Planowane zmiany w ochronie małoletnich

Przyczyny zmian

Resort sprawiedliwości w ocenie skutków regulacji podaje, że na skutek monitoringu funkcjonowania art. 21 PrzestSekU stwierdził trudności w określeniu, kiedy przepis ten znajduje zastosowanie, a kiedy nie. Dokładniej problem polega na ustaleniu, kiedy pracodawca lub inny organizator powinien uzyskiwać dane z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym oraz z Rejestru osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie do Rejestru oraz osoba, z którą ma być nawiązany stosunek pracy lub ma być dopuszczona do innej działalności ma przedstawić informacje z zakresu karalności.

Zidentyfikowano następujące obszary wymagające zmian:

Powyższe doprowadziło do postrzegania obowiązku sprawdzania karalności jako nieprecyzyjnego, nadmiarowego i nieproporcjonalnego do osiągnięcia celu, jakim była ochrona małoletniego.

Najważniejsze zmiany

W celu rozwiązania powyższych problemów, projektodawca proponuje wprowadzenie następujących zmian:

1. Wprowadzenie słownika pojęć ustawowych – w słowniku zostały zdefiniowane takie pojęcia, jak: dopuszczenie do innej działalności, inny organizator, opieka, realizacja innych zainteresowań, standardy ochrony małoletnich, wychowanie, wypoczynek.
2. Nowelizacja brzmienia art. 21 PrzestSekU poprzez wprowadzenie następującego brzmienia: przed nawiązaniem z daną osobą stosunku pracy lub przed dopuszczeniem danej osoby do innej działalności polegającej na wychowaniu, edukacji, wypoczynku, leczeniu, udzielaniu pomocy psychologicznej, rozwoju duchowym, uprawianiu sportu, lub realizacji innych zainteresowań przez małoletnich, lub opiece nad nimi, jeżeli czynności te wykonywane są bezpośrednio z udziałem małoletnich, pracodawca lub inny organizator takiej działalności oraz osoba, z którą ma być nawiązany stosunek pracy lub która ma być dopuszczona do takiej działalności, są zobowiązani do wykonania obowiązków, o których mowa w art. 21a, art. 21b i art. 21d art. 21f. Wskazano, więc, że obowiązki wynikające z projektowanych art. 21a, art. 21b i art. 21d art. 21f aktualizują się wówczas, gdy czynności wykonywane są bezpośrednio z udziałem małoletnich.
3. Rozróżnienie na dwie grupy pracodawców i innych organizatorów, jest niezbędne z uwagi na procedurę zakładania konta umożliwiającego uzyskiwanie informacji z Rejestru z dostępem ograniczonym, która to obwarowana jest rygorami chroniącymi przed dostępem do niego osób nieuprawnionych. Istnieją dwa typy kont: konto osoby fizycznej, które umożliwia odpytywanie tylko o siebie oraz konto użytkownika instytucjonalnego, które umożliwia odpytywanie o osoby trzecie.
4. Wyjątek od uzyskiwania informacji z rejestru z ograniczonym dostępem w przypadku stosunku pracy lub dopuszczenia do innej działalności trwających dłużej niż 2 lata, przy czym pracodawca lub inny organizator ma prawo uzyskać lub otrzymać informacje wskazane w tych przepisach, nie częściej niż 1 raz na 2 lata – dotyczy w szczególności kontynuacji stosunku pracy w przypadku zawierania kolejnych, następujących bezpośrednio po sobie umów.
5. Aktualizacja katalogu przestępstw, w przypadku których skazanie powinno wykluczać od pracy z dziećmi: umyślnych przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, przestępstw przeciwko wolności, z wyłączeniem przestępstw określonych w art. 192 KK (zabieg leczniczy bez zgody pacjenta) i art. 193 KK (zakłócanie miru domowego), przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, przestępstw przeciwko rodzinie i opiece, z wyłączeniem przestępstw określonych w art. 206 KK (bigamia) i art. 209 KK (niealimentacja), przestępstw określonych w rozdziale 7 ustawy z 29.7.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1939) – zatem nie każda karalność oznaczać będzie wykluczenie z pracy z małoletnimi.
6. Zmiany w standardzie ochrony małoletnich – zmiana pojęcia „organ zarządzający” na „osoba kierująca”, co usuwa wątpliwości co do organu odpowiedzialnego za przyjęcie standardów oraz jednoznaczne wskazanie, że standardy opracowuje się w sposób dostosowany do charakteru i rodzaju danej jednostki lub danego podmiotu, a wprowadzone w niej regulacje mają odpowiadać tym kryteriom oraz pozostawać niezbędne dla zapewnienia ochrony małoletnich – podmioty zobowiązane do wprowadzenia standardów ochrony małoletnich, mają dokonać aktualizacji w terminie do 15.8.2026 r.
7. Zmiany w zakresie funkcjonowania zespołu ds. analiz – funkcja zastępcy przewodniczącego zespołu oraz przyznanie ekspertom uprawnienia korzystania ze zwolnienia w pracy na potrzeby wykonywana czynności związanych z pracą nad analizą określonego zdarzenia lub posiedzeniami Zespołu do spraw analizy, w wymiarze nie większym niż 1 dzień w miesiącu.
8. Uzupełniająca regulacja z zakresu ochrony danych osobowych m.in. sprecyzowanie kto jest administratorem danych osobowych zbieranych w związku z weryfikacją karalności, czy administratorem danych osobowych zbieranych w związku z zagrożeniem życia lub zdrowia małoletniego; określenie celu przetwarzania danych, czas retencji danych oraz obowiązków administratora.

