KSeF ma działać sprawnie. Przerobi nawet 20 mln faktur na godzinę

Od końca września, po miesięcznej przerwie, firmy znów mogą testować wystawianie elektronicznych faktur według systemu, który zacznie w pełni działać od 1 lutego przyszłego roku. Uruchomione na nowo tzw. środowisko testowe to już nowa wersja próbna Krajowego Systemu e-Faktur. Nie jest to jeszcze wierna jego symulacja. Dopiero od 15 października zostanie uruchomione tzw. środowisko przedprodukcyjne, w którym do wystawiania faktur będzie się używało faktycznych danych uwierzytelniających, zgodnych z rejestrem informacji o właścicielach firm.

Nazewnictwo tych „poligonów” dla KSeF może być mylące, bo słowa „środowisko” i „produkcja” mają tu zupełnie inne znaczenie niż w potocznym języku. Niemniej jednak po pierwszych dniach prób platformy testowej już pokazały się pewne plusy i minusy nowej wersji.

Nowa próbna wersja

Według Ernesta Frankowskiego, partnera i założyciela firmy IT9 zajmującej się wdrożeniami technologii związanych z rozliczeniami podatków, nowe środowisko testowe KSeF 2.0 można ocenić na czwórkę. – Są oczywiste niedociągnięcia: od braków w dokumentacji uzupełnianych na żywo, przez niskie limity liczby przetwarzanych faktur w jednostce czasu, użycie niestandardowych rozwiązań technicznych, zdarza się też niezgodność dokumentacji KSeF z projektami aktów prawnych – wylicza ekspert. Zaznacza jednak, że od strony technicznej nastąpił znaczący postęp.

– System sygnalizuje teraz błędy w poszczególnych fakturach wysyłanych zbiorczo. Lepsza jest też jakość dokumentacji, zresztą Ministerstwo Finansów opracowało podręczniki i materiały graficzne – zauważa Ernest Frankowski. Zaznacza on jednak, że trwającą niemal cały wrzesień przerwę w możliwości testowania systemu należy zapisać na minus.

– Wszystko to, co mamy do dyspozycji teraz, powinno być udostępnione i stabilne już na początku tego roku. Wówczas przygotowanie się na KSeF w lutym i kwietniu 2026, szczególnie dla podatników prowadzących złożony biznes, byłoby zdecydowanie bardziej komfortowe – ocenia ekspert.

Hakerzy nie śpią

Z sygnałów napływających do redakcji „Rzeczpospolitej” można wywnioskować, że nawet jeśli przyszli użytkownicy systemu – przede wszystkim przedsiębiorcy – poradzą sobie z jego obsługą, to i tak nie uwolnią się od obaw o sprawność systemu. Czy system w ogóle udźwignie obciążenie wieloma milionami faktur wystawianych codziennie przez polskie firmy? I czy jego sprawności nie zaszkodzi plaga naszych czasów: hakerskie ataki z krajów nieprzyjaznych Polsce.

Jak przyznaje Roman Łożyński, dyrektor Centrum Informatyki resortu finansów, infrastruktura służąca rozliczeniom polskich podatników już była obiektem takich ataków. – W okresie rozliczeń PIT, czyli między 15 lutego a 30 kwietnia 2025 r. dokonano aż 3,9 mln różnego rodzaju prób ataków hakerskich na system Twój e-PIT. Wszystkie zostały zneutralizowane – wspomina szef CIRF. Zaznacza, że doświadczenia z wiosennej batalii zostaną wykorzystane przy ochronie systemu KSeF.

A tu zagrożenia mogą być znaczące. Typowym sposobem działania hakerów chcących zablokować system jest tzw. atak DDoS (ang. distributed denial of service – rozproszona odmowa usługi). Polega on na wysyłaniu w krótkim czasie ogromnej liczby plików lub zapytań do systemu. W praktyce może to być np. nadanie kilku milionów e-faktur. I to formalnie całkiem poprawnie wystawionych, ale oczywiście nie dokumentujących żadnej transakcji. Takie pozorne „ożywienie sprzedaży” może poważnie zaszkodzić KSeF-owi, obliczonemu i przetestowanemu na przetwarzanie średnio 5 mln faktur na godzinę, choć jest też przygotowany na obciążenie pięciokrotnie większe.

Fala do bocznych kanałów

Roman Łożyński zapewnia, że KSeF jest przygotowany na odpieranie ataków DDoS na różne sposoby, w tym poprzez narzędzie chmurowe zwane WAF Cloud. Pozwala ono na odsunięcie fali niepożądanych plików od ośrodków przetwarzania danych administracji skarbowej.

– Takie procesy są wielokanałowe i bardzo wydajne, dzięki czemu jesteśmy w stanie odpierać dużą liczbę ataków jednocześnie. Można to porównać do urządzeń przeciwpowodziowych, takich jak kanały, przepusty, czyli odnogi rzeki, na co dzień oddzielone od niej śluzą. Gdy idzie fala powodziowa, otwiera się te kanały, by nadmiar wody je wypełnił i tym samym obniżył poziom fali powodziowej w samej rzece. I nawet gdy z tą powodziową falą płyną elementy, mogące zatkać te kanały, to nie dadzą rady zatkać kilkudziesięciu kanałów naraz – tłumaczy Roman Łożyński.

A czy system wytrzyma zwykłe obciążenie, nawet bez ataków? Jak przyznaje szef CIRF, w okresie szczytów wysyłania faktur, np. pod koniec miesiąca, może dojść do przekroczenia wartości średnich.

– Jesteśmy na to przygotowani. System ma funkcję tzw. skalowalności horyzontalnej, co oznacza, że sam się uczy i dostosowuje swoją wydajność do zwiększonego ruchu związanego z wysyłaniem faktur w czasie i sam przewiduje, ile zasobów będzie potrzebował – ujawnia Roman Łożyński.

Nie jest tajemnicą, że rządowy system, choć sam obliczony na duże obciążenia, może w ramach owej „skalowalności” wymagać pomocy. W miarę potrzeb mają być wykorzystywane usługi chmurowe dostawców rynkowych. W takich przypadkach oczywiście administracja skarbowa będzie płaciła za wykorzystanie tej zewnętrznej chmury dla celów KSeF, ale MF nie podaje, jakie to mogą być koszty dla budżetu.

KSeF ma wystartować 1 lutego 2026 r. Od tego dnia wszystkie firmy o obrotach powyżej 200 mln zł będą musiały wystawiać e-faktury w tym systemie. Mniejsze firmy dostały czas na przygotowania do końca marca 2026 r., ale w praktyce będą musiały osiągnąć gotowość na 1 lutego, by móc odbierać faktury od tych większych.

Reforma organizacji opieki zdrowotnej nad uczniami

Opis projektowanych zmian

Zakres stosowania ustawy i doprecyzowanie wyłączeń

Projekt jednoznacznie wyłącza z zakresu ustawa z 12.4.2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami (Dz.U. z 2019 r. poz. 1078; dalej: OpZdrUczU) słuchaczy szkół dla dorosłych, branżowych szkół II stopnia i szkół policealnych, uczniów szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne oraz – co jest nową i zaakcentowaną redakcyjnie treścią – szkoły specjalne i oddziały specjalne zorganizowane w podmiotach leczniczych. Uzasadnienie wskazuje, że specyfika szkół przyszpitalnych oraz cele i charakter opieki tam realizowanej uzasadniają wyłączenie; uczniowie ci korzystają z opieki szkolnej w macierzystych szkołach poza okresem pobytu w podmiocie leczniczym.

Ramy podmiotowe i wiekowe opieki

1. Dolna i górna granica objęcia opieką.

Nowy art. 2 ust. 2 OpZdrUczU przesądza, że uczniowie są objęci opieką od dnia rozpoczęcia obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego w oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej do czasu ukończenia ostatniej klasy szkoły ponadpodstawowej.

2. Nowy słowniczek ustawowy.

Nowelizacja wprowadza m.in. definicje:

Nowe modele świadczenia opieki w szkole

Projekt dopuszcza, aby profilaktyczną opiekę nad uczniami sprawowały:

Kwalifikacje i uprawnienia personelu

1. Pielęgniarka środowiska nauczania i wychowania.

Projekt elastycznie poszerza katalog kwalifikacji: dopuszcza tytuł magistra pielęgniarstwa, ale także licencjat i 1 rok doświadczenia (z obowiązkiem uzupełnienia kwalifikacji odpowiednim kursem w ciągu 2 lat), posiadanie tytułu specjalisty (w dziedzinie pielęgniarstwa środowiska nauczania i wychowania, rodzinnego lub pediatrycznego), odbywanie kursu/ specjalizacji lub ukończenie kursów kwalifikacyjnych w ww. dziedzinach. Warunkiem pozostaje związek ze świadczeniodawcą mającym umowę z NFZ.

2. Położna jako pielęgniarka środowiska nauczania i wychowania.

Nowelizacja przewiduje tę możliwość, jeśli położna ukończyła kurs kwalifikacyjny (lub równoważny) oraz posiada co najmniej 5-letni staż pracy w środowisku nauczania i wychowania, przy jednoczesnym powiązaniu z NFZ.

3. Uprawnienia higienistek szkolnych.

Projekt przyznaje higienistce z co najmniej 5-letnim doświadczeniem uprawnienie do podawania uczniom przewlekle chorym leków zleconych przez lekarza oraz stosowania produktów leczniczych z zestawu przeciwwstrząsowego dostępnego w gabinecie profilaktyki zdrowotnej. Uzasadnienie akcentuje, że jest to odpowiedź na brak odrębnej ustawy zawodowej dla higienistek oraz na praktyczne potrzeby systemu, przy jednoczesnym oparciu uprawnienia o doświadczenie zawodowe.

Zgody i sprzeciwy w opiece szkolnej oraz stomatologii

Świadczenia stomatologiczne – odesłanie systemowe

Projekt odsyła do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 31d ŚOZŚrPubU, w części dotyczącej wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, z wyłączeniem ortodoncji. Odesłanie obejmuje także świadczenia realizowane w gabinetach zlokalizowanych w szkołach, co porządkuje relacje między ustawą a aktem wykonawczym.

Sytuacje nagłe i organizacja opieki w szkole

Monitoring systemowy

Projekt przewiduje również wydłużenie terminu sprawozdania – coroczna informacja o realizacji opieki zdrowotnej nad uczniami ma być przedstawiana do 31.5 następnego roku (dotąd krótszy termin), co pozwoli uniknąć korekt po weryfikacjach CEZ.

Cyfryzacja dokumentacji i okres przejściowy

Zgodnie z projektem, dokumentacja medyczna pielęgniarki/higienistki szkolnej jest prowadzona i przechowywana w systemie teleinformatycznym z art. 7 ust. 1 ustawy z 28.4.2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 302); dokumentację dentystyczną prowadzi i przechowuje podmiot wykonujący działalność leczniczą sprawujący opiekę stomatologiczną; dostęp do dokumentacji pielęgniarsko-higienistycznej mają osoby sprawujące profilaktyczną opiekę nad uczniami danej szkoły.

Dopuszczono prowadzenie dokumentacji „na dotychczasowych zasadach” (papierowo) do 31.8.2027 r., co zapewnia czas na wdrożenie rozwiązań cyfrowych.

Etap legislacyjny i wejście w życie

Omawiany projekt podlega obecnie konsultacjom publicznym. Zgodnie z nim, ustawa wejdzie w życie co do zasady po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 4, który wejdzie w życie po 18 miesiącach od dnia ogłoszenia.

Zmiany VAT na 2026 r., czyli nie samym KSeF żyje człowiek

Ustawa z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 775; dalej: VATU) była nowelizowana „wielokrotnie”. Miałem ambicję policzyć wszystkie te nowelizacje, ale szkoda na to czasu. Tym bardziej, że nadchodzą kolejne. Wbrew pozorom, nie chodzi tu tylko o KSeF. Resort finansów planuje bowiem kolejną sporą nowelizację. Ogłoszono właśnie wstępne jej założenia.

Poniżej wylistowane zostało to, co może już niebawem na gruncie VATU się zmienić. Lista propozycji jest długa:

1. Dostawa energii elektrycznej – ujednolicenie zasad opodatkowania dostawy energii elektrycznej poprzez likwidację definicji systemu elektroenergetycznego (co doceni zwłaszcza branża e-mobility).
2. Spis z natury – likwidacja obowiązku składania odrębnej informacji o dokonanym spisie z natury.
3. Odrębni podatnicy – rolnicy – możliwość zarejestrowania odrębnego podatnika VAT każdej osoby prowadzącej gospodarstwo rolne objęte wspólnością majątkową (pokłosie wyroku TSUE z 24.3.2022 r., C-697/20, Legalis).
4. Grupa VAT – korekta regulacji przedłużających okres funkcjonowania grupy VAT.
5. Nakaz organu władzy – ujednolicenie momentu powstania obowiązku podatkowego dla usług świadczonych z nakazu organu władzy publicznej w zamian za odszkodowanie.
6. Import towarów – tu propozycji zmian jest kilka. Po pierwsze, doprecyzowanie przepisów tak, aby wynikało z nich, że z uprawnienia z art. 33a VATU mogą też korzystać podatnicy, którzy obliczają i wykazują podatek z tytułu importu towarów w rozliczeniu zamknięcia. Dodatkowo także doprecyzowanie przepisów poprzez wskazanie zgłoszenia uzupełniającego jako dokumentu, w którym oblicza i wykazuje się kwotę podatku w przypadku stosowania uproszczeń. A także wprowadzenie zakazu korzystania z możliwości nieskładania zabezpieczenia lub rozliczania podatku należnego z tytułu importu towarów bezpośrednio w deklaracji podatkowej przez okres 2 lat w przypadku, gdy organ podatkowy stwierdzi, że podatnik poświadczał w przedkładanych oświadczeniach nieprawdę. Wreszcie także ograniczenie poboru odsetek z tytułu importu towarów, gdy określenie/domiar podatku w decyzji jest wynikiem kontroli.
7. System kaucyjny – tu chodzi o doprecyzowanie przepisów związanych ze stosowaniem do rozliczenia właściwej stawki VAT obowiązującej dla produktu w opakowaniu objętym systemem kaucyjnym na ostatni dzień roku, w rozliczeniu za który dokonuje się tego opodatkowania oraz doprecyzowanie dotyczące terminu przechowywania ewidencji prowadzonej przez wprowadzających produkty w opakowaniach na napoje i przez podmioty reprezentujące przez okres pięciu lat, licząc od końca roku, w rozliczeniu za który wykazuje się podstawę opodatkowania.
8. 0% VAT na niektóre usługi – chodzi konkretnie o ubezpieczenia oraz usługi dotyczące importu towarów zwolnionych od podatku, w przypadku gdy wartość tych usług została włączona do podstawy opodatkowania (pokłosie wyroku TSUE z 4.10.2017 r., C-273/16, Legalis).
9. Odliczenie VAT a czynność pozorna – to pokłosie wyroku TSUE z 25.5.2023 r., C-114/22, Legalis. Może dojść do usunięcia przesłanki odmowy prawa do odliczenia na skutek uznania czynności za pozorne lub dotknięte nieważnością oraz zmiany innych przepisów do tej przesłanki referujących.
10. Ulga na złe długi – korekta podatku należnego z tytułu „ulgi na złe długi” ma nastąpić nie wcześniej niż w okresie rozliczeniowym, w którym powstał obowiązek podatkowy, czyli z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż 180. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi – w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podmiotu innego niż podatnik, o którym mowa w art. 15 VATU, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny.
11. Rejestracja VAT – tu też jest kilka propozycji. Po pierwsze, odmowa rejestracji podatnika do VAT w przypadku braku ustanowienia przedstawiciela podatkowego w momencie składania dokumentów rejestracyjnych w sytuacji, gdy na podmiocie ciąży taki obowiązek. Dalej, odmowa rejestracji do momentu, gdy podmiot wykreślony ze względu na brak złożenia deklaracji nie uzupełni brakujących deklaracji. Po trzecie, ułatwienie i przyśpieszenie przedsiębiorcom wpisanym do CEIDG oraz KRS zakończenia działalności poprzez rezygnację z obowiązku składania VAT-Z. Dalej, wykreślenie z rejestru podatników VAT podatnika w przypadku braku kontaktu z przedstawicielem podatkowym oraz w sytuacji, gdy zrezygnuje jeden przedstawiciel podatkowy, a nie zostanie ustanowiony kolejny przedstawiciel pomimo takiego obowiązku oraz możliwość przywrócenia zarejestrowania podatnika, jako podatnika VAT czynnego bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego, jeżeli podatnik udowodni, że ustanowił przedstawiciela podatkowego. Ponadto, podatnicy mają mieć obowiązek w okresie zawieszenia działalności wskazywać daty (dni ,,od-do’’) rozpoczęcia i zakończenia wykonywania czynności opodatkowanych. Resort chce także odstąpić od konieczności składania przez podatnika zgłoszenia aktualizacyjnego VAT-R w związku ze zmianą właściwości organu podatkowego, będącą następstwem aktualizacji danych adresowych. Rozszerzony ma być też katalog przyczyn odmowy rejestracji jako podatnika VAT na podatników, którzy nie dokonali zgłoszenia identyfikacyjnego w zakresie danych uzupełniających.
12. Biała lista – wprowadzenie możliwości sprawdzenia w wykazie podatników VAT statusu podatnika 5 lat wstecz.
13. Kwartalne rozliczenia – doprecyzowanie terminu zapłaty podatku za pierwszy miesiąc kwartału, jeżeli podatnik dokona importu towarów zgodnie z art. 33a VATU w drugim miesiącu danego kwartału.
14. WNT nowego środka transportu – likwidacja obowiązku zapłaty VAT w ciągu 14 dni.
15. Zmiany w raportowaniu JPK – likwidacja obowiązku wykazywania w JPK VAT podstawy opodatkowania z tytułu nabycia zwolnionych z VAT usług i towarów, objętych odwrotnym obciążeniem.
16. Odpowiedzialność solidarna – rozszerzenie zakresu stosowania odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy – w tym na transakcje z załącznika 15 do VATU i usługi niematerialne.
17. Kasy rejestrujące – zmiany w zakresie utylizacji kas, wyrejestrowania (nałożenie kar) i obowiązku serwisowania kas wirtualnych, a także zakaz wymiany pamięci fiskalnej w kasach rejestrujących z elektronicznym zapisem kopii.
18. Opodatkowanie usług turystyki – drobne zmiany porządkujące.
19. TAX FREE – umożliwienie dokonywania tzw. e-odprawy w terminalu TAX FREE.
20. Skład VAT – wprowadzenie instytucji tzw. składu VAT mogącej stanowić uproszczenie rozliczenia VAT dla podmiotów prowadzących działalność w obszarze międzynarodowego obrotu towarowego. Procedura składu VAT umożliwi zastosowanie stawki VAT w wysokości 0% do następujących czynności: dostaw towarów do składu VAT, wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów do składu VAT, dostaw towarów wewnątrz składu VAT oraz świadczenie określonych usług w składzie VAT. Obowiązek podatkowy powstanie w momencie zakończenia procedury składu VAT, tj. zasadniczo przy wyprowadzeniu towarów ze składu VAT.
21. Stawka 8% VAT – korekta dotycząca środków odkażających.
22. MPP według CN – zmiana sposobu klasyfikacji towarów wymienionych w załączniku nr 15 do VATU.
23. Zwolnienie do 240.000 PLN – uwzględnienie wartości towarów przemieszczanych do innych państw UE przez podatników zwolnionych z VAT.

Nowe obowiązki dla reklamodawców politycznych już obowiązują

Cel i zakres Rozporządzenia 2024/900

Celem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/900 z 13.4.2024 r. w sprawie przejrzystości i targetowania reklamy politycznej (Dz.Urz. UE L z 2024 r., s. 900) jest zapewnienie przejrzystości w komunikacji politycznej, ograniczenie dezinformacji oraz zwiększenie odporności systemów demokratycznych państw członkowskich na manipulacje, w szczególności pochodzące spoza Unii Europejskiej.

Przepisy mają zastosowanie do wszystkich form reklamy politycznej – zarówno online, jak i offline – jeżeli są one rozpowszechniane na terytorium Unii Europejskiej lub kierowane do jej obywateli. Miejsce siedziby sponsora czy lokalizacja serwera nie mają znaczenia – decydujący jest zasięg reklamy.

Reklama polityczna – nowe unijne pojęcie

Rozporządzenie 2024/900 po raz pierwszy wprowadza w prawie unijnym definicję „reklamy politycznej”. Za taką uznaje się każdy przekaz, przygotowywany, publikowany lub rozpowszechniany zazwyczaj za wynagrodzeniem, który:

Zakres ten obejmuje także płatne treści publikowane przez osoby fizyczne lub podmioty prowadzące działalność komunikacyjną w mediach społecznościowych, agencje komunikacji politycznej, firmy analityczne i brokerów danych. Z Rozporządzenia 2024/900 wyłączono jedynie tzw. usługi pośrednie (np. bierne przechowywanie treści bez wynagrodzenia), o których mowa w Akcie o usługach cyfrowych (DSA).

Nowe obowiązki uczestników rynku

Rozporządzenie 2024/900 różnicuje obowiązki w zależności od roli podmiotu.
Do kluczowych kategorii należą:

Każdy podmiot zaangażowany w tworzenie, publikowanie lub dystrybucję reklamy politycznej musi obecnie ustalić swoją rolę i dostosować procesy do nowych wymogów – w tym opracować odpowiednie wzory umów, rejestrów i ogłoszeń o przejrzystości.

Obowiązkowe oznaczanie reklam i ujawnianie sponsorów

Od 10.10.2025 r. każda reklama polityczna musi być wyraźnie oznaczona.
Zgodnie z rozporządzeniem 2024/900 reklama:

Ogłoszenie musi obejmować m.in. dane sponsora, źródła finansowania (publiczne, prywatne, krajowe, zagraniczne), kwotę wydatków, okres emisji oraz dane o zasięgu reklamy.
Wydawcy zobowiązani są do zaprojektowania interfejsów pozwalających użytkownikom na łatwy dostęp do tych informacji.

Rejestry i Europejskie Repozytorium Reklam Politycznych

Dostawcy usług reklamy politycznej są zobowiązani do prowadzenia rejestrów zawierających informacje o:

Z kolei wydawcy reklamy politycznej mają obowiązek udostępniania materiałów w Europejskim Repozytorium Reklam Politycznych. Repozytorium jest uruchamiane zgodnie z aktami wykonawczymi Komisji Europejskiej; informacje – w tym ogłoszenia o przejrzystości – muszą być publicznie dostępne i przechowywane przez siedem lat od ostatniego wyświetlenia reklamy.

Repozytorium ma umożliwić obywatelom, dziennikarzom i organom nadzorczym analizę wydatków i źródeł finansowania kampanii w całej Unii.

Targetowanie pod szczególnym nadzorem

Nowe przepisy istotnie ograniczają możliwość targetowania reklam politycznych.
Zgodnie z art. 18 rozporządzenia 2024/900:

Podmioty stosujące targetowanie muszą przyjąć wewnętrzne polityki opisujące metody i dane wykorzystywane w tym celu, prowadzić rejestry oraz corocznie oceniać ryzyka dla praw osób, których dane dotyczą (art. 19).

Ograniczenia dla zagranicznych sponsorów

W okresie trzech miesięcy poprzedzających wybory lub referendum usługi reklamy politycznej mogą być świadczone wyłącznie na rzecz:

Ograniczenie to ma zapobiegać zagranicznym ingerencjom w procesy demokratyczne w państwach członkowskich. Powyższe rozwiązania stanowią element szerszego zakazu ingerencji państw trzecich w procesy wyborcze, akcentowanego w materiałach instytucji unijnych oraz przez UODO.

Nadzór w Polsce i w Unii

W Polsce organem właściwym do nadzorowania przestrzegania zasad targetowania i przetwarzania danych w reklamie politycznej online jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pozostałe aspekty – takie jak oznaczanie reklam czy obowiązki wydawców – mogą zostać powierzone organowi właściwemu w sprawach usług cyfrowych, zgodnie z krajową ustawą wdrażającą rozporządzenie 2024/900. Jak dotąd nie przyjęto jeszcze przepisów krajowych kompleksowo regulujących ten nadzór; resort cyfryzacji pracuje nad jego projektem.

Na poziomie unijnym nad stosowaniem przepisów czuwają Komisja Europejska, Europejska Rada Ochrony Danych oraz organy krajowe współpracujące w ramach wspólnego mechanizmu wymiany informacji.

Znaczenie praktyczne

Od 10.10.2025 r. reklama polityczna w Unii Europejskiej stała się obszarem objętym pełnym reżimem przejrzystości i rozliczalności.

Podmioty prowadzące kampanie polityczne – w tym partie, agencje PR, platformy cyfrowe i osoby publikujące odpłatne treści polityczne w mediach społecznościowych – muszą zapewnić zgodność z nowymi wymogami. Niezbędne jest w szczególności:

Naruszenie przepisów może skutkować dotkliwymi sankcjami finansowymi i reputacyjnymi, a także wstrzymaniem kampanii reklamowych.

Jak zwiększyć jakość analiz prawnych z AI?

Moje podejście, które jako prawnik stosuję w ramach zespołu Get Compliant, opiera się na dwóch filarach: strategii multi-sourcing, czyli zlecaniu i analiz i weryfikacji informacji w wielu niezależnych modelach AI, oraz korzystaniu z funkcji deep research, integrując przy tym wsparcie technologii z ludzkim osądem z weryfikacją w wiarygodnych źródłach informacji (np. Legalis, gov.pl, uznane portale prowadzone przez profesjonalistów). Tylko takie połączenie pozwala wykorzystać sprawność działania AI bez stwarzania zagrożeń dla rzetelności, która stanowi fundament zawodu prawnika.

Odpowiedź jednego modelu to hipoteza, nie pewnik

Pierwszym krokiem do profesjonalnego wykorzystania AI jest zrozumienie natury jej działania. Duże modele językowe (LLM) nie są bazami wiedzy w tradycyjnym rozumieniu, a zatem nie wiedzą na 100%, jaka jest prawidłowa odpowiedź na zadane pytanie (prompt) – wręcz przeciwnie, w wielu modelach i w warunkach i w samym oknie czatu mamy ostrzeżenie, że AI może popełniać błędy. Systemy LLM (np. ChatGPT, Gemini, Copilot) to systemy probabilistyczne, które na podstawie analizy ogromnych zbiorów danych uczą się przewidywać, jakie słowo jest statystycznie najbardziej prawdopodobne jako następne w danej sekwencji.

W konsekwencji ich odpowiedzi, nawet jeśli brzmią autorytatywnie i są poprawnie sformułowane, stanowią jedynie prawdopodobne hipotezy. Traktowanie ich jako ostatecznej i zweryfikowanej prawdy jest błędem. Każdy wynik uzyskany od pojedynczego modelu AI należy traktować jako punkt wyjścia do dalszej, pogłębionej analizy, a nie jako jej zakończenie.

Strategia multi-sourcingu

Aby zwiększyć wiarygodność wstępnej analizy, warto zastosować technikę triangulacji, powszechnie stosowaną w badaniach naukowych. W kontekście AI polega ona na zadaniu tego samego pytania kilku różnym, niezależnym modelom i porównaniu ich odpowiedzi. W mojej praktyce, porównuję także wnioski (output) z różnych źródeł, poddając je krytycznej analizie w nowym chacie. Dzięki temu mogę:

Takie podejście zamienia pracę z AI z pasywnego (bezmyślnego) kopiowania informacji w aktywny proces krytycznej analizy porównawczej, budując podstawę do zaawansowanej pracy hybrydowej.

Bezpieczeństwo i poufność

Strategia multi-sourcing musi iść w parze ze ścisłym przestrzeganiem zasad bezpieczeństwa i poufności danych. Nie wszystkie narzędzia AI oferują ten sam poziom ochrony. Należy je jednoznacznie rozróżnić:

Ustrukturyzowany proces deep research

Najwyższą jakość analizy zapewnia osadzenie jej w ustrukturyzowanym, wieloetapowym procesie badawczym, w którym AI pełni rolę asystenta. Coraz więcej narzędzi AI oferuje funkcję deep research – dostępna jest we wszystkich modelach, które wymieniłem do tej pory. Wyniki takich pogłębionych analiz mają już elementy tzw. agentów AI – a zatem niezależnej pracy modelu, który sam generuje dodatkowe polecenia, ulepszające odpowiedź i systematycznie badające zadany temat aż do osiągnięcia tzw. nasycenia wiedzą, a więc gotowości modelu do wygenerowania finalnej odpowiedzi.

Sama technologia i funkcje to nie wszystko – kluczem jest ich wykorzystanie w przemyślany sposób. Oto moja metoda, gdzie funkcje deep research przeplatam w zależności od potrzeb ze standardowymi promptami, wykorzystaniem modeli myślących lub samodzielnej analizy źródeł:

Podsumowanie

Jakość analizy prawnej w erze AI nie zależy od mocy obliczeniowej pojedynczego modelu, lecz od dyscypliny i metodyki pracy prawnika. Autor w ramach swojego zespołu Get Compliant coraz częściej przyjmuje strategię multi-sourcingu, osadzając ją w ustrukturyzowanym procesie deep research. Pozwala to wykorzystać szybkość i skalę działania AI przy zachowaniu rzetelności oraz dokładności.

Autor jest adwokatem i naukowcem zajmującym się obsługą spółek oraz optymalizacją ich procesów biznesowych i compliance w wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Jego doświadczenie zawodowe obejmuje m.in. Biuro Radcy Prawnego NATO HQ SACT, Biuro ONZ w Genewie, dużą instytucję finansową, organ nadzorczy ochrony danych, organ antymonopolowy, firmę konsultingową ochrony danych oraz międzynarodową kancelarię prawną. Założyciel Get Compliant – firmy prawniczej zapewniającej kompleksową obsługę spółek w dziedzinie compliance; ORCID: 0000-0003-3465-6326

Lepsze oskładkowanie czy kontrole inspekcji? Biznes podzielony

W ramach rewizji KPO rząd zrezygnował z objęcia wszystkich kolejnych umów zlecenia składkami na ubezpieczenie społeczne niezależnie od osiąganych przychodów. Trzeba uczciwie przyznać, że oceny tego pomysłu w środowisku biznesowym były różne. Jedni uważali, że byłoby to ograniczenie dla osób wykonujących różne aktywności, a państwo powinno zachęcać do podejmowania dodatkowych zleceń.

Nie brakowało jednak entuzjastów pomysłu, którzy twierdzili, że takie rozwiązanie dobrze zrobi konkurencyjności, bo obecnie taniej można zatrudnić zleceniobiorcę, który jest już ubezpieczony z tytułu pracy wykonywanej na rzecz innego podmiotu.

Wszystkie zlecenia ze składką

Ta propozycja jest już jednak nieaktualna, bowiem rząd w jej miejsce zaproponował wzmocnienie kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektorzy będą mogli ustalać, że zarobkujący np. na podstawie umowy zlecenia lub B2B tak naprawdę jest na etacie. Obecnie tylko sąd ma taką możliwość.

Co ciekawe, po przedstawieniu szczegółów projektu zaczęły pojawiać się głosy, że pierwotna koncepcja kamienia milowego mogła być jednak lepsza.

W stanowisku Federacji Przedsiębiorców Polskich wprost możemy przeczytać, że „lepszym rozwiązaniem byłby powrót do pierwotnej wersji kamienia milowego, czyli oskładkowania zbiegów tytułów do ubezpieczenia w umowach cywilnoprawnych. Przyczyniłoby się to do wyrównania warunków konkurencji rynkowej, ponieważ ograniczyłoby konkurowanie kosztami pracy. Co więcej, ujednolicenie zasad oskładkowania zwiększyłoby poziom zabezpieczenia pracujących oraz wysokość przysługujących świadczeń z tytułu choroby, niepełnosprawności czy emerytury”.

Katarzyna Kamecka z Polskiego Towarzystwa Gospodarczego twierdzi natomiast, że żadne rozwiązanie nie jest optymalne, ale gdyby musiała wybrać, to zapewne popierałaby oskładkowanie wszystkich zleceń. – Jest to po prostu propozycja mniej szkodliwa dla gospodarki i stwarzająca mniejsze ryzyko dla przedsiębiorców, gdyż objęłaby wszystkich bez wyjątku. Natomiast działania inspektorów pracy będą miały w sobie dużo przypadkowości, które może powodować niepewność wśród prowadzących firmy – mówi.

Dr Łukasz Bernatowicz, prezes Związku Pracodawców BCC zwraca z kolei uwagę, że trudno ocenić, jak by konkretnie wyglądała realizacja pierwotnego kamienia milowego.

– Propozycje dotyczące oskładkowania wszystkich umów zlecenia będących w zbiegu mogłyby być po prostu gorsze aniżeli przedstawiona reforma PIP – mówi.

Zdaniem eksperta, pomimo że rządowy projekt jest pod wieloma aspektami zły, to nie znaczy, że powinien zostać zastąpiony przez pierwszą koncepcję. – Trzymajmy się już tego, co zostało opublikowane. „Lepszy wróg znany niż nieznany” – podsumowuje.

Jednoznacznej odpowiedzi unika Robert Lisicki z Konfederacji Lewiatan.

– Nie rozmawialiśmy w gronie naszych firm na ten temat – mówi.

Zdaniem eksperta, żaden z tych pomysłów nie jest dobry.

– Oczekiwałbym raczej innej propozycji, która miałaby na celu zmniejszenie ewentualnych nadużyć, które są diagnozowane na rynku pracy. Jednak tym razem dobrze byłoby, aby została ona poprzedzona dyskusją z partnerami społecznymi. Szerszej debaty na temat rozwoju polskiego rynku pracy zabrakło przy tworzeniu KPO, jak i przy prezentacji projektu ustawy dotyczącej uprawnień PIP. Pytanie czy w rozmowach z Komisją Europejską istnieje przestrzeń do kolejnej zmiany kamienia milowego – dodaje.

Kolejne uwagi biznesu

Organizacje przedsiębiorców przedstawiają już swoje stanowiska, w których recenzują zaproponowane przepisy. Federacja Przedsiębiorców Polskich uważa, że nowelizacja wywoła daleko idące niekorzystne konsekwencje dla przedsiębiorców, polskiej gospodarki, ale też rynku pracy, co zostało zupełnie pominięte w ocenie skutków regulacji (OSR) projektu. Eksperci FPP wskazują, że efekty mogą być wręcz odwrotne do zamierzonych, a skutki finansowe projektowanej regulacji uderzą zarówno w pracodawców, jak i pracowników.

W ich ocenie, projektowane regulacje godzą w zasadę wolności pracy. PIP otrzyma bowiem narzędzie do jednostronnej zmiany istniejących stosunków cywilnoprawnych na umowy o pracę – wbrew woli stron.

Działanie takie, zdaniem FPP, stanowi naruszenie podstawowej zasady wyrażonej w art. 11 KP, który ustanawia zasadę wolności pracy. Na jej mocy bez zgodnego oświadczenia woli pracownika i pracodawcy nie może dojść do powstania stosunku pracy. W stanowisku organizacji czytamy także, że nowelizacja narusza zasadę swobody umów, co zwiększy niepewność prawną nie tylko co do przeszłych ustaleń, ale też negocjacji w zakresie treści kontraktów. FPP zwraca jednocześnie uwagę, że przyznanie inspekcji pracy kompetencji do przekształcania stosunków cywilnoprawnych stanowi również naruszenie zasady trójpodziału władzy. Zadania w tym obszarze są bowiem przypisane do władzy sądowniczej.

Krytyczne uwagi ma też Polskie Towarzystwo Gospodarcze. Zwraca uwagę, że projekt nie przewiduje żadnych gwarancji odszkodowawczych dla przedsiębiorcy w przypadku sądowego rozstrzygnięcia o braku zasadności wydania decyzji przekształcającej więź prawną łączącą strony w stosunek pracy. Firmy będą więc narażone na ogromne straty, których nawet prawomocny wyrok im nie zrekompensuje. PTG apeluje też o wydłużenie terminu na wniesienie odwołania od decyzji do głównego inspektora pracy na co najmniej 30 dni. Określony w projekcie termin (7 dni) jest, w jej ocenie, bardzo krótki, a w praktyce oznacza pozbawienie strony prawa do sądu. Eksperci PTG zwracają również uwagę, że w sprawach dotyczących odwołań od decyzji przekształceniowych nie będzie dopuszczalne zawarcie ugody ani poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego. Może to, ich zdaniem, spotęgować istniejącą już przewlekłość postępowań sądowych.

Obydwie organizacje uważają również, że termin (1 stycznia 2026 r.) na wejście w życie przepisów jest zbyt krótki.

Etap legislacyjny: konsultacje

Fiskus nie chce oddać PIT. Choć przepis niekonstytucyjny

Wniosek nie może zostać merytorycznie rozpatrzony, ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się podatniczka, nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, nie wszedł więc w życie. Taką odpowiedź od fiskusa dostała kobieta, która miała nadzieję na odzyskanie bezpodstawnie zapłaconego PIT. Okazuje się, że nic z tego.

– To bulwersująca sprawa, z politycznych powodów podatnicy nie mogą dochodzić swoich praw – mówi Tomasz Piekielnik, doradca podatkowy, właściciel kancelarii doradztwa podatkowego.

Czy wyroki TK obowiązują?

Chodzi o słynną ulgę meldunkową, czyli zwolnienie z PIT dla sprzedawców mieszkania bądź domu, którzy przed transakcją byli przez rok w nim zameldowani. Warunkiem preferencji było złożenie w urzędzie skarbowym oświadczenia o zameldowaniu. Ten warunek to pułapka dla podatnika – stwierdził Trybunał Konstytucyjny. I uznał przepis za niezgodny z Konstytucją RP (sygn. SK 64/20, wyrok opisywaliśmy w „Rzeczpospolitej” z 9 lipca).

Jak podaje Ministerstwo Finansów, przez ten niekonstytucyjny przepis prawo do ulgi straciło 18,6 tys. podatników. Co mogą teraz zrobić?

– Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 8 ordynacji podatkowej fiskus wznawia postępowanie, jeśli decyzja została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej orzekł Trybunał Konstytucyjny. Zawnioskowaliśmy o takie wznowienie, izba administracji skarbowej odpowiedziała jednak, że wyrok jej nie obowiązuje, ponieważ nie został opublikowany – opowiada Grzegorz Gębka, doradca podatkowy w kancelarii GTA, który jest pełnomocnikiem poszkodowanej przez niekonstytucyjny przepis podatniczki.

Dlaczego wyrok nie został opublikowany? Bo rząd twierdzi, że „obowiązek ogłaszania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w dziennikach urzędowych może dotyczyć wyłącznie aktów, które zostały przyjęte przez uprawniony organ w procedurze przewidzianej prawem” (uchwała Rady Ministrów z 18 grudnia 2024 r.), a jego zdaniem obecny trybunał tych warunków nie spełnia.

Na swoją obronę podatnicy mają orzeczenia sądowe, z których wynika, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego, mimo braku publikacji, jednak obowiązują. Tak stwierdził sam trybunał w wyroku z 21 kwietnia 2016 r. (sygn. K 2/14).

– Dobitnie to wyrażono także w uchwale Zgromadzenia Ogólnego Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2016 r., w której czytamy, że nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność z Konstytucją określonego przepisu uchyla domniemanie jego zgodności z Konstytucją z chwilą ogłoszenia wyroku przez trybunał w toku postępowania – mówi Jarosław Szajkowski, doradca podatkowy, senior menedżer w ASB Tax. Podkreśla jednak, że w sprawie ulgi meldunkowej pracownicy skarbówki nie mają teraz specjalnie pola manewru.

– Skoro art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji RP stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym, urzędnikom nie pozostaje nic innego, jak czekać na publikację wyroku – mówi Jarosław Szajkowski.

A co mają zrobić podatnicy? – Od decyzji o odmowie wznowienia postępowania można wnieść odwołanie, a potem skargę do sądu – tłumaczy Grzegorz Gębka.

– To długa droga, całkiem jednak możliwe, że sąd nakaże fiskusowi wszczęcie postępowania w oparciu o nieopublikowany wyrok – mówi Jarosław Szajkowski.

Czy podatek od sprzedaży mieszkania się przedawnił?

Co da podatnikom pozytywny wyrok sądu w sprawie wznowienia postępowania (albo ewentualna publikacja orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego)? – Obawiam się, że niewiele, bo przepisy o uldze meldunkowej dotyczyły mieszkań/domów nabytych w latach 2007-2008 i zobowiązania z tytułu ich sprzedaży już się w większości przedawniły. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został wydany za późno – mówi Tomasz Piekielnik.

Przypomina, że PIT przedawnia się po pięciu latach, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jego zapłaty. A jak wskazuje Ministerstwo Finansów ostatnim rokiem, w którym podatnicy korzystali z ulgi meldunkowej, był rok 2013 (wtedy upływał 5-letni okres od nabycia nieruchomości, po którym jej sprzedaż nie powoduje skutków w PIT).

– Nawet jeśli skarbówka wznowi postępowanie, to odmówi uchylenia dotychczasowej decyzji, jeśli wydanie nowej nie może nastąpić z powodu upływu terminu przedawnienia. Tak wynika z art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) ordynacji podatkowej – mówi Jarosław Szajkowski. Dodaje, że przedawnienie nastąpiło nie tylko w sprawach, w których była decyzja skarbówki, ale także wtedy, gdy podatnik sam ustąpił np. po rozpoczęciu czynności sprawdzających.

– Termin przedawnienia mógł się wydłużyć wskutek jego zawieszenia, np. wtedy, gdy fiskus wszczął postępowanie karne skarbowe, lub zacząć biec na nowo, np. po zastosowaniu środka egzekucyjnego (o którym podatnik został zawiadomiony). Wydaje się jednak, że takich sytuacji jest bardzo mało – mówi Jarosław Szajkowski.

Jakie są szanse na odzyskanie PIT?

Czy oznacza to, że nie ma szans na odzyskanie podatku?

– Miejmy nadzieję, że sądy rozstrzygając sprawy o zwrot nadpłaconego podatku odwołają się do nadrzędnych wartości, np. zasady zaufania do organów państwa, która została ewidentnie naruszona – mówi Tomasz Piekielnik.

– Nie da się ukryć, że państwo w kwestii ulgi meldunkowej podatników oszukało – podkreśla Grzegorz Gębka. Dodaje, że w tej sytuacji jak najszybciej powinien zareagować minister finansów i wydać interpretację ogólną, wskazującą jakie podatnicy mają możliwości i w jaki sposób można naprawić wyrządzone im przez niekonstytucyjny przepis szkody.

Co na to minister? W piśmie, które znajduje się w urzędowej bazie Eureka, odnosi się do propozycji wydania interpretacji bardzo dyplomatycznie, wskazując, że „należy ją rozpatrywać w kontekście przepisów ordynacji podatkowej regulujących zasady wznawiania postępowania w sprawach zakończonych decyzją ostateczną oraz możliwość złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty lub wniosku o zwrot nadpłaty z uwzględnieniem przepisów regulujących przedawnienie zobowiązania podatkowego”.

Potrzebne są zmiany w przepisach

Eksperci sygnalizują też potrzebę zmian w przepisach.

– Uważam, że zasada demokratycznego państwa prawa, wynikająca z art. 2 Konstytucji RP, powinna skłonić polityków do zmian legislacyjnych umożliwiających zwrot podatku w takich sytuacjach. Toczący się kilkanaście lat spór prawny o zgodność z konstytucją przepisów dotyczących ulgi mieszkaniowej jest bowiem najjaskrawszym przykładem tego, że przeciągające się procedury i niedostosowane do nich przepisy mogą uniemożliwiać podatnikom skuteczne dochodzenie swoich praw. Oczywiście, z punktu widzenia Skarbu Państwa jest to układ korzystny. Pytanie tylko, czy zasada demokratycznego państwa prawa nie powinna przeciwdziałać korzystaniu z takich dochodów budżetowych, które zostały uzyskane niezgodnie z prawem? – argumentuje Jarosław Szajkowski.

– Nie ma wątpliwości, że praworządne państwo powinno oddać bezpodstawnie zapłacony podatek. I musi znaleźć na to jakiś sposób – podsumowuje Tomasz Piekielnik.

Odszkodowanie od Skarbu Państwa

Eksperci wskazują, że podatnicy mają jeszcze jedną szansę na sprawiedliwość.

– Zawalczenie o odszkodowanie w trybie art. 417¹ § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z konstytucją. Na potrzeby zastosowania tego trybu publikacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie wydaje się konieczna. Podatnik musi jednak udowodnić powstanie po swojej stronie szkody oraz wykazać związek przyczynowy między szkodą a niekonstytucyjnym przepisem – tłumaczy Jarosław Szajkowski.

Możliwość doliczenia posiadania poprzednika przy zasiedzeniu

Stan faktyczny

W 1983 r. Z.O. sprzedała niezabudowana działkę C.M. Umowę zawarto w formie pisemnej, jednak dokument nie zachował się. Od chwili zawarcia umowy C.M. uprawiał ziemię oraz ponosił koszty związane z jej utrzymaniem, w tym opłacał podatki. W 2005 r. C.M. zmarł a posiadaczem nieruchomości stał się jego syn S.M. Gdy kilkanaście lat później pomiędzy spadkobiercami Z.O. a S.M. powstał spór o to do kogo tak naprawdę należy działka, S.M. wystąpił do sądu o stwierdzenie zasiedzenia tej nieruchomości. Zgodnie z art. 172 KC, posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od 20 lat jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze – w takim przypadku do zasiedzenia dochodzi po upływie 30 lat.

Sąd Rejonowy w W. stwierdził, że S.M. nabył przez zasiedzenie prawo własności spornej działki. Sąd I instancji ustalił, że posiadanie gruntu przez C.M., a następnie jego syna, miało charakter samoistny. Uważali się za właścicieli, uprawiali ziemię, nie płacili czynszu nikomu z rodziny Z.O. Z kolei ani Z.O., ani jej dzieci, nie rościli żadnych praw do nieruchomości, tolerując jednocześnie władanie nią przez wnioskodawcę, a wcześniej jego ojca. W ocenie Sądu okoliczność, że W.P. – jedna z córek Z.O. zainteresowała się gruntem w 2022 r., próbując ustalić wysokość zobowiązania podatkowego, nie może zostać uznana za przejaw korzystania z uprawnień właścicielskich. Zdarzenie to miało miejsce po upływie 30 lat od zbycia nieruchomości przez jej matkę. Jednocześnie Sąd uznał, że C.M. oraz S.M. posiadali ziemię w złej wierze mając świadomość, iż użytkują grunt na podstawie nieformalnej umowy sprzedaży. Przyjmując jako datę rozpoczęcia użytkowania gruntu 1983 r., SR w W., na podstawie art. 172 KC, stwierdził nabycie przez S.M. własności nieruchomości przez zasiedzenie 1.1.2014 r.

Posiadanie samoistne

Sąd II instancji oddalił apelację W.P. uznając ustalenia faktyczne Sądu I instancji za prawidłowe. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że z art. 339 KC wynika domniemanie posiadania samoistnego wobec tego, kto faktycznie włada daną rzeczą. Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że przez kilkadziesiąt lat nieprzerwanie sporną działką władali C.M. i S.M. Za bezzasadne uznano zarzuty dotyczące braku stosownych dokumentów na wykazanie posiadania, bowiem posiadanie samoistne prowadzące do zasiedzenia to stan faktyczny. Z natury zasiedzenia wynika więc, że biegnie ono przeciwko właścicielowi, który dysponuje potwierdzeniem swojej własności lub innej osobie wskazanej jako podmiot władający. W takiej sytuacji trudno oczekiwać od posiadacza przedłożenia dokumentów potwierdzających jego posiadanie.

W.P. twierdziła, że skoro S.M. zwrócił się do niej z ofertą zakupu działki, to miał świadomość, że nie należy ona do niego, zatem w jego przypadku nie można już mówić o posiadaniu samoistnym. Sąd stwierdził jednak, że nawet samoistny posiadacz rzeczy w złej wierze, który w czasie biegu zasiedzenia zwraca się do właściciela lub innej osoby, którą uważa za właściciela, z ofertą nabycia własności tej rzeczy w drodze umowy, nie pozbawia swego posiadania przymiotów samoistności, chyba że z innych okoliczności wynika, iż rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (zob. postanowienie SN z 15.3.2012 r., I CSK 391/11, Legalis). Jednak w tej sprawie S.M., również po złożeniu spadkobiercom Z.O. oferty odkupienia nieruchomości, w dalszym ciągu sprawował władztwo nad sporną działką.

Doliczenie okresu posiadania przez poprzednika

W.P. wniosła skargę kasacyjną dowodząc, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, jednak Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono zasady doliczania przez następców prawnych okresu posiadania nieruchomości przez ich poprzednika prawnego. Uprawnienie do doliczenia posiadania poprzednika przysługuje nie tylko z racji dziedziczenia na podstawie art. 176 § 2 KC. Skutek taki następuje również wówczas gdy dochodzi do następstwa w posiadaniu w wyniku wskazanego w art. 176 § 1 KC przeniesienia posiadania przez poprzednika na następcę w jeden ze sposobów określonych w art. 348-351 KC. Co istotne zdarzenia te mogą nastąpić w powiązaniu. SN stwierdził, że spadkobierca kontynuuje posiadanie spadkodawcy z chwilą otwarcia spadku.

W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono zasady zaliczania okresu posiadania samoistnego przez spadkodawcę w przypadku gdy ma on kilku spadkobierców. W takiej sytuacji możliwość taka zależy od tego czy działają oni w porozumieniu, czy też dochodzi do bezprawnego przejęcia nieruchomości. Jeśli jeden ze spadkobierców staje się wyłącznym posiadaczem za zgodą pozostałych spadkobierców, którzy przekazują mu odziedziczone posiadanie, nawet jeśli to przekazanie następuje w sposób dorozumiany, to należy uznać, że dochodzi do następczego przeniesienia posiadania między spadkobiercami, ze skutkami przewidzianymi w art. 176 § 1 KC.

Natomiast działanie polegające na samowolnym przejęcia władania nieruchomością przez niektórych ze spadkobierców, w sposób pozbawiający pozostałych posiadania, jest bezprawne. W takim przypadku art. 176 KC nie ma zastosowania. W konsekwencji dla spadkobiercy samowolnie obejmującego udziały, których posiadanie odziedziczyli inni spadkobiercy, okres posiadania samoistnego ich udziałów liczy się od chwili objęcia tych udziałów w posiadanie i wyzucia z posiadania reszty spadkobierców (zob. postanowienie SN z 28.10.2020 r., IV CSK 55/19, Legalis).

Postanowienie SN z 27.8.2025 r., I CSK 1122/24, Legalis

Bon ciepłowniczy 2025 – nowe zasady wsparcia gospodarstw domowych

Opis wprowadzonych zmian

Bon ciepłowniczy – zakres podmiotowy, kryteria, wysokość

BonCiepłU ustanawia bon ciepłowniczy jako świadczenie pieniężne służące pokryciu części kosztów ciepła na potrzeby ogrzewania dla gospodarstw domowych korzystających z ciepła dostarczanego przez system ciepłowniczy. Definicja „systemu ciepłowniczego” obejmuje sieć ciepłowniczą oraz współpracujące urządzenia/instalacje do wytwarzania lub odbioru ciepła (lub chłodu), a także lokalne źródła ciepła lub źródła bezpośrednio zasilające zewnętrzne instalacje odbiorcze, eksploatowane przez przedsiębiorstwo energetyczne prowadzące działalność w zakresie wytwarzania, przesyłania, dystrybucji lub obrotu ciepłem.

Bon ciepłowniczy przysługuje gospodarstwu domowemu, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt. 1 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1208; dalej: ŚwRodzU) odpowiednio:

Okres dochodowy jest zróżnicowany w zależności od wniosku: 2024 r. – dla bonu za II półrocze 2025 r.; 2025 r. – dla bonu za 2026 r. Wprowadzono zasadę „złotówka za złotówkę”: w razie przekroczenia progu, bon przysługuje w wysokości różnicy między nominalną kwotą bonu a kwotą przekroczenia na osobę; przy czym świadczenie nie jest należne, jeśli wyliczona kwota wyniesie mniej niż 20 zł.

Wysokość bonu zależy od jednoskładnikowej ceny ciepła netto stosowanej wobec odbiorców danej grupy taryfowej w danym systemie ciepłowniczym:

Jednoskładnikowa cena ciepła netto – definicja i obowiązki informacyjne

Na potrzeby bonu zdefiniowano jednoskładnikową cenę ciepła netto jako iloraz odpowiednio:

Przedsiębiorstwa energetyczne zobowiązano do publikacji tych cen w rozbiciu na grupy taryfowe i systemy ciepłownicze – dwukrotnie: w terminie 7 dni od wejścia w życie ustawy (ceny stosowane w dniu wejścia w życie) oraz do 15.6.2026 r. (ceny na 31.5.2026 r.) – na stronie internetowej lub w sposób zwyczajowo przyjęty. Wspólnoty/spółdzielnie lub inni zarządzający budynkiem mają 7 dni na wydanie zaświadczenia dla wnioskodawcy o korzystaniu z ciepła systemowego i o właściwej jednoskładnikowej cenie. Zarówno przedsiębiorstwa, jak i podmioty wydające zaświadczenia są obowiązane do udzielania wyjaśnień i informacji organom gminy.

Procedura wnioskowa, weryfikacja, tryb rozstrzygania

Wniosek składa się do wójta/burmistrza/prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania:

Wnioski złożone po terminie pozostawia się bez rozpoznania. Możliwe są formy: papierowa (z własnoręcznym podpisem, złożona osobiście lub nadana w operatorze pocztowym UE) albo elektroniczna (kwalifikowany podpis, podpis zaufany lub osobisty); dopuszcza się e-wniosek przez mObywatel.

Zakres danych obejmuje m.in. dane identyfikacyjne, informacje do ustalenia i weryfikacji dochodów, potwierdzenie korzystania z ciepła systemowego i jednoskładnikowej ceny ciepła (na dzień wejścia w życie ustawy – dla bonu za 2025 r., albo na 30.4.2026 r. – dla bonu za 2026 r.), numer rachunku płatniczego (opcjonalnie), dane członków gospodarstwa oraz oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej z klauzulą z art. 233 § 6 KK.

Organ gminy może weryfikować dochody: danymi posiadanymi z urzędu (w tym z postępowań o świadczenia rodzinne, dodatek osłonowy, dodatek mieszkaniowy, bon energetyczny) oraz danymi z rejestru PESEL i rejestru mieszkańców, a także żądać zaświadczeń US lub innych dokumentów potwierdzających dochód. W zakresie ustalenia prawa do bonu stosuje się odpowiednio wybrane przepisy ustawy z 27.4.2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 647).

Termin rozpatrzenia: 90 dni od dnia prawidłowego złożenia wniosku. Przyznanie bonu nie wymaga decyzji administracyjnej – informacja o przyznaniu może być przekazana e-mailem (jeśli wskazany) lub do odbioru u organu. Decyzja jest wymagana przy: odmowie przyznania, korekcie/odmowie korekty, uchyleniu/zmianie prawa do bonu, rozstrzygnięciu o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.

Dane osobowe z wniosków i dokumentacji przechowuje się 5 lat od końca roku, w którym zakończono postępowanie. Do spraw wypłaty stosuje się odpowiednio wskazane przepisy ŚwRodzU.

Finansowanie, wypłata i rozliczenia

Wypłaty realizują gminy niezwłocznie po przyznaniu świadczenia i otrzymaniu dotacji celowej z budżetu państwa (zadanie zlecone) – przekazywanej przez wojewodów. Wnioski gmin o dotację: do 19.12.2025 r. (za II półrocze 2025 r.) oraz do 14.9.2026 r. (za 2026 r.); wojewodowie występują o środki odpowiednio do 2.1.2026 r. i 30.9.2026 r..

Koszty obsługi zadania po stronie gmin wynoszą 3% łącznej kwoty dotacji wypłaconych w gminie. Ustawa przewiduje harmonogram rozliczeń dotacji przez gminy wobec wojewody oraz rozliczeń zbiorczych wojewodów wobec ministra energii, a także coroczną informację o postępowaniach w toku (odwoławczych) w latach 2026–2032.

Limit wydatków budżetu państwa na bony w latach 2026–2036 określono na 889 400 000 zł, z kulminacją w 2026 r. (884,4 mln zł) i symbolicznymi kwotami w latach 2027–2031, przy zerowych pozycjach w latach 2032–2035. Minister energii monitoruje wykorzystanie limitu, a po przekroczeniu 90% środków kwoty bonów proporcjonalnie obniża się, by nie przekroczyć maksymalnej puli.

Zmiany w przepisach sektorowych i horyzontalnych

Ochrona bonu przed egzekucją i potrąceniami

Dodano art. 833 § 6 KPC, zgodnie z którym bon ciepłowniczy stanowi świadczenie wyłączone spod egzekucji. W zakresie egzekucji administracyjnej również wprowadzono odpowiednie rozszerzenia wyłączeń i odniesień o bon ciepłowniczy.

Skutki podatkowe i socjalne

W zakresie skutków podatkowych i socjalnych BonCiepłU przewiduje włączenie bonu ciepłowniczego do katalogu świadczeń objętych preferencjami podatkowymi, co oznacza jego neutralność podatkową. Ponadto kwoty bonu nie są wliczane do dochodu na potrzeby świadczeń z pomocy społecznej, a świadczenie to zostało również dodane do katalogu świadczeń uzupełniających dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

Cena maksymalna energii elektrycznej w IV kwartale 2025 r.

W ustawie z 27.10.2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w latach 2023-2025 (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1622) dokonano przedłużenia mechanizmu: cena maksymalna dla gospodarstw domowych w okresie 1.10.2025–31.12.2025 r. wynosi 500 zł/MWh.

Dostosowano przepisy o rekompensatach dla przedsiębiorstw – zarówno cenach odniesienia, jak i terminach rozliczeń. W szczególności przewidziano mechanizmy na wypadek braku publikacji średnich cen przez Prezesa URE – użycie 90% opublikowanych średnich jako zastępczego poziomu odniesienia.

Dodatek energetyczny – zawieszenie

BonCiepłU przedłuża zawieszenie wypłaty dodatku energetycznego do 31.12.2027 r., pozostawiając bez rozpoznania wnioski złożone do tej daty, przy równoległym istnieniu innych, lepiej ukierunkowanych instrumentów osłonowych.

Etap legislacyjny i wejście w życie

Przepisy BonCiepłU zasadniczo weszły w życie 30.9.2025 r. (przedłużenie mechanizmu ceny maksymalnej w IV kw. 2025 r. i przepisy powiązane weszły w życie z dniem ogłoszenia z mocą od 30.9.2025 r.).

Zobowiązania wobec funduszu alimentacyjnego nie ulegają przedawnieniu

Stan faktyczny

Na podstawie tytułów wykonawczych, w postaci zaopatrzonych w klauzulę wykonalności wyroków dotyczących alimentów przyznanych małoletniemu D.A. od E.J., prowadzono postępowanie egzekucyjne. Komornik sądowy umorzył to postępowanie w zakresie alimentów zaległych i bieżących na rzecz D.A., ale postanowił je kontynuować co do alimentów wypłaconych z likwidowanego funduszu alimentacyjnego. W toku postępowania egzekucyjnego nie wyegzekwowano od dłużniczki żadnych należności na rzecz likwidatora funduszu alimentacyjnego. E.J. wystąpiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie roszczenia, jednak wniosek został oddalony. Komornik sądowy stwierdził, że postępowanie egzekucyjne się nie zakończyło, a więc nie doszło do przedawnienia roszczenia. Tytuł wykonawczy nie został pozbawiony wykonalności, a orzeczenie, na którym oparto klauzulę wykonalności, ani nie zostało uchylone, ani nie utraciło mocy. Sąd I instancji oddalił skargę E.J., podzielając argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu.

Pytanie prawne

Rozpoznający zażalenie dłużniczki, SR w Ł. przedstawił SN do rozstrzygnięcia następujące zagadnienia:

1. Czy na podstawie art. 828 KPC przysługuje zażalenie na postanowienie sądu, którego przedmiotem jest oddalenie skargi dłużnika na postanowienie komornika sądowego, oddalające wniosek dłużnika o umorzenie postępowania egzekucyjnego?
2. Czy podlegają przedawnieniu roszczenia majątkowe, których przedmiotem są wierzytelności egzekwowane przez likwidatora funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 67 ŚwRodzU?
3. Czy postępowanie egzekucyjne zmierzające do zaspokojenia wierzytelności likwidatora funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 67 ŚwRodzU może zostać umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji na podstawie art. 824 § 1 pkt. 3 KPC, a jeżeli tak – czy może to nastąpić dopiero po uzyskaniu zgody likwidatora funduszu alimentacyjnego?

Zażalenie na postanowienie dotyczące umorzenia

Zgodnie z art. 828 KPC, na postanowienie sądu co do zawieszenia lub umorzenia postępowania przysługuje zażalenie. Według jednego z poglądów postanowieniami co do umorzenia lub zawieszenia w rozumieniu art. 828 KPC są wszelkie postanowienia dotyczące tej kwestii. W ramach tego stanowiska przyjmuje się, że zażalenie przysługuje niezależnie od tego, czy zostało wydane przez sąd jako organ egzekucyjny, czy organ nadzoru działający z urzędu bądź w następstwie wniesienia skargi na czynność komornika. Drugie stanowisko opiera się na założeniu, że postanowieniami co do zawieszenia lub umorzenia postępowania egzekucyjnego są postanowienia sądu dotyczące tej kwestii, wydane przez sąd jako organ egzekucyjny, oraz przez sąd jako organ nadzoru, w następstwie wniesienia skargi na czynność komornika. Zatem zażalenie nie przysługuje na postanowienie sądu oddalające skargę na czynność komornika sądowego w postaci postanowienia o oddaleniu wniosku dłużnika o umorzenie postępowania.

SR w Ł. podkreślił, że postępowania egzekucyjne w analogicznych sprawach często trwają wiele lat i rzadko prowadzą do efektywnego zaspokojenia należności likwidatora funduszu alimentacyjnego. W tej sprawie komornik sądowy oddalił wniosek dłużniczki o umorzenie postępowania, a Sąd oddalił jej skargę na postanowienie komornika sądowego. Może więc budzić wątpliwości zasadność przedłużania postępowania na skutek kolejnego kontrolowania tego samego postanowienia przez Sąd, z tym że orzekającego już w składzie trzech sędziów. Skoro postępowanie egzekucyjne nadal się toczy, to w jego ramach dłużnik może korzystać z innych form obrony.

Czy roszczenia funduszu alimentacyjnego ulegają przedawnieniu?

1.5.2004 r. fundusz alimentacyjny przeszedł w stan likwidacji, a jego aktywa i pasywa stały się aktywami i pasywami Skarbu Państwa. Likwidatorem funduszu jest Prezes ZUS, który prowadzi bieżące sprawy, ściąga wierzytelności i wykonuje zobowiązania likwidowanego funduszu oraz reprezentuje w tych sprawach Skarb Państwa. Co istotne, egzekucję należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia, zaś wniosek o umorzenie lub zawieszenie egzekucji wymaga zgody likwidatora.

Zgodnie z art. 117 § 1 KC, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Z przepisów KRO i KC wynika, że w przypadku roszczeń alimentacyjnych okres przedawnienia, w zależności od spełnienia określonych warunków, wynosi 3 lub 6 lat. Przepisy ŚwRodzU nie rozstrzygają wprost kwestii przedawnienia roszczeń likwidatora funduszu alimentacyjnego, jak również konsekwencji sytuacji, w której egzekucja jest bezskuteczna.

W orzecznictwie wyrażono stanowisko, że należności funduszu alimentacyjnego egzekwuje się do ich całkowitej spłaty, ustawodawca nie przewidział bowiem przedawnienia tych roszczeń (zob. postanowienie SN z 24.1.2018 r., I UK 123/17, Legalis). Jednak SR w Ł. podkreślił, że nawet roszczenia wierzycieli alimentacyjnych, w tym również stwierdzone orzeczeniem sądu, ulegają przedawnieniu, a zatem przedawnieniu powinny podlegać również należności likwidatora funduszu alimentacyjnego, przypadające od dłużnika alimentacyjnego i wynikające z faktu wypłacenia alimentów osobie uprawnionej.

Bezskuteczność egzekucji

SR w Ł. zwrócił również uwagę na wątpliwości co możliwości i celowości kontynuowania postępowania egzekucyjnego, pomimo kosztów i problemów organizacyjnych, jeśli zaspokojenie należności nie następuje lub następuje w znikomej części. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że egzekucja omawianych należności podlega zaspokojeniu w ramach egzekucji świadczeń alimentacyjnych, a tym samym nie jest możliwe – uwzględniając treść art. 1086 § 5 KPC – umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na bezskuteczność egzekucji, na podstawie art. 824 § 1 pkt. 3 KPC (zob. postanowienie SN z 20.10.2010 r., III CZP 68/10, Legalis). SR w Ł. wskazał jednak, że w art. 67 ŚwRodzU nie utożsamiono należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu ze świadczeniami alimentacyjnymi, które są spełniane na rzecz osoby uprawnionej na innej podstawie oraz w innym celu.

W ocenie Sądu przepisy ŚwRodzU pozwalają na uznanie publicznoprawnego charakteru omawianych należności, do których mogą ewentualnie znajdować zastosowanie przepisy szczególne o egzekucji z udziałem Skarbu Państwa i przedsiębiorców (art. 1060-1064 KPC). Regulacje te nie wyłączają możliwości umorzenia postępowania z uwagi na bezskuteczność egzekucji.

W uzasadnieniu pytania prawnego podkreślono, że należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego nie mają praktycznie żadnego związku z egzekucją świadczeń alimentacyjnych i stają się należnościami Skarbu Państwa, których egzekwowanie wymaga nakładów finansowych i organizacyjnych, w tym przede wszystkim po stronie komorników sądowych obarczonych obowiązkiem prowadzenia bezskutecznych postępowań egzekucyjnych bez żadnych granic czasowych. Zdaniem SR w Ł. komornik sądowy powinien mieć możliwość dokonania oceny, czy postępowanie egzekucyjne jest efektywne, czy też zachodzą podstawy do jego umorzenia w całości lub w części na podstawie art. 824 § 1 pkt. 3 KPC. Sporną pozostaje jednak kwestia, czy również w takim przypadku komornik sądowy musi uzyskać zgodę likwidatora.

Stanowisko SN

SN uznał, że roszczenia likwidatora funduszu alimentacyjnego, który domaga się od zobowiązanego do alimentów zwrotu równowartości świadczeń wypłaconych uprawnionemu z funduszu alimentacyjnego wraz z dodatkowymi opłatami, mają charakter publicznoprawny a nie prywatnoprawny jak klasyczne alimenty. W konsekwencji do roszczeń tych nie ma zastosowania art. 117 KC. W uchwale uznano, że omawiane roszczenia nie ulegają przedawnieniu, zatem ich spłata musi być kontynuowana aż do pełnego zaspokojenia. Jednocześnie SN opowiedział się za dopuszczalnością umorzenia na podstawie art. 824 § 1 pkt. 3 KPC postępowania egzekucyjnego prowadzonego w tego rodzaju sprawach. Jednak wydanie takiego postanowienia przez komornika sądowego nie jest możliwe bez uzyskania uprzedniej zgody likwidatora funduszu. SN stwierdził, że postanowienie sądu dotyczące skargi na oddalenie przez komornika sądowego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest zaskarżalne. Uprawniony może wnieść zażalenie na podstawie art. 828 KPC. Aktualnie funkcjonujący fundusz alimentacyjny działa na podstawie ustawy z 7.9.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 620), a zasady zaspokajania jego należności od dłużników alimentacyjnych są zbliżone.