowiedzialności w stronę podmiotów tworzących standardy technologiczne. Dotychczas wiele organizacji postrzegało siebie jako neutralnych dostawców infrastruktury – tymczasem sąd belgijski, w oparciu o wykładnię TSUE, jednoznacznie przesądził, że samo stworzenie ram technicznych może wiązać się z odpowiedzialnością jako administrator danych. W praktyce oznacza to, że również polscy operatorzy narzędzi opartych na technologii cookies, consent management platforms czy zautomatyzowanego profilowania powinni dokładnie przeanalizować, czy ich rola nie wykracza poza czysto techniczne przetwarzanie danych.

Wreszcie, orzeczenie to będzie miało wpływ także na obowiązki w zakresie dokumentacji przetwarzania danych. Podmioty wdrażające TCF powinny rozważyć konieczność przeprowadzenia oceny skutków dla ochrony danych (DPIA), zaktualizowania rejestru czynności przetwarzania oraz doprecyzowania roli w łańcuchu przetwarzania – w tym także rozstrzygnięcia, czy konieczne jest zawarcie umów o współadministrację z partnerami.

W dłuższej perspektywie wyrok może przyspieszyć odejście od reklam śledzących w kierunku modeli opartych na kontekście treści, anonimizacji danych lub lokalnym przetwarzaniu. Nie oznacza to końca reklamy internetowej, lecz konieczność jej ewolucji w kierunku bardziej zrównoważonym z prawem do prywatności użytkownika.

Wyrok belgijskiego sądu apelacyjnego z 14.5.2025 r., 2022/AR/292

Deregulacja w Prawie farmaceutycznym

Osoba Kompetentna

Osobą Kompetentną w rozumieniu przepisów PrFarm jest osoba odpowiedzialna za zapewnienie, że każda seria produktu leczniczego terapii zaawansowanej – wyjątku szpitalnego została wytworzona i skontrolowana zgodnie z przepisami ustawy.

Zatrudnienie Osoby Kompetentnej jest niezbędnym warunkiem dla podmiotu ubiegającego się o wydanie zgody na wytwarzanie produktu leczniczego terapii zaawansowanej – wyjątku szpitalnego. Poza tym, wymagane jest, aby podmiot ubiegający się spełniał wymagania Dobrej Praktyki wytwarzania oraz dysponował odpowiednimi pomieszczeniami oraz urządzeniami technicznymi i kontrolnymi niezbędnymi do wytwarzania, kontroli i przechowywania produktu leczniczego terapii zaawansowanej – wyjątku szpitalnego.

Osobą Kompetentną według obecnie obowiązujących przepisów może być osoba spełniająca łącznie następujące wymagania:

1) posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera, lekarza lub inny równorzędny lub posiada dyplom, o którym mowa w art. 191a ust. 1 pkt 2 lub 3 lub ust. 2 ustawy z 27.7.2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183), uzyskany w obszarze obejmującym co najmniej jedną dyscyplinę naukową z dziedziny nauk biologicznych, chemicznych, farmaceutycznych, medycznych lub weterynaryjnych;

2) posiada wiedzę i doświadczenie w zakresie dotyczącym danego rodzaju produktu leczniczego terapii zaawansowanej – wyjątku szpitalnego;

3) włada językiem polskim w stopniu niezbędnym do wykonywania swoich obowiązków.

Do obowiązków Osoby Kompetentnej należy certyfikowanie w rejestrze, w porządku chronologicznym, przed zwolnieniem do użycia każdej serii produktu leczniczego terapii zaawansowanej – wyjątku szpitalnego, że seria została wytworzona zgodnie z wymaganiami Dobrej Praktyki Wytwarzania w celu wykonania indywidualnie przepisanego produktu leczniczego dla danego pacjenta.

Osoba Wykwalifikowana

Osobą Wykwalifikowaną jest z kolei osoba odpowiedzialna za zapewnienie przed wprowadzeniem do obrotu, że każda seria produktu leczniczego została wytworzona i skontrolowana zgodnie z przepisami ustawy oraz wymaganiami zawartymi w specyfikacjach i dokumentach stanowiących podstawę wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu tego produktu.

Wymagania do zajmowania takiego stanowiska ujęte zostały w art. 48 ust. 1 PrFarm.

Do obowiązków tej osoby należy:

Przyczyny zmian

W uzasadnieniu projektu wskazano następujące przyczyny nowelizacji:

Zakres zmian

Kluczowe zmiany mają dotyczyć przepisy art. 38a ust. 13 pkt 1 PrFarm i art. 48 ust. 1 i 2 PrFarm.

Po zmianach Osoba Kompetentna będzie mogła spełnić warunek posiadanego wykształcenia poprzez ukończenie studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich na kierunku przyporządkowanym do jednej z następujących dyscyplin naukowych albo do dyscypliny naukowej wiodącej: inżynieria biomedyczna, inżynieria chemiczna, biologia medyczna, nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, biotechnologia, nauki biologiczne, nauki chemiczne, weterynaria.

Analogiczne wymagania będą stawiane wobec Osoby Wykwalifikowanej. Dodatkowo, od takiej osoby wymagane będzie, aby w toku studiów powyżej wymienionych lub studiów podyplomowych prowadzonych przez uczelnie, które prowadzą studia na kierunku farmacja, zdobyła wiedzę i umiejętności z co najmniej następujących przedmiotów: chemii fizycznej, fizyki, chemii ogólnej i nieorganicznej, chemii organicznej, chemii analitycznej, chemii farmaceutycznej, analizy farmaceutycznej, biochemii, fizjologii, mikrobiologii, farmakologii, technologii farmaceutycznej, toksykologii, farmakognozji oraz biotechnologii.

Co ciekawe, ukończenie studiów na kierunku farmacja będzie równoznaczne ze spełnianiem obu wymogów z zakresu wykształcenia dla Osoby Wykwalifikowanej.

Sposób potwierdzenia wymagań

Sposób potwierdzania wymagań będzie jednolity zarówno dla Osoby Kompetentnej, jak i Osoby Wykwalifikowanej.

Wnikać będzie z rozporządzenia Ministra Zdrowia, w którym określony zostanie sposób potwierdzania wymagań, a także dokumenty potwierdzające spełnianie tych wymagań, mając na względzie konieczność ujednolicenia sposobu potwierdzania ich spełniania przez osobę zamierzającą wykonywać te obowiązki.

Przepis przejściowy

Zmiany nie będą obejmować osób, które w dniu wejścia w życie ustawy będą pełnić obowiązki Osoby Kompetentnej lub Osoby Wykwalifikowanej.

Pomimo zmian w zakresie kwalifikacji, nadal będą mogły zajmować te stanowiska. Warunkiem jest pełnienie obowiązków w dniu wejścia w życie ustawy.

Etap legislacyjny

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne obecnie w trakcie prac legislacyjnych jest w Sejmie – druk nr 1378.

Reforma L4, wydanie drugie

Tak wynika z najnowszej wersji projektu nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przypomnijmy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest ustawowo zobowiązany do kontrolowania prawidłowości orzekania o niezdolności do pracy, a także korzystania ze zwolnień lekarskich. Lekarze orzecznicy ustalają np., czy pracownik faktycznie jest chory, a zwolnienie zasadne. Sam ZUS natomiast sprawdza, czy osoba przebywająca na zwolnieniu wykorzystuje je zgodnie z jego celem. Mogą to robić również płatnicy, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych.

ZUS wstrzymuje milionowe wypłaty

Z najnowszych danych Zakładu wynika, że w I kw. 2025 r. dokonano 116,8 tys. kontroli zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy. Przy czym wydano 7,8 tys. decyzji wstrzymujących dalszą wypłatę zasiłków chorobowych, na kwotę blisko 11,5 mln zł.

Doprecyzowane mają być regulacje dotyczące kompetencji ZUS w omawianym zakresie. Pojawią się mechanizmy zwiększające efektywność kontroli, w tym dotyczące przesłanek cofnięcia upoważnienia do wystawiania L4. Proponuje się też uszczegółowienie przesłanek skutkujących utratą prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia lekarskiego.

Obecnie, zgodnie z przepisami, następuje to w przypadku wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, jeśli zwolnienie jest wykorzystywane w sposób niezgodny z jego celem lub gdy zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane.

Nowelizacja ma uściślić te dwie pierwsze przesłanki.

I tak, aktywnością niezgodną z celem zwolnienia będą wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem „zwykłych czynności dnia codziennego” lub „czynności incydentalnych”, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają „istotne okoliczności”.

Z kolei pracą zarobkową będzie każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.

W najnowszej wersji projektu doprecyzowano natomiast, że istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy. Budzi to zastrzeżenia ekspertów, których „Rz” poprosiła o opinię.

– Myślę, że ten przepis ma większe znaczenie przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Szczególnie w małej firmie, gdzie właściciel pracuje na własny rachunek i nie może sobie pozwolić na niewykonanie jakichś czynności administracyjnych. Mieszanie w to kwestii związanych ze stosunkiem pracy jest dla mnie trochę niezrozumiałe. Obecnie zasadą jest, że pracownik na zwolnieniu lekarskim nie może być zmuszany do podejmowania jakichkolwiek czynności. Takie doprecyzowanie może zatem wywołać skutek odwrotny do zamierzonego – mówi Katarzyna Kamecka z Polskiego Towarzystwa Gospodarczego.

W jej ocenie, myląca będzie użyta terminologia.

– Czynności incydentalne to takie, które występują sporadycznie, wyjątkowo. Czy podpisanie na zwolnieniu dokumentów, które są wystawiane co miesiąc, zalicza się do takich sytuacji? Raczej wskazałabym na czynności techniczne, żeby uniknąć nieporozumień – mówi.

Pobyt poza domem bez ryzyka

W najnowszej wersji projektu zrezygnowano natomiast z innej przesłanki umożliwiającej odebranie świadczenia. Zgodnie z nią świadczeniobiorca korzystający z zasiłku chorobowego utraciłby prawo do niego wtedy, gdy przebywałby w innym miejscu, niż wskazano w zwolnieniu, chyba że udokumentowałby, że nieobecność ta była uzasadniona względami zdrowotnymi lub koniecznością podjęcia czynności incydentalnych, których wykonania wymagają istotne okoliczności. Krytycznie propozycję ocenili m.in. związkowcy.

NSZZ „Solidarność” twierdziła, że nieprzebywanie ubezpieczonego pod adresem zamieszkania nie dowodzi tego, że wykorzystuje on zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem. Zdaniem związkowców ciężar udowodnienia, że brak jest podstaw do pozbawienia prawa do tego zasiłku, spoczywałby w takim przypadku na ubezpieczonym. Projektodawcy zrezygnowali ostatecznie z tego zapisu.

– Zdaję sobie sprawę z tego, że ta przesłanka była kontrowersyjna. Miała ona w zamyśle pomóc ZUS przy kontroli zwolnień krótkoterminowych, których obecnie jest bardzo dużo – mówi dr Tomasz Lasocki z Politechniki Warszawskiej.

Zdaniem eksperta sposobem na ograniczenie problemu mogłoby być natomiast ograniczenie wypłat zasiłku chorobowego przy krótkoterminowych zwolnieniach. W jaki sposób?

– Mogłoby to być np. ograniczenie do trzech dni. Byłaby to 1/10 miesiąca, za którą świadczenie by nie przysługiwało – tłumaczy.

Etap legislacyjny: Stały Komitet Rady Ministrów

Rozszerzenie zwolnień z CIT dla instytucji wspólnego inwestowania

Zgodnie z art. 6 ust 1 pkt. 10a ustawy z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 278; dalej: PDOPrU), pod określonymi w przepisach warunkami zwolnione z opodatkowania są m.in. instytucje wspólnego inwestowania, posiadające siedzibę w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, lub w innym państwie należącym do EOG. Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt. 58 PDOPrU, zwolnione z CIT są dochody (przychody) instytucji wspólnego inwestowania, posiadających siedzibę w innym niż Polska państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do EOG. Problem w tym, że tak zawężone kryteria zwolnień są niezgodne z prawem UE. Z tego względu regulacje te czekają zmiany.

Zwolnienie dla funduszy spoza UE: wymóg zarządzania po nowemu

Miejsce siedziby funduszu przestanie być kryterium zwolnienia. Skorzystają z niego także podmioty z siedzibą poza terytorium UE oraz EOG, ale to nie wszystko. Zmienią się także przesłanki zwolnienia, dotyczące zarządzania funduszem inwestycyjnym. Obecnie, przepisy uzależniają przyznanie zwolnienia zagranicznym instytucjom od tego, czy są zarządzane przez zewnętrzne podmioty, które działają na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru. Ustawodawca proponuje, aby kryterium to miało charakter bardziej ogólny. Chodzi o formę zarządzania zgodną z przepisami danego państwa, obejmującą zarządzanie wewnętrzne.

Zwolnienie będzie więc przysługiwało tym instytucjom wspólnego inwestowania, które nie wyznaczyły zewnętrznego podmiotu zarządzającego, jeżeli wewnętrzny organ zarządzający spełni warunek porównywalny do warunku dla zewnętrznego podmiotu zarządzającego. Chodzi o to, aby uprawnienia i kompetencje wewnętrznego organu zarządzającego były potwierdzone poprzez wpis do odpowiedniego rejestru prowadzonego przez właściwe organy nadzoru państwa siedziby danego funduszu. Proponowana zmiana wpłynie na możliwość stosowania zwolnienia zarówno na podstawie ww. art. 6 ust. 1 pkt. 10a PDOPrU (tj. dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych typu otwartego, porównywalnych do funduszy typu UCITS), jak również na podstawie art. 17 ust. 1 pkt. 58 PDOPrU (dla zagranicznych funduszy typu zamkniętego lub stosujących podobne zasady inwestycyjne, tj. funduszy, które mogą inwestować w szerszy katalog instrumentów lub praw majątkowych niż fundusze typu otwartego).

Rozszerzenie wymogów w zakresie wymiany informacji

Zwolnienia dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych i zagranicznych funduszy emerytalnych stosuje się pod warunkiem istnienia podstawy prawnej (najczęściej z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania). W świetle nadchodzącego rozszerzenia podmiotowego zakresu zwolnienia, podstawa ta będzie jednakowoż niewystarczająca. Stąd propozycja, aby ze zwolnienia mogły korzystać tylko instytucje wspólnego inwestowania z państw, z którymi Polska zawarła takie umowy, względnie państw, wobec których istnieje podstawa prawna do uzyskiwania przez Szefa KAS informacji o rachunkach prowadzonych przez instytucje wspólnego inwestowania na rzecz polskich rezydentów.

Komentarz

Likwidacja Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej

Podstawowe założenia ustawy

Wraz z likwidacją Inspektoratu uchyleniu podlega również funkcja szefa IWSW (art. 7 pkt 1a SłużbaWięzienU) oraz naczelników wydziałów zamiejscowych IWSW (art. 11c SłużbaWięzienU). Ustawa zmieniająca uchyla przepisy SłużbaWięzienU, określające działanie Inspektoratu (art. 1 pkt 1-35 ustawy zmieniającej). Ponadto ustawa uchyla także przepisy odnoszące się do Inspektoratu lub wzmianki o nim w ustawach wymienionych szczegółowo w art. 2-22 ustawy zmieniającej, w tym m.in. w: ustawie z 16.9.1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1917); ustawie z 4.9.1997 r. o działach administracji rządowej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1370); ustawie z 6.7.2001 r. o przetwarzaniu informacji kryminalnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 376), czy też ustawie z 5.8.2010 r. o ochronie informacji niejawnej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 632).

Co się stanie z pracownikami i funkcjonariuszami IWSW?

Funkcjonariusze IWSW oraz wydziałów zamiejscowych po wejściu w życie ustawy staną się funkcjonariuszami Centralnego Zarządu Służby Więziennej (dalej: CZSW) lub jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, położonych najbliżej siedzib dotychczasowych zamiejscowych wydziałów IWSW (art. 24 ustawy zmieniającej). Analogiczne zmiany zajdą w stosunku do pracowników IWSW i pracowników wydziałów zamiejscowych IWSW (art. 25 ustawy zmieniającej).

Przekazanie spraw IWSW

Postępowania dyscyplinarne prowadzące dotychczas przeciwko funkcjonariuszom IWSW, a także skierowane skargi, wnioski i petycje związane z działalnością IWSW, oraz wnioski o udostępnienie informacji publicznej, przejmie od Szefa IWSW Dyrektor Generalny Służby Więziennej. Z kolei sprawy prowadzone dotychczas przez IWSW, związane z rozpoznawaniem, wykrywaniem przestępstw, a także uzyskiwanie i utrwalanie dowodów ich popełnienia: osadzonych w jednostkach penitencjarnych, funkcjonariuszy i pracowników w związku z wykonywaniem czynności służbowych, a także osób dokonujących przestępstw na terenie zakładów karnych, zostaną przekazane Ministrowi Sprawiedliwości. Minister nie będzie jednak ich dysponentem i organem właściwym do ich rozpoznania, gdyż sprawy te zostaną następnie przekazane przez niego prowadzenia odpowiednim służbom, organom lub innym podmiotom wedle właściwości (art. 26-27 i 29 ustawy zmieniającej).

Czynności końcowe w IWSW

Funkcjonariusze oraz pracownicy IWSW do dnia wejścia w życie ustawy zakończą prowadzenie czynności operacyjno-rozpoznawczych, z kolei Szef IWSW poinformuje organy, służby lub inne instytucje państwowe, o potrzebie kontynuowania określonych czynności, a także może określić harmonogram zakończenia poszczególnych czynności w spawach. Co istotne, sprawy niezakończone przez IWSW mogą być kontynuowane przez właściwe podmioty do realizacji ich zadań, a czynności operacyjne rozpoznawcze, dokonane dotychczas przez IWSW, pozostaną w mocy, podobnie jak postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie i zgody na dokonanie kontroli operacyjnej.

Zgodę na udostępnienie informacji niejawnej przez byłych funkcjonariuszy IWSW wydawać będzie Minister Sprawiedliwości

Jeżeli w toku pozostawały sprawy o zezwolenie na udzielenie podmiotowi uprawnionemu wiadomości stanowiącej informację, wszczęte na podstawie art. 23y SłużbaWięzienU, to przed dniem wejścia w życie ustawy Szef IWSW przekaże je do dalszego prowadzenia Ministrowi Sprawiedliwości. To właśnie Minister będzie uprawniony do zezwolenia byłym funkcjonariuszom i pracownikom IWSW oraz osobom udzielającym im pomocy w wykonywaniu czynności, na udzielenie uprawnionemu podmiotowi informacji stanowiącej informację niejawną, z wyjątkiem:

Informacje te będą mogły być udzielone prokuratorowi lub sądowi w związku ze ściganiem przestępstwa, którego skutkiem jest śmierć człowieka, uszczerbek na zdrowiu lub szkoda w mieniu albo uzasadnionego podejrzeniem popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego w związku z wykonywaniem czynności operacyjno-rozpoznawczych.

Co ze środkami trwałymi i obrotowymi IWSW?

Środki trwałe i obrotowe (w tym aktywa obrotowe i rzeczy zgromadzone w funduszu operacyjnym Inspektoratu), pozostające dotychczas do dyspozycji IWSW, po zlikwidowaniu Inspektoratu przejmie CZSW (art. 32 ustawy zmieniającej).

Vacatio legis

Przepisy związane z przekazaniem spraw przez szefa IWSW Ministrowi Sprawiedliwości, a także poinformowanie odpowiednich służb, organów i instytucji IWSW, wejdą w życie w standardowym terminie 14 dni od dnia ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, z kolei pozostałą część ustawy wejdzie w życie dopiero po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia.

Etap legislacyjny

Ustawa została podpisana przez Prezydenta RP 18.6.2025 r.