Nowelizacja ma wprowadzić również zmiany w ustawie z 24.05.2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 276), poprzez zwolnienie z opłaty za wydanie zaświadczenia z rejestru np. dla wolontariuszy lub studentów odbywających obowiązkowe praktyki zawodowe w ramach studiów na kreślonym kierunku, poziomie i profilu. Warunkiem zwolnienia od opłaty jest przedłożenie wraz z wnioskiem o wydanie informacji z Rejestru zobowiązania, wydanego przez organizatora działalności, do przedłożenia informacji ze wskazaniem rodzaju działalności, do której wnioskodawca ma być dopuszczony.

Prognozowany efekt zmian

Projektodawcy zakładają, że zmiany:

Etap legislacyjny

Projekt ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich oraz niektórych innych ustaw (numer wykazu: UD176) został przekazany 30.5.2025 r. do Stałego Komitetu Rady Ministrów. Zmiany mają wejść w życie w ciągu 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy.

Nowelizacja ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Kontekst prawny i potrzeba nowelizacji

Dotychczasowa ustawa z 9.5.2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1441; dalej: PrzetwDanychPasażerU) implementowała dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z 27.4.2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (tzw. danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom o charakterze terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie oraz ich ścigania (Dz.Urz. UE L z 2016 r. Nr 119, s. 132). Ustawa ta ustanawiała jednolite zasady gromadzenia i przetwarzania danych PNR niezależnie od rodzaju lotu – obejmowała zarówno połączenia z państwami trzecimi, jak i te odbywające się wyłącznie na terytorium Unii Europejskiej. Przewidywała ponadto pięcioletni okres retencji danych, bez względu na to, czy dotyczyły one pasażerów podejrzewanych o działalność przestępczą, czy też osób całkowicie neutralnych z punktu widzenia bezpieczeństwa publicznego.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21.6.2022 r. w sprawie C-817/19 Ligue des droits humains, wskazał, że taki model przetwarzania danych – obejmujący wszystkich pasażerów i stosowany w sposób ogólny, automatyczny i niezróżnicowany – narusza Kartę praw podstawowych UE (Dz.Urz. UE C z 2010 r. Nr 83, s. 389), w szczególności w zakresie prawa do poszanowania życia prywatnego oraz ochrony danych osobowych. TSUE uznał, że nie można stosować jednakowego reżimu wobec danych dotyczących lotów pozaunijnych i wewnątrzunijnych, jeśli nie istnieje realne i aktualne zagrożenie terrorystyczne lub kryminalne. Konieczne jest zatem wprowadzenie mechanizmów różnicujących zakres przetwarzania oraz skrócenie okresu przechowywania danych w odniesieniu do osób, wobec których nie istnieją żadne obiektywne przesłanki uzasadniające dalsze ich retencjonowanie.

Nowe definicje i różnicowanie przetwarzania danych

Projekt ustawy o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (druk nr 1314) przewiduje nową konstrukcję systemu przetwarzania danych PNR, wprowadzając jasne rozróżnienie pomiędzy danymi pozyskiwanymi w związku z lotami do państw trzecich a danymi dotyczącymi lotów odbywających się wyłącznie wewnątrz Unii Europejskiej. Nowelizacja przewiduje, że pełne przetwarzanie danych PNR z lotów wewnątrzunijnych będzie dopuszczalne wyłącznie w dwóch przypadkach: po pierwsze, w sytuacji obowiązywania jednego ze stopni alarmowych (ALFA, BRAVO, CHARLIE, DELTA), ogłaszanych na podstawie ustawy z 10.6.2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 194), a po drugie – na podstawie indywidualnego zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych, wydawanego na wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej, jeżeli określony lot zostanie zakwalifikowany jako szczególnie ryzykowny.

Dane PNR będą nadal obligatoryjnie przekazywane przez przewoźników lotniczych dla wszystkich lotów, niezależnie od kierunku i kraju docelowego. Jednakże możliwość ich przetwarzania, a więc analizowania i wykorzystywania w ramach systemu informacji pasażerskiej, będzie uzależniona od zaistnienia jednej z ww. przesłanek. Co istotne z perspektywy integralności systemu, przewoźnicy nie będą informowani, które konkretne loty zostały objęte procedurą pełnego przetwarzania. Ma to zapobiec potencjalnym nadużyciom, a także ograniczyć możliwość manipulowania trasami w sposób mający na celu obejście mechanizmów kontroli.

Zmiana okresu retencji danych

Nowelizacja wprowadza również modyfikacje w zakresie okresów przechowywania danych. Dane PNR pochodzące z lotów wewnątrzunijnych będą przechowywane przez okres trzech lat, co oznacza skrócenie dotychczasowego pięcioletniego terminu, uznawanego przez TSUE za nieproporcjonalny. Kluczowym elementem nowej regulacji jest depersonalizacja danych po upływie sześciu miesięcy od ich zgromadzenia. Dane takie, chociaż nadal przechowywane, nie będą zawierały informacji pozwalających na identyfikację konkretnego pasażera.

Ponowne przypisanie danych do osoby będzie możliwe jedynie w ściśle określonych przypadkach i tylko na podstawie uprzedniej zgody sądu lub prokuratora. Jeżeli dane zostały zgromadzone w ciągu ostatnich dwóch lat, decyzja o ich zreidentyfikowaniu może zostać wydana, jeśli organ prowadzący postępowanie wykaże, że jest to niezbędne do realizacji celu określonego w art. 1 PrzetwDanychPasażerU. Jeżeli natomiast dane są starsze niż dwa lata, ich wykorzystanie będzie dopuszczalne jedynie w sytuacjach, w których uzyskanie niezbędnych informacji inną drogą okaże się niemożliwe lub bezskuteczne – co stanowi wyraz zasady subsydiarności, wprost wprowadzonej do projektowanego art. 33 ust. 3a.

Abolicja kar i zachęty dla przewoźników

Projekt ustawy przewiduje również szereg rozwiązań o charakterze abolicyjnym, które mają na celu umożliwienie przewoźnikom bezpieczne dostosowanie się do nowego reżimu prawnego. Zwolnienie z odpowiedzialności administracyjnej przewidziane jest dla tych podmiotów, które naruszyły obowiązki związane z przekazywaniem danych przed wejściem w życie nowych przepisów, jednak dopełnią tych obowiązków w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Ulga ta dotyczy również tych przewoźników, którzy nie realizowali lotów objętych obowiązkiem PNR w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy. Dodatkowo projekt przewiduje mechanizm łagodzenia kar w zależności od stopnia i czasu trwania naruszenia, a dla nowych przewoźników rozpoczynających działalność w ramach rynku unijnego przewidziano okres przejściowy, w trakcie którego sankcje nie będą stosowane.

Usprawnienia organizacyjne i techniczne

Nowelizacja obejmuje również zmiany o charakterze redakcyjnym i organizacyjnym. Wśród nich warto wskazać na doprecyzowanie definicji ustawowych, m.in. zastąpienie pojęcia „organizowania lotu” bardziej precyzyjnym i praktycznym terminem „obsługi lotu”, co lepiej odzwierciedla sytuacje, w których rzeczywiście dochodzi do realizacji przewozu. Uproszczono także obowiązki informacyjne przewoźników, co ma na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych. Istotnym rozwiązaniem jest również wprowadzenie rocznego planu kontroli danych PNR przez Krajową Jednostkę do spraw Informacji o Pasażerach (JIP), który będzie tworzony w oparciu o analizę ryzyka oraz ewaluację skuteczności przetwarzania danych w kontekście celów ustawowych.

Bilans między bezpieczeństwem a prawem do prywatności

Całość projektowanych zmian należy postrzegać jako próbę zachowania równowagi pomiędzy potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa publicznego a koniecznością poszanowania podstawowych praw jednostki. Nowelizacja ustawy wyraźnie wskazuje, że dostęp do pełnego przetwarzania danych PNR z lotów wewnątrzunijnych będzie uzależniony od wystąpienia realnego zagrożenia – czy to w postaci obowiązującego stanu alarmowego, czy też na podstawie indywidualnej oceny ryzyka dokonywanej przez ministra. W każdej sytuacji, w której dochodzi do ingerencji w dane pasażerów, przewidziano udział sądu lub prokuratora jako gwaranta legalności i proporcjonalności takiej ingerencji.

Komentarz

Powrót hurtowni komorniczych

Zjawisko hurtowni komorniczych, do których trafiało nawet milion spraw rocznie, zostało wyeliminowane dzięki wprowadzeniu limitów dla przyjmowania spraw z wyboru wierzyciela (czyli spoza rewiru danego komornika) i ograniczeniu możliwości wyboru komornika tylko do obszaru apelacji (a nie jak niegdyś – z obszaru całego kraju). Okazuje się jednak, że w ostatnich dwóch–trzech latach zaczynają powstawać „hurtownie rewirowe”.

– Obserwujemy, że w niektórych rewirach, zwłaszcza w dużych miastach, pomimo iż przy jednym sądzie funkcjonuje 20, a nawet 30 komorników, to większość spraw, nawet 60–65 proc., trafia do jednej kancelarii. Niektóre kancelarie notują wpływ na poziomie 10–15 tys. spraw rocznie, podczas gdy do innych trafia np. 300–500 spraw, zatem dysproporcja jest duża – przyznaje Sławomir Szynalik, prezes Krajowej Rady Komorniczej.

Niskie zainteresowanie zawodem

To powoduje, że szczególnie młodym komornikom, którzy dopiero otwierają kancelarie, bardzo ciężko się utrzymać na rynku. Komornik, do którego wpływa tak mała liczba spraw, nie może sobie pozwolić na zatrudnienie pracownika, nie mówiąc już o asesorze komorniczym i bardzo często wszystkie czynności – od egzekucyjnych, przez księgowe, po biurowe – wykonuje samodzielnie. To z kolei powoduje, że jego skuteczność jest niższa niż komornika, który ma do pomocy np. asesora i pracowników biurowych, a skoro tak, to nie wpływa do niego zbyt dużo tytułów egzekucyjnych. I koło się zamyka.

Trudna sytuacja nowych komorników i towarzysząca im frustracja przekładają się też na rekordowo niskie zainteresowanie zawodem. O ile w latach 2011–2015 do egzaminu na aplikację podchodziło ponad 600 osób, o tyle w ubiegłym roku zainteresowanych było już tylko 107 osób (z czego dostało się 78).

To wszystko sprawia, że Ministerstwo Sprawiedliwości zaczęło szukać sposobów na bardziej równomierne rozłożenie spraw pomiędzy poszczególne kancelarie w danym rewirze.

– Narastająca monopolizacja komornicza na rynku lokalnym jest zjawiskiem niepożądanym i destabilizującym system egzekucji sądowej. Sytuacja ta powinna ulec zmianie w kierunku zbalansowania wielkości kancelarii komorniczych w okręgach sądów, przy których funkcjonują – informują urzędnicy MS. – Rozważane jest stworzenie rozwiązań prawnych pozwalających na rozproszenie spraw w poszczególnych rewirach w celu wyeliminowania tzw. hurtowni komorniczych. Analizowana jest także skuteczność egzekucji w poszczególnych kancelariach komorniczych przy uwzględnieniu kryterium liczby spraw wpływających do danej kancelarii, zarówno tych rewirowych, jak i z wyboru wierzyciela.

Z naszych informacji wynika, że rozważane są różne koncepcje. Jednym z pomysłów jest wprowadzenie limitu – na wzór obowiązujących ograniczeń dotyczących spraw z wyboru – również dla spraw z rewiru. Osiągnięcie górnego pułapu powodowałoby brak możliwości przyjęcia nowych wniosków, poza sprawami, które komornik musi przyjąć, np. wynikającymi ze zbiegów egzekucji. Wówczas także pozostali komornicy mieliby szanse pozyskania większej liczby spraw.

Komornicy podzieleni, wierzyciele przeciwni

– Środowisko komornicze jest podzielone i nie wypracowano w tej sprawie żadnego stanowiska. Pojawiają się różne koncepcje – poczynając od rezygnacji z prawa wyboru komornika w ramach apelacji i ograniczenia wyboru do rewiru, po wprowadzenie limitu spraw. Na pewno problemem byłoby określenie wysokości tego limitu na takim poziomie, który nie doprowadzi do spadku efektywności egzekucji, a jednocześnie zagwarantuje sprawne funkcjonowanie systemu z perspektywy komorników. To muszą być bardzo odpowiedzialne działania, żeby lekarstwo nie okazało się gorsze od choroby – mówi prezes Szynalik.

Takie plany nie podobają się za to środowisku wierzycieli. Chcą oni bowiem kierować jak największą liczbę spraw do tych komorników, którzy w ich opinii są najlepsi.

– Przy spadającej skuteczności egzekucji wierzyciele w sposób naturalny kierują się do tych komorników, którzy są skuteczni. Zamiast szukać sztucznych rozwiązań, polegających na ograniczeniu liczby spraw przyjmowanych przez komorników, należałoby się zastanowić nad tym, jak zwiększyć skuteczność egzekwowania wierzytelności przez wszystkich komorników. To w tym upatrywałbym drogi do rozwiązania problemu. Zwłaszcza że limity dotyczące spraw z wyboru wierzyciela stały się tak bardzo restrykcyjne, że nie widzę żadnej przestrzeni do ich dalszego obniżania – mówi Marcin Czugan, prezes Związku Przedsiębiorstw Finansowych.

Kompleksowa opieka nad pacjentką z endometriozą

Endometrioza

Projektodawcy wyjaśnili, że endometrioza jest chorobą narządów płciowych kobiety, charakteryzującą się obecnością komórek błony śluzowej trzonu macicy (endometrium) poza jamą macicy. Komórki te przypominają budową komórki znajdujące się wewnątrz jamy i wykazują aktywność wydzielniczą. Reagują one na zmiany hormonalne zachodzące w cyklu miesiączkowym, czego następstwem jest przewlekła reakcja zapalna. W procesie tym dochodzi do wewnętrznych krwawień, rozwoju bolesnych guzków, zapalenia, tworzenia się blizn i zrostów oraz zmiany stosunków anatomicznych narządów w miednicy mniejszej.

Szacuje się, że choroba dotyka ok. 10% populacji kobiet w wieku rozrodczym. Ogniska choroby mogą być umiejscowione w różnych lokalizacjach, najczęściej w miednicy mniejszej. W rzadkich przypadkach może znajdować się w narządach odległych, np. płucach, mózgu. Szczególną postacią endometriozy jest adenomioza, gdzie zmiany lokalizują się w samym mięśniu macicy.

Aktualna praktyka leczenia

Obecnie leczenie choroby obejmuje metody farmakologiczne, chirurgiczne oraz skojarzone (obie metody). Podstawową metodą leczenia farmakologicznego jest terapia hormonalna. Leczenie chirurgiczne obejmuje natomiast zabiegi laparoskopowe, rzadziej laparotomię. Nie ma jednak modelu czy programu kompleksowej opieki, która zapewniałaby pacjentkom odpowiednie leczenie.

Zmiany w zakresie świadczeń gwarantowanych

W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 22.11.2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 870) planowane jest wprowadzenie następujących zmian:

1. dodanie do wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (załącznik nr 1 do rozporządzenia w części I – świadczenia scharakteryzowane procedurami medycznymi) nowej procedury: „Wycięcie ogniska gruczolistości śródmacicznej z zatoki Douglasa”;
2. wprowadzenie modelu kompleksowej opieki specjalistycznej nad pacjentką z endometriozą (dalej: model), którego warunki realizacji ujęte zostaną w załączniku nr 4 do rozporządzenia.

Jeśli chodzi o pkt 1, to projektodawcy wyjaśnili, że zatoka Douglasa to najczęstsze umiejscowienie endometriozy jelit.

Zgodnie z rekomendacją Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, leczenie operacyjne endometriozy zlokalizowanej w zatoce Douglasa wiąże się istotnie statystycznie z poprawą jakości życia, redukcją dolegliwości bólowych oraz złagodzeniem objawów uważanych za związane z endometriozą. Nie ma przy tym alternatywy dla leczenia chirurgicznego zaawansowanej endometriozy (głębokiej), w tym również endometriozy zlokalizowanej w zatoce Douglasa.

Model kompleksowej opieki specjalistycznej nad pacjentką z endometriozą

Do modelu mogą być zakwalifikowane pacjentki z jednym z rozpoznań wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, m.in. gruczolistość macicy lub gruczolistość śródmaciczna jajnika.

Kwalifikacja do leczenia zabiegowego następuje w oparciu o skalę klasyfikacji, która służy do określania stopnia zaawansowania endometriozy (głębokiej) oraz planowania leczenia operacyjnego, i obejmuje takie kryteria, jak np.: utrzymujące się objawy mimo leczenia farmakologicznego, brak tolerancji lub akceptacji leczenia, krytyczne zwężenie jelita.

W zakres świadczeń udzielanych w ramach modelu wchodzi, w zależności od stanu klinicznego:

Świadczeniodawcy

Świadczenia w ramach modelu będą mogli udzielać świadczeniodawcy posiadający:

Koszty zmian

Jak szacują projektodawcy, wprowadzenie modelu wiąże się z wydatkami po stronie płatnika w wysokości około 48,2 mln zł w skali pierwszego pełnego roku realizacji.

W pierwszym roku obowiązywania, