Premiowanie zgodności z RODO w kryteriach konkursowych NFZ

Nowelizacja rozporządzenia Ministra Zdrowia – zakres proponowanej zmiany

W wystąpieniu z 15.7.2025 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, działając w oparciu o art. 52 ust. 2 ustawy z 10.5.2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U z 2019 r. poz. 1781), zwrócił się do Ministra Zdrowia z wnioskiem o rozważenie zasadności nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5.8.2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniach dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2025 r. poz. 328), finansowanych ze środków publicznych. Proponowana zmiana miałaby polegać na umożliwieniu przyznawania dodatkowych punktów podmiotom leczniczym, które przedstawią dowód przestrzegania zatwierdzonych kodeksów postępowania lub posiadania certyfikatu zgodności z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.4.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz. UE L z 2016 r. Nr 119, s. 1; dalej: RODO). Takie rozwiązanie byłoby analogiczne do funkcjonujących już rozwiązań premiujących posiadanie certyfikatów systemów zarządzania jakością.

Prezes UODO wskazuje, że wprowadzenie tego rodzaju kryterium oceny ofert stanowiłoby istotne wzmocnienie systemu ochrony danych osobowych w sektorze ochrony zdrowia, który cechuje się wysokim poziomem ryzyka ze względu na przetwarzanie danych szczególnej kategorii oraz wzrastającą liczbę incydentów cyberbezpieczeństwa. Propozycja mieści się również w celach rozporządzenia, które przewiduje możliwość różnicowania ofert świadczeniodawców ze względu na jakość i bezpieczeństwo świadczonych usług.

Rola kodeksów postępowania i certyfikacji w systemie zgodności z RODO

W uzasadnieniu Prezes UODO obszernie odniósł się do roli zatwierdzonych kodeksów postępowania (art. 40 RODO) oraz mechanizmów certyfikacji (art. 42 RODO) jako dobrowolnych instrumentów wspierających zgodność z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych. Kodeksy postępowania służą doprecyzowaniu wymagań RODO w konkretnych sektorach i dla określonych kategorii administratorów lub podmiotów przetwarzających, co umożliwia im lepsze dostosowanie środków organizacyjnych i technicznych do rodzaju prowadzonej działalności. RODO przewiduje również możliwość tworzenia kodeksów międzysektorowych, jeśli tylko pozwala na to wspólny charakter przetwarzania danych.

Z kolei certyfikacja, choć również dobrowolna, pozwala administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu uzyskać zewnętrzne potwierdzenie zgodności operacji przetwarzania z przepisami RODO. Certyfikat przyznawany jest na maksymalnie trzy lata i może zostać cofnięty w przypadku stwierdzenia naruszeń, co dodatkowo wzmacnia jego funkcję kontrolną i mobilizującą.

Warto podkreślić, że Prezes UODO zatwierdził już dwa kodeksy postępowania skierowane do podmiotów z sektora ochrony zdrowia: jeden opracowany przez Polską Federację Szpitali, drugi przez Porozumienie Zielonogórskie. Oba dokumenty zawierają praktyczne wytyczne dotyczące bezpiecznego i zgodnego z prawem przetwarzania danych medycznych. Jednocześnie – jak wskazuje UODO – żaden podmiot leczniczy nie uzyskał jeszcze certyfikacji RODO, co może wynikać z niewystarczającej zachęty regulacyjnej oraz braku mechanizmów promujących takie działania.

Znaczenie praktyczne postulowanej zmiany dla sektora zdrowia

Proponowana nowelizacja rozporządzenia miałaby nie tylko znaczenie formalne, ale przede wszystkim praktyczne. Wprowadzenie dodatkowego kryterium punktowego premiującego zgodność z RODO może stanowić silny impuls dla placówek ochrony zdrowia do wdrażania wysokich standardów w zakresie ochrony danych osobowych. W efekcie poprawie uległoby nie tylko bezpieczeństwo przetwarzanych informacji, lecz także poziom zaufania pacjentów do systemu publicznej opieki zdrowotnej.

Inicjatywa Prezesa UODO wpisuje się również w kontekst rosnącej liczby naruszeń ochrony danych w sektorze medycznym. W ostatnich latach Urząd podejmował działania nadzorcze wobec placówek, które nie wdrożyły odpowiednich środków bezpieczeństwa. Przykładem może być kara w wysokości 66 500 zł, nałożona na Uniwersytecki Dziecięcy Szpital Kliniczny w Białymstoku, czy decyzje wobec Centrum Medycznego Ujastek w Krakowie za nieprawidłowe monitorowanie sal neonatologii. Zjawiska te wskazują, że potrzebne są nie tylko sankcje, lecz także pozytywne bodźce promujące zgodność i prewencję.

Warto również odnotować, że członkostwo w kodeksie postępowania lub posiadanie certyfikatu RODO nie stanowi zwolnienia z odpowiedzialności za ewentualne naruszenia. Stanowi natomiast istotny element wykazania należytej staranności i realizacji zasady rozliczalności. W opinii Prezesa UODO taka dokumentacja zgodności mogłaby być traktowana jako dowód w postępowaniach kontrolnych oraz przed sądami administracyjnymi.

Kierunek dalszych działań legislacyjnych

W konkluzji swojego wystąpienia Prezes UODO zadeklarował gotowość do współpracy z resortem zdrowia na etapie prac legislacyjnych i wsparcia eksperckiego przy tworzeniu szczegółowych rozwiązań. Podkreślił również, że postulowana zmiana pozostaje spójna z założeniami rozporządzenia Ministra Zdrowia, które już dziś premiuje posiadanie certyfikatów jakościowych – propozycja UODO ma charakter doprecyzowujący i rozszerzający katalog ocenianych elementów.

Choć wystąpienie Prezesa UODO nie stanowi jeszcze formalnego projektu legislacyjnego, to może ono zainicjować proces zmian, które znacząco wpłyną na praktykę kontraktowania świadczeń zdrowotnych. Propozycja ta odpowiada na rzeczywiste potrzeby systemu i wpisuje się w szerszy nurt rozwoju dobrowolnych mechanizmów zgodności w sektorze publicznym. Jeśli zostanie przyjęta, może stanowić model do zastosowania również w innych obszarach usług publicznych, gdzie ochrona danych osobowych ma kluczowe znaczenie.

Prawo pracy – mniej formalności, więcej przejrzystości

Projektowane zmiany koncentrują się przede wszystkim na kwestiach związanych z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop, rozszerzeniem reprezentacji pracowniczej oraz zapewnieniem większej elastyczności w wyborze formy – elektronicznej lub pisemnej – przy dokonywaniu czynności z zakresu prawa pracy.

Ekwiwalent za urlop razem z wynagrodzeniem

Jedną z kluczowych zmian jest propozycja nowego terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w przypadku rozwiązania umowy o pracę. Obecnie pracodawca musi go wypłacić w dniu jej rozwiązania, co często wiąże się z dodatkowymi obowiązkami kadrowo-płacowymi. Nowelizacja przesuwa ten termin na dzień wypłaty ostatniego wynagrodzenia, co ma uprościć rozliczenia, ograniczyć liczbę błędów i zmniejszyć ryzyko ewentualnych naruszeń przepisów.

Skutkiem takiego rozwiązania ma być uproszczenie procesu rozliczeń, ograniczenie liczby błędów wynikających z braku pełnych danych w dniu zakończenia pracy, a przede wszystkim mniejsze ryzyko naruszeń przepisów prawa pracy i sankcji na rzecz pracodawcy ze strony Państwowej Inspekcji Pracy, z uwagi na bardziej klarowne konstrukcje przepisów oraz przyznanie pracodawcom czasu na bezsporne wyliczenie wysokości ekwiwalentu po ustaniu stosunku pracy.

Większa reprezentacja pracowników

Kolejna zmiana dotyczy Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Obecnie, tam, gdzie nie działa związek zawodowy, pracowników reprezentuje obecnie tylko jedna osoba. Po nowelizacji, w procesie uzgodnień z pracodawcą udział weźmie co najmniej dwóch przedstawicieli. Ujednolici to zasady reprezentacji pracowników we wszystkich sprawach prawa pracy i wzmocni ich głos w decyzjach dotyczących funduszu socjalnego, a także zwiększy przejrzystość i demokratyczność w ustaleniu zasad funkcjonowania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

Papierowo lub elektronicznie – jak wygodniej

Trzecia grupa zmian dotyczy formy komunikacji między pracodawcą a pracownikiem.
Dotychczas w wielu przypadkach wymagana była forma pisemna – teraz będzie można skorzystać także z postaci elektronicznej. Usprawni to m.in. przekazywanie informacji o czasie pracy, wnioskach urlopowych czy uzgodnieniach ze związkami zawodowymi. Zmiany zachowują pełną wartość dowodową dokumentów, a jednocześnie zwiększają elastyczność i efektywność działania firm.

W katalogu nowelizowanych przepisów znalazły się regulacje odnoszące się do powszechnych i codziennych czynności z zakresu prawa pracy, np. przekazania informacji o warunkach przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę – art. 23¹ § 3 KP, wniosku o ustalenie indywidualnego rozkładu czasu pracy – art. 142 KP, wniosku o zastosowanie systemu skróconego tygodnia pracy – art. 143 KP,

Propozycja zmiany przepisów w tym zakresie ma na celu dostosowanie ich do realiów współczesnej komunikacji i technologii, bez naruszania praw pracowników ani stabilności stosunku pracy.

Nowelizacja stanowi krok w stronę nowoczesnego i bardziej przyjaznego prawa pracy, odpowiadającego na potrzeby dzisiejszego rynku.

Etap legislacyjny

Obecnie projekt został skierowany do Sejmu, a dokładniej – do opinii Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu. Na tym etapie trudno jest przewidzieć, jaki będzie ostateczny kształt i treść projektowanych zmian. Warto obserwować komunikaty prasowe w tym zakresie, gdyż na etapie legislacyjnym może pojawić się wiele uwag co do treści proponowanych zmian.

Asesorzy sądowi w wydziałach rodzinnych i nieletnich sądów rejonowych

Cel projektowanej nowelizacji

Głównym celem projektu jest zapewnienie bardziej sprawnego i efektywnego funkcjonowania sądownictwa rodzinnego poprzez zwiększenie liczby orzeczników oraz stworzenie warunków do zdobywania praktycznego doświadczenia orzeczniczego przez asesorów sądowych. Nowelizacja ma umożliwić asesorom wykonywanie obowiązków orzeczniczych we wszystkich kategoriach spraw rozpoznawanych przez wydziały rodzinne i nieletnich w sądach rejonowych. Realizacja tych założeń ma prowadzić do:

Projektowana regulacja zmienia przepisy ustawy z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 334), wprowadzając zapisy dopuszczające asesorów sądowych do orzekania w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, sprawach dotyczących demoralizacji i czynów karalnych nieletnich, a także w sprawach związanych z leczeniem osób uzależnionych od alkoholu i środków psychoaktywnych oraz w innych sprawach należących do właściwości sądu opiekuńczego.

Opis projektowanych zmian

Rozszerzenie kompetencji asesorów sądowych

Projektowana ustawa wprowadza możliwość orzekania przez asesorów sądowych w sprawach:

Dzięki tym zmianom asesorzy będą mogli pełnić obowiązki orzecznicze we wszystkich kategoriach spraw rozpoznawanych przez wydziały rodzinne i nieletnich sądów rejonowych.

Uzasadnienie potrzeby zmian

Projektodawca podkreśla, że obecny brak możliwości odbywania asesury w wydziałach rodzinnych i nieletnich ogranicza dopływ nowych kadr sędziowskich do tych wydziałów. Osoby odbywające asesurę w innych pionach orzeczniczych rzadko decydują się na zmianę specjalizacji po zakończeniu asesury. Wprowadzenie nowych regulacji pozwoli na:

Zakres orzekania przez asesorów

Asesorzy, zgodnie z dotychczasową regulacją, będą orzekać wyłącznie w sądach rejonowych, co oznacza, że nie zostaną dopuszczeni do orzekania w sprawach należących w I instancji do sądów okręgowych, takich jak sprawy o rozwód.

Etap legislacyjny

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych znajduje się w trakcie prac rządowych. Planowane przyjęcie projektu przez Radę Ministrów przewidziano na III kwartał 2025 r. Po wejściu w życie ustawy asesorzy sądowi będą mogli pełnić obowiązki orzecznicze we wszystkich kategoriach spraw rozpoznawanych przez wydziały rodzinne i nieletnich sądów rejonowych.

Możliwy skutek reformy: lawinowy wzrost liczby podejrzanych

Projekt nowelizacji kodeksu postępowania karnego został już przyjęty przez rząd, ale przewidziane w nim regulacje budzą ogromne wątpliwości wśród śledczych.

Definicja z 1956 r.

Największe kontrowersje dotyczą zmiany definicji podejrzanego, zawartej w art. 71 § 1 KPK. Obecnie, zgodnie z tą regulacją, za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.

Taka definicja obowiązuje od 1956 r., jednak zdaniem autorów projektu, rozwiązanie to na przestrzeni lat całkowicie straciło swój gwarancyjny charakter. Głównie z uwagi na systematyczne poszerzanie przez ustawodawcę możliwości podejmowania czynności śledczych bezpośrednio wobec osoby podejrzanej, zanim doszło jeszcze do formalnego przedstawienia zarzutów.

– Nie odpowiada fundamentalnym zasadom współczesnego procesu karnego w demokratycznym państwie prawa sytuacja, kiedy o tym, czy i kiedy jednostka może realizować swoje prawo do obrony, decyduje organ państwa (prokurator, funkcjonariusz Policji), zwłaszcza w sytuacji, gdy bez przeszkód wobec takiej jednostki mogą być podejmowane działania ingerujące w jej prawa podstawowe oraz nakładane są już na nią obowiązki procesowe – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Nie tylko postawienie zarzutów

Stąd propozycja nowego brzmienia art. 71 § 1 KPK. W jej myśl za podejrzanego uważa się osobę, co do której zebrane dowody dostatecznie uzasadniają podejrzenie popełnienia przez nią przestępstwa i wobec której podjęto czynność procesową ukierunkowaną na jej ściganie.

Innymi słowy, przedstawienie zarzutów nie będzie już jedyną, ale jedną z czynności skutkujących ukonstytuowaniem podejrzanego w postępowaniu przygotowawczym.

Jak czytamy w uzasadnieniu, skutek ten będzie wywoływało bowiem tylko w sytuacji, gdy wobec osoby, co do której istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, nie podjęto wcześniej innej czynności nakierowanej na jej ściganie. Na przykład, nie została ona zatrzymana, lecz poprzestano na wezwaniu jej do stawienia się na przesłuchanie w charakterze podejrzanego.

– Przesunięcie momentu uzyskania statusu podejrzanego będzie miało kluczowe znaczenie dla sytuacji osób objętych podejrzeniem popełnienia przestępstwa, które wprawdzie pozostają na wolności, lecz wobec których podejmowane są inne czynności zmierzające do ich ścigania (np. przeszukanie). Od tego momentu niedopuszczalne bowiem będzie traktowanie takiej osoby inaczej niż jako podejrzanego, a zatem naruszeniem jej praw procesowych będzie jej przesłuchanie w charakterze świadka – tłumaczą autorzy projektu.

Zmiana ta wynika zarówno z potrzeby wdrożenia dyrektyw: 2013/48/UE w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym oraz 2016/1919 w sprawie pomocy prawnej z urzędu dla podejrzanych i oskarżonych, jak i dostosowania do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Ten w wyroku (sygn. K 37/11) stwierdził, że „nie formalne postawienie zarzutu popełnienia przestępstwa, lecz już pierwsza czynność organów procesowych skierowana na ściganie określonej osoby czyni ją podmiotem prawa do obrony”.

Statystyki spuchną

Zdaniem Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP jest to najbardziej „niebezpieczne” rozwiązanie ze wszystkich zawartych w projekcie nowelizacji KPK. Prokuratorzy zwracają uwagę, że w postępowaniu sprawdzającym i przygotowawczym podejmuje się wiele różnych działań, które mają sprawdzić uzyskane informacje czy zweryfikować dowody. Przykładowo, jeśli w trakcie przesłuchania ktoś zezna, że inna osoba posiada w miejscu zamieszkania narkotyki, to, jeśli ta informacja jest w miarę wiarygodna, przeprowadza się przeszukanie mieszkania pomówionej osoby. W przypadku nieujawnienia śladów ani dowodów popełnienia przestępstwa przesłuchuje się taką osobę w charakterze świadka.

– Według założeń projektu przeszukanie takie należałoby uznać za „czynność ukierunkowaną na ściganie” użytkownika mieszkania i od razu, pomimo nieujawnienia narkotyków, nadać mu status podejrzanego w sprawie, a następnie postępowanie umorzyć w fazie in personam. W praktyce oznaczałoby to bezcelowe wszczynanie lub prowadzenie dziesiątek postępowań karnych, a następnie ich umarzanie – wskazuje dr Paweł Opitek. – Wejście w życie zaproponowanej zmiany art. 71 § 1 KPK wiązałoby się ze zbyt pochopnym, opartym na nieostrej i bardzo obszernej znaczeniowo przesłance (czynność procesowa ukierunkowana na ściganie), nadawaniem znacznej liczbie osób statusu podejrzanego, a z tym wiąże się wiele okoliczności faktycznych i prawnych łącznie z niepotrzebnym napiętnowaniem społecznym takiej osoby, gdyby ostatecznie nie było podstaw do jej ścigania – dodaje prokurator.

Ryzyko problemów i sporów

Także dr Michał Gabriel-Węglowski z Prokuratury Regionalnej w Gdańsku jest sceptyczny co do proponowanej zmiany art. 71 § 1 KPK – Spowoduje ona, przynajmniej w początkowym okresie, bardzo dużo problemów i sporów – wskazuje ekspert.

Etap legislacyjny: skierowany do Sejmu

Uproszczenie zasad finansowania produkcji filmowych

Projektowana ustawa ma być pierwszym krokiem do modernizacji systemu wsparcia dla branży filmowej, przewiduje:

Nowe zasady dostępności środków

Wprowadzone zmiany w art. 18 ust. 2 WspProdAudU oraz dodanie art. 18 ust. 2a precyzują zasady składania wniosków i ustalają ramy czasowe rozpoczęcia produkcji. Wniosek o wsparcie będzie musiał zostać złożony nie wcześniej niż 3 miesiące przed rozpoczęciem prac, a w ciągu 3 miesięcy od ich rozpoczęcia konieczne będzie zrealizowanie co najmniej pięciu kolejnych dni zdjęciowych, animacji lub postprodukcji.

To znaczące odejście od dotychczasowych przepisów, które zostały wprowadzone w związku z pandemią COVID-19, pozwalały na składanie wniosków nawet na 12 miesięcy przed rozpoczęciem prac. Jak wynika z uzasadnienia, prowadziło to do „blokowania” środków przez projekty będące na bardzo wczesnym etapie koncepcyjnym, co skutkowało ich niewykorzystywaniem w danym roku budżetowym i wyczerpywaniem się funduszy niemal natychmiast po otwarciu naboru. Skrócenie tego okresu ma zapewnić, że o wsparcie aplikować będą wyłącznie podmioty z projektami gotowymi do szybkiej realizacji, co zwiększy efektywność wykorzystania dostępnych środków publicznych i ich realną dostępność przez cały rok. PISF zyska też możliwość odstąpienia od umowy, jeśli w ciągu 3 miesięcy od planowanego terminu rozpoczęcia prac nie nastąpi minimalna aktywność produkcyjna.

Kredyty pomostowe i stabilne finansowanie

Jednym z najważniejszych problemów polskiego sektora audiowizualnego jest brak dedykowanych instrumentów finansowych i problemy z płynnością. Niemal 85% producentów wskazuje trudności z pozyskaniem finansowania jako główną barierę rozwoju. Projekt ustawy odpowiada na te potrzeby, wprowadzając nowe ustępy (1a-1d) do art. 24 WspProdAudU.

Nowe przepisy umożliwią producentom, którzy otrzymali promesę wsparcia finansowego od PISF, dokonanie przelewu tzw. wierzytelności przyszłej. Oznacza to, że banki krajowe i zagraniczne będą mogły zaakceptować prawo do jeszcze niewypłaconych, ale już przyznanych środków jako zabezpieczenie kredytu inwestycyjnego lub gwarancji bankowej. Dzięki temu producenci uzyskają niezbędne finansowanie na wczesnym etapie produkcji, co jest kluczowe, biorąc pod uwagę znaczne nakłady finansowe wymagane przed faktyczną wypłatą wsparcia. Cel przelewu wierzytelności będzie ściśle ograniczony do produkcji audiowizualnej, na którą przyznano wsparcie, co ma zapobiec nadużyciom. Projekt przewiduje także obowiązek informowania PISF i Banku Gospodarstwa Krajowego o przelewie oraz umożliwia bankowi bezpośredni dostęp do środków wsparcia po pozytywnej weryfikacji raportu z wykonania etapu produkcji przez Instytut.

W dłuższej perspektywie, stabilizację finansową ma zapewnić nowelizacja art. 33 WspProdAudU, wprowadzająca przejrzystą regułę wydatkową dla wsparcia finansowego na lata 2028–2037. Zapewni to kontrolę nad finansami publicznymi i dyscyplinę budżetową, jednocześnie dając producentom przewidywalność, niezbędną do planowania długoterminowych projektów i wchodzenia w koprodukcje międzynarodowe.

Usprawnienia w kinematografii i archiwizacji

Projekt ustawy wprowadza także zmiany w ustawie 30.6.2005 r. o kinematografii (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 130; dalej: KinematogU) oraz ustawie z 7.11.1996 r. o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 545; dalej: EgzBibliotU). Zmiana w art. 19a ust. 3 KinematogU uprości harmonogram przekazywania danych o frekwencji kinowej. Dane te będą przekazywane raz w tygodniu, co zmniejszy obciążenia sprawozdawcze dla kin, a jednocześnie zapewni wystarczającą aktualność informacji.

Istotne usprawnienia dotyczą również archiwizacji filmów. Zmiana art. 30 KinematogU wydłuża termin na przekazanie przez producenta nieeksploatowanej kopii filmu wraz z materiałami dokumentacyjnymi do FINA z 30 do 60 dni od zakończenia produkcji. Co więcej, na wniosek producenta, dyrektor FINA będzie mógł wskazać standard, w jakim przekazywana jest kopia filmu, co ma pozwolić na dostosowanie do specyfiki produkcji i uniknięcie niepotrzebnych kosztów związanych z kosztownymi kopiami światłoczułymi dla filmów, dla których wystarczająca jest kopia cyfrowa.

Nowy art. 30a KinematogU wprowadza przełomową możliwość, FINA będzie mogła pokryć, w całości lub w części, koszty związane z przygotowaniem archiwalnej kopii filmu, jeśli ten ma szczególne znaczenie dla kultury i jest to uzasadnione dla ochrony dziedzictwa narodowego. To rozwiązanie ma zapobiec utracie wartościowych dzieł filmowych z przyczyn finansowych. Podobne zmiany, dotyczące elastyczności terminu i formatu przekazania kopii, zostaną wprowadzone w art. 6 EgzBibliotU.

0% VAT na pomoc humanitarną

Pandemia COVID-19 pokazała, że państwa członkowskie Unii Europejskiej powinny mieć możliwość szybkiego reagowania również w zakresie polityki podatkowej. W związku z tym Dyrektywą Rady (UE) 2022/542 z 5.4.2022 r. w sprawie zmiany dyrektyw 2006/112/WE i (UE) 2020/285 w zakresie stawek podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L z 2022 r. Nr 107, s. 1) umożliwiono państwom członkowskim objęcie zwolnieniem z prawem do odliczenia VAT zapłaconego na poprzednim etapie wewnątrzwspólnotowych nabyć oraz dostawy przeznaczonych na cele humanitarne i charytatywne.

 

Wcześniej już została wprowadzona możliwość zastosowania 0% stawki VAT dla towarów importowanych na rzecz ofiar katastrof. Preferencja ta przyznawana jest indywidualnie na mocy decyzji Komisji Unii Europejskiej. Dla Polski decyzje takie były wydawane na lata 2022-2025. Rozszerzenie jej na dostawę oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów jest dostępne tylko dla państw posiadających decyzję zezwalającą na zwolnienie z VAT towarów importowanych.

Uzasadnieniem nowelizacji rozporządzenia jest trwająca wciąż wojna w Ukrainie i obecność na terenie kraju uchodźców z Ukrainy potrzebujących pomocy.

Z preferencji skorzysta dostawa na terytorium kraju oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie wszelkich towarów, z wyjątkiem wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Towary te muszą być przekazane wskazanym organizacjom, tj:

1. wchodzącym w skład Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca,
2. organom Organizacji Narodów Zjednoczonych lub jej organizacji wyspecjalizowanych i powiązanych,
3. organizacjom pożytku publicznego.

Warunkiem do skorzystania z 0% stawki VAT będzie zawarcie umowy o przekazanie towaru na rzecz jednej z tych organizacji, która następie bezpłatnie przekaże go osobom uciekającym przed wojną w Ukrainie przebywającym na terytorium kraju, albo bezpłatnie odda tym osobom do dyspozycji na terytorium kraju. W przypadku wykorzystania towarów na inne cele wysokość podatku będzie określana według stawek podatku obowiązujących w dniu zaistnienia tych okoliczności.

Korzyści ze stosowania 0% VAT

Dostawa towarów ze stawką 0%, w przeciwieństwie do dostawy towarów zwolnionych z podatku VAT, daje możliwość odliczenia podatku naliczonego zapłaconego na wcześniejszym etapie obrotu. Jeżeli przekazany towar został nabyty z 23% VAT, wówczas podatnikowi będzie przysługiwało prawo do pomniejszenia swojego podatku należnego, jeżeli zaś będzie on niższy od kwoty odliczenia, wówczas może on wnioskować o zwrot nadwyżki podatku.

Etap legislacyjny

Wydanie rozporządzenia zgodnie z Wykazem prac legislacyjnych Ministerstwa Finansów miało nastąpić w maju 2025 r. Projekt jednak nadal oczekuje na rozpatrzenie przez Komisję Prawniczą.

Prawo o ruchu drogowym: cyfryzacja i uproszczenia w rejestracji pojazdów

Deregulacja w odpowiedzi na postulaty samorządów i właścicieli pojazdów

Projekt nowelizacji ustawy z 20.6.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1251; dalej: PrDrog) powstał jako odpowiedź na wnioski kierowane do Ministerstwa Infrastruktury przez organy rejestrujące oraz przedstawicieli rynku motoryzacyjnego. Celem inicjatywy jest uproszczenie procedur administracyjnych i ograniczenie zbędnych obowiązków dokumentacyjnych po stronie właścicieli pojazdów oraz urzędów.

Najważniejsze z proponowanych rozwiązań obejmują zniesienie obowiązku przedkładania dowodu rejestracyjnego, jeśli pojazd przejęły gmina, powiat lub Skarb Państwa (np. na podstawie art. 50a ust. 2 PrDrog lub na mocy wyroku sądu z art. 130a ust. 10 PrDrog). Rezygnuje się również z obowiązku załączania zaświadczenia o badaniu technicznym w przypadku pojazdów już zarejestrowanych na terytorium RP, o ile pozytywny wynik badania widnieje w centralnej ewidencji pojazdów (art. 72 ust. 2 pkt 9 w zw. z ust. 1 pkt 4 PrDrog).

Europejska interoperacyjność i wzajemna weryfikacja danych

Projektowana nowelizacja wprowadza podstawę prawną do pozyskiwania danych o pojeździe z systemu informacyjnego państwa członkowskiego UE, w którym pojazd był uprzednio zarejestrowany. Rejestracja pojazdu pochodzącego z zagranicy będzie poprzedzana automatycznym pobraniem informacji przez Krajowy Punkt Kontaktowy (art. 72a ust. 1–3 PrDrog oraz art. 80rb PrDrog).

Rozwiązanie to odpowiada na potrzeby praktyki i wpisuje się w unijną strategię cyfrowej interoperacyjności. Choć art. 72a stanowi realizację opcjonalnej możliwości wynikającej z dyrektywy Rady 1999/37/WE z 29.4.1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów (Dz.Urz. UE L z 1999 r. Nr 138, s. 57), to przyjęcie mechanizmu EUCARIS AVI jest krokiem w stronę zharmonizowanej wymiany danych technicznych w UE. W dokumentacji legislacyjnej wskazano, że podobne systemy stosują już m.in. Niemcy, Szwecja, Hiszpania, Holandia i Finlandia.

Warto podkreślić, że udostępnienie innym państwom UE danych z polskiej ewidencji nie będzie obejmować danych właściciela lub posiadacza pojazdu (art. 80caa PrDrog), co ma znaczenie dla zapewnienia zgodności z zasadą minimalizacji danych na gruncie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.4.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz. UE L z z 2016 r. Nr 119, s. 1).

Rejestracja bez legalizacji tablic – warunek: oświadczenie właściciela

Istotną zmianą postulowaną przez organy rejestrujące i obywateli jest zniesienie obowiązku legalizacji tablic rejestracyjnych w przypadku składania wniosku o rejestrację pojazdu z zachowaniem dotychczasowego numeru rejestracyjnego (art. 73 ust. 1a PrDrog). Właściciel pojazdu załącza wówczas oświadczenie, że posiadane tablice są czytelne, nieuszkodzone, a znak legalizacyjny pozostał nienaruszony. Oświadczenie składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej, z obowiązkową klauzulą z art. 233 § 6 KK.

Jeśli stan techniczny tablic budzi wątpliwości, organ rejestrujący wyda nowe tablice zgodne z przepisami wykonawczymi (art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a PrDrog). Jednocześnie ustawodawca przewidział, że właściciel będzie mógł złożyć wniosek o wydanie pozwolenia czasowego, nawet jeśli ustawowo nie zachodzi już obowiązek czasowej rejestracji (art. 74 ust. 2g PrDrog).

W OSR oszacowano, że zmiana ta może skutkować spadkiem przychodów JST na poziomie 1,7 mln zł miesięcznie z tytułu opłat za wydanie naklejek legalizacyjnych (średnio 12,50 zł za komplet).

Elektroniczny wniosek o rejestrację – archiwizacja i podpis online

Nowelizacja wprowadza szczegółowe regulacje dotyczące składania wniosków o rejestrację pojazdu w formie elektronicznej. Będzie to możliwe za pomocą usługi online ministra ds. informatyzacji lub przy wykorzystaniu publicznej aplikacji mobilnej mObywatel. Alternatywnie, wniosek będzie mógł być wypełniany przez urzędnika na podstawie danych z systemów teleinformatycznych (np. CEP, rejestr PESEL), a podpis składany będzie na urządzeniu odzwierciedlającym podpis własnoręczny w formie elektronicznej (art. 73 ust. 1ab–1ai PrDrog).

Nowe rozwiązania wpisują się w cele ustawy z 17.2.2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1557) oraz realizują „fiszkę deregulacyjną MI-1-194”. Ich wprowadzenie ma na celu ograniczenie gromadzenia dokumentów papierowych, obniżenie kosztów operacyjnych JST oraz uproszczenie dostępu obywateli do usług rejestracyjnych. Koszt wdrożenia funkcjonalności oszacowano na maksymalnie 8,5 mln zł.

Nowe wyłączenia z obowiązku rejestracji

W zakresie obowiązków rejestracyjnych nowelizacja wprowadza katalog wyłączeń, które mają wyeliminować niepotrzebne postępowania rejestracyjne. Przepis art. 73aa ust. 5a PrDrog wskazuje, że obowiązek nie dotyczy pojazdów przejętych przez gminy lub powiaty w trybach egzekucyjnych, spadkobrania lub po likwidacji przedsiębiorstwa. Dodano również, że rejestracja nie będzie wymagana, gdy doszło do trwałej i zupełnej utraty posiadania bez zmiany właściciela, np. w wyniku kradzieży (ust. 6a), lub gdy pojazd został zbyty przed upływem terminu na jego rejestrację (ust. 7).

Doprecyzowano też moment rozpoczęcia biegu terminu na złożenie wniosku rejestracyjnego w przypadku pojazdów nabytych w drodze spadku (od dnia prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku lub sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia) oraz dla pojazdów czasowo wycofanych z ruchu (od końca okresu wycofania, zgodnie z decyzją o wycofaniu).

Etapy wejścia w życie i skutki finansowe

Zgodnie z art. 4 projektu, ustawa ma wejść w życie po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia, z trzema wyjątkami. Przepisy zawarte w art. 1 pkt 5 i 11 – dotyczące m.in. wyłączeń z obowiązku rejestracji – wejdą w życie już po 14 dniach. Natomiast regulacje wymagające dostosowań technicznych w systemie CEPiK oraz integracji z EUCARIS AVI (m.in. art. 72a, art. 80caa i art. 80rb) zaczną obowiązywać dopiero od 18.1.2027 r.. Ustawodawca wskazał, że to konieczny okres na pełne przygotowanie systemowe i organizacyjne.

Rząd chce uprościć kontakty firmy ze związkowcami

Rząd zajął się projektem nowelizacji kodeksu pracy, który przewiduje, że konsultacja zamiaru zwolnienia pracownika ze związkiem zawodowym może odbyć się w formie elektronicznej. Z kolei szersze zastosowanie elektronicznej formy kontaktów na linii firma – reprezentacja pracowników jest przewidziane w założeniach projektu nowelizacji ustawy o związkach zawodowych oraz ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (niedawno opublikowano je w wykazie prac rządu).

Celem tego drugiego projektu jest uelastycznienie kanałów komunikacji pracodawców ze związkami zawodowymi i radami pracowników. Jak tłumaczą projektodawcy, w obecnej sytuacji porozumiewanie się wewnątrz firmy/organizacji odbywa się już powszechnie za pośrednictwem poczty elektronicznej, a spotkania coraz częściej mają miejsce z wykorzystaniem internetowych platform komunikacyjnych, które umożliwiają nie tylko kontakt i współpracę z innymi osobami, lecz także udostępnianie plików i aplikacji. Należy więc odstąpić od zasady, że wnioski rad pracowników i związków zawodowych oraz informacje przekazywane im przez zatrudniających muszą być tworzone wyłącznie w formie pisemnej.

Aby osiągnąć ten cel, rząd proponuje zmianę czterech przepisów. Chce, aby w formie elektronicznej mogły być udostępniane: informacje udzielane związkom zawodowym w związku z przejściem zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę oraz dane niezbędne do prowadzenia działalności związkowej i o liczbie osób stanowiących kadrę kierowniczą.

W formie elektronicznej będzie mógł zostać złożony też wniosek rady pracowników o informacje (m.in. w zakresie działalności i sytuacji ekonomicznej pracodawcy) w razie przewidywanych zmian lub zamierzonych działań.

Z dystansem

– Nie chciałbym wyjść na krytyka formy elektronicznej, bo oczywiście postęp technologiczny dotyczy wszystkich obszarów naszego życia, w tym prawa pracy. Jednak byłbym ostrożny. Na pewno nie jestem zwolennikiem narzucania formy elektronicznej. Widziałbym bardziej rozwiązanie polegające na uregulowaniu tej kwestii w układzie zbiorowym pracy, czyli pozostawione do decyzji związków zawodowych i pracodawcy – mówi wiceprzewodniczący OPZZ Błażej Mądrzycki.

Z kolei Grzegorz Sikora z Forum Związków Zawodowych uważa, że cyfryzacja procesów komunikacyjnych jest wskazana, ale pod warunkiem, że nie stanie się sposobem na omijanie reprezentacji pracowniczej.

– Forma komunikacji musi być uzgodniona z reprezentacją związkową, a nie narzucona jej. Efektywność w komunikacji musi polegać na adaptacji obydwu stron – dodaje.

Błażej Mądrzycki odnosi się też do wspomnianych wcześniej zmian w art. 38 kodeksu pracy, mówiącym o obowiązku konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę zatrudnionemu z organizacją związkową (pracodawca podaje przyczynę uzasadniającą zwolnienie). Środowisko pracodawców oczekuje, że obowiązek ten można będzie spełnić w formie elektronicznej.

– Jakiś czas temu opiniowaliśmy pomysł, który polegał na dopuszczeniu formy elektronicznej w tym przypadku (projekt nowelizacji kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych – przyp. red.). Znowu się powtórzę – byłbym ostrożny w kwestii wprowadzania takich rozwiązań. Konsultacja zamiaru zwolnienia ma bardzo istotne znaczenie, rolą związków zawodowych jest ochrona pracownika. Zmiana formy konsultacji osłabia fundamentalną, ochronną funkcję prawa pracy – dodaje wiceszef OPZZ.

Pracodawcy przychylni

Nieco inaczej omawiane kwestie oceniają pracodawcy.

– W czasach, gdy coraz więcej procesów/procedur zmierza w kierunku elektronizacji, takie zmiany są pożądane. Dlaczego mielibyśmy trzymać się formy pisemnej w sytuacji, kiedy związek zawodowy posiada przypisaną pocztę e-mail. W takich przypadkach nie ma przeszkód, żeby forma elektroniczna była stosowana – mówi Robert Lisicki, dyrektor departamentu pracy Konfederacji Lewiatan.

Ekspert wymienia korzyści płynące z tego typu zmian. Jak wskazuje, szersze dopuszczenie postaci elektronicznej może przyspieszyć i ułatwić komunikację, ale też odpowiednio zabezpieczyć interesy pracowników i pracodawców. Robert Lisicki proponuje wręcz jeszcze dalej idące rozwiązania, czyli dopuszczenie w przepisach KP możliwości zawarcia umowy o pracę w innej formie niż pisemna.

– Obowiązująca bowiem teraz forma pisemna umowy o pracę nie odpowiada potrzebom rynku pracy i o ile pracodawcy coraz częściej wykorzystują kwalifikowany podpis elektroniczny, to dla pracowników takie rozwiązanie nie jest powszechnie dostępne. Dlatego proponujemy dopuszczenie zawierania umowy o pracę także z wykorzystaniem podpisu zaufanego lub podpisu osobistego. Elektronizacja procesu zatrudnienia powinna również objąć ustawę o zatrudnianiu pracowników tymczasowych – podsumowuje ekspert Konfederacji Lewiatan.

Planowane zmiany w ustawie o kuratorach sądowych

Cel projektowanych zmian

Podstawowym celem projektowanej nowelizacji ustawy z 27.7.2001 r. o kuratorach sądowych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1095; dalej: KurSądU) jest poprawa funkcjonowania kuratorskiej służby sądowej poprzez stworzenie bardziej elastycznych zasad dotyczących aplikacji i egzaminu kuratorskiego, uproszczenie procedur w zakresie regulacji wynagrodzeń oraz zapewnienie nowoczesnych i bezpiecznych legitymacji służbowych. Projekt odpowiada również na potrzebę usunięcia wątpliwości interpretacyjnych w zakresie nadzoru administracyjnego nad kuratorami sądowymi oraz doprecyzowania zasad przyznawania dodatków specjalnych. Ustawodawca wskazuje, że zmiany te mają charakter porządkujący i modernizujący, co ma przełożyć się na zwiększenie przejrzystości oraz efektywności funkcjonowania służby kuratorskiej.

Opis projektowanych zmian

Zmiany dotyczące aplikacji kuratorskiej i egzaminu kuratorskiego

Projekt zakłada zmianę art. 5 ust. 2 KurSądU w celu umożliwienia Ministrowi Sprawiedliwości, na wniosek prezesa sądu okręgowego, zwolnienia aplikanta kuratorskiego wyłącznie z pozostałej do odbycia części aplikacji kuratorskiej, bez jednoczesnego zwalniania go z obowiązku złożenia egzaminu kuratorskiego. Celem tej zmiany jest stworzenie elastyczniejszej ścieżki dojścia do egzaminu kuratorskiego w sytuacjach szczególnie uzasadnionych.

Doprecyzowanie zasad przyznawania dodatku specjalnego

Nowelizacja przewiduje zmianę art. 14 ust. 4 KurSądU, poprzez jednoznaczne wskazanie, że dodatek specjalny kuratorowi zawodowemu (w tym rzecznikowi dyscyplinarnemu) przyznaje się za czas określony. Warunkiem przyznania dodatku będzie zatem upływ okresu, za który ten dodatek ma być wypłacony. Projekt eliminuje także błąd językowy w treści przepisu.

Zmiana organu upoważnionego do wydania aktu wykonawczego

Projekt zakłada zmianę art. 14 ust. 7 KurSądU poprzez przeniesienie kompetencji do wydania rozporządzenia w zakresie określania mnożników wynagrodzenia zasadniczego kuratorów zawodowych i aplikantów kuratorskich, stawek dodatków funkcyjnych i patronackich oraz warunków przyznawania dodatków – z Rady Ministrów na ministra sprawiedliwości. Ma to na celu skrócenie procedury wydania rozporządzenia i uproszczenie procesu regulacyjnego.

Uporządkowanie zasad wizytacji i lustracji

Projektowane zmiany w art. 35a ust. 5 KurSądU mają na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących kompetencji prezesa sądu okręgowego do zarządzenia doraźnej wizytacji lub lustracji działalności kuratora okręgowego lub zespołu kuratorskiej służby sądowej. Nowe brzmienie przepisu jednoznacznie wskaże, że wizytacja i lustracja są czynnościami zarówno z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego nad działalnością prezesów sądów okręgowych w zakresie działalności kuratorów sądowych na obszarze apelacji – sprawowanego przez prezesa sądu apelacyjnego, jak również z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego nad działalnością kuratora okręgowego – sprawowanego przez prezesa sądu okręgowego.

Skład komisji egzaminacyjnej

Doprecyzowany zostanie art. 79 ust. 1 pkt 2 KurSądU poprzez wskazanie, że członkiem komisji egzaminacyjnej składającej się z czterech osób, poza przedstawicielem Ministra Sprawiedliwości oraz co najmniej jednego przedstawiciela Krajowej Rady Kuratorów, może być wyłącznie kurator zawodowy. Ponadto wprowadzona zostanie regulacja w myśl której kuratorowi zawodowemu będącemu członkiem komisji egzaminacyjnej przysługuje zwrot kosztów podróży i noclegów na zasadach określonych w przepisach dotyczących należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.

Nowe legitymacje kuratorów oraz aplikantów kuratorskich

Projekt przewiduje wprowadzenie do KurSądU przepisów dotyczących wydawania legitymacji służbowych dla kuratorów zawodowych, kuratorów społecznych oraz aplikantów kuratorskich. Minister Sprawiedliwości uzyska kompetencję do określenia w drodze rozporządzenia wzorów legitymacji, organów właściwych do ich wydawania, okoliczności uzasadniających wymianę lub zwrot legitymacji, tryb postępowania w przypadku wymiany, zwrotu lub utraty legitymacji, sposobu postępowania z legitymacjami oraz terminu ich ważności. Nowe legitymacje będą mogły uzyskać status dokumentów publicznych w rozumieniu ustawy z 22.11.2018 r. o dokumentach publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1669).

Etap legislacyjny

Projekt ustawy o zmianie ustawy o kuratorach sądowych znajduje się na etapie prac rządowych – organem odpowiedzialnym za jego przygotowanie i przedłożenie Radzie Ministrów jest Ministerstwo Sprawiedliwości. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2025 r. Po przyjęciu projektu przez Radę Ministrów ustawa trafi do dalszych prac parlamentarnych. Nowe przepisy wejdą w życie po upływie okresu vacatio legis, który zostanie wskazany w ostatecznym tekście ustawy.

Zmiany w wymianie informacji podatkowych z innymi państwami

Cel projektowanych przepisów

Planowane w projekcie rozwiązania mają na celu w szczególności transpozycję:

1. dyrektywy Rady (UE) 2023/2226 z 17.10.2023 r. zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (Dz.Urz. UE L z 2023 r. Nr 259, s. 2226);
2. dyrektywy Rady (UE) 2025/872 z 14.4.2025 r. zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (Dz.Urz. UE L z 2025 r., s. 872).

Celem projektowanej ustawy jest dostosowanie polskiego porządku prawnego do najnowszych rozwiązań unijnych w zakresie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania. Ustawa ma umożliwić skuteczniejsze zwalczanie uchylania się od opodatkowania, w szczególności poprzez objęcie obowiązkami raportowania transakcji dotyczących kryptoaktywów oraz wdrożenie procedur wymiany informacji związanych z opodatkowaniem wyrównawczym. Regulacja ma również charakter porządkujący – eliminuje rozbieżności interpretacyjne wynikające z dotychczasowej implementacji wcześniejszych dyrektyw i zapewnia większą przejrzystość oraz efektywność systemu wymiany informacji podatkowych.

Implementacja opracowanych rozwiązań z zakresu automatycznej wymiany informacji ma zostać wprowadzona przede wszystkich do ustawy z 9.3.2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1588; dalej: WymInfPodU).

Istota planowanych rozwiązań

Automatyczna wymiana informacji o kryptoaktywach

Jak wskazano w opublikowanych założeniach projektu, dla zapewnienia automatycznej wymiany informacji podatkowych konieczne jest w szczególności nałożenie na raportujących dostawców usług w zakresie kryptoaktywów obowiązku zgłaszania transakcji dotyczących kryptoaktywów realizowanych przez użytkowników kryptoaktywów, spełniających określone kryteria, a także zbudowanie mechanizmu wymiany informacji o takich transakcjach.

W tym celu planowane jest uregulowanie w WymInfPodU:

Raportujący dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów, działający w oparciu o obowiązujące standardy należytej staranności, zostaną zobowiązani do pozyskiwania, weryfikacji oraz przekazywania informacji podatkowych dotyczących transakcji realizowanych przez użytkowników spełniających określone kryteria. Podmioty te dysponują już mechanizmami umożliwiającymi skuteczne gromadzenie danych, co wynika z doświadczeń zdobytych w związku z wykonywaniem obowiązków w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki sprawozdawcze będą dotyczyć zarówno podmiotów objętych zakresem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1114 z 31.5.2023 r. w sprawie rynków kryptoaktywów (Dz.Urz. UE L z 2023 r. Nr 150, s. 40), jak i operatorów kryptoaktywów pozostających poza zakresem tej regulacji. Przekazywaniu do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej będą podlegały informacje dotyczące transakcji dokonywanych przez użytkowników w odniesieniu do konkretnych kryptoaktywów, które mogą być wykorzystywane w celach płatniczych lub inwestycyjnych. Sprawozdawczość będzie prowadzona w sposób zindywidualizowany względem każdego rodzaju kryptoaktywa, a dane będą agregowane w postaci zbiorczych raportów odnoszących się do poszczególnych użytkowników spełniających warunki raportowania.

Wymiana informacji o rachunkach finansowych

Projekt ustawy uwzględnia również aktualizację przepisów dotyczących automatycznej wymiany informacji o tzw. rachunkach raportowanych, w celu implementacji zmian do Common Reporting Standard. Nowelizacja doprecyzowuje mechanizmy wymiany informacji podatkowych w odniesieniu do instytucji finansowych oraz użytkowników nierezydentów. Celem zmian jest zwiększenie przejrzystości oraz spójności regulacyjnej z przepisami unijnymi.

Rozszerzenie zakresu współpracy administracyjnej

Jak wynika z opublikowanych założeń projektu, ustawa przewiduje liczne korekty i uzupełnienia w ramach istniejącego systemu współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania, w tym:

Zmiany te mają charakter systemowy i służą zwiększeniu efektywności i jakości danych udostępnianych przez organy podatkowe państw członkowskich.

Nowe obowiązki informacyjne związane z opodatkowaniem wyrównawczym

W projekcie uwzględniono pełną transpozycję dyrektywy 2025/872/UE, która powiązana jest z dyrektywą Rady (UE) 2022/2523 z 15.12.2022 r. w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup krajowych w Unii (Dz.Urz. UE L z 2022 r. Nr 328, s. 1) i wdrożeniem globalnego podatku minimalnego (15%) dla dużych grup przedsiębiorstw.

Wprowadzane przepisy zakładają m.in.:

Dzięki dyrektywie 2025/872/UE możliwe jest zintegrowanie krajowego systemu raportowania z unijnymi ramami wymiany informacji, co usprawnia procesy nadzoru podatkowego nad globalnymi grupami kapitałowymi.

Korekta przepisów implementujących dyrektywę 2021/514/UE

W projekcie przewidziano także istotne doprecyzowania przepisów implementujących wcześniejszą dyrektywę 2021/514/UE. Zmiany obejmują:

Te zmiany porządkują przepisy i eliminują wątpliwości interpretacyjne, które powstały po wcześniejszych implementacjach dyrektyw.

Etap legislacyjny i planowane wejście w życie

Projekt ustawy o zmianie ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektórych innych ustaw znajduje się na etapie opracowywania w Ministerstwie Finansów. Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów przewidziane jest na III kwartał 2025 r. Przepisy będą implementować obowiązki wynikające z dyrektywy 2023/2226/UE i dyrektywy 2025/872/UE, które powinny zostać transponowane do krajowego porządku prawnego najpóźniej do 31.12.2025 r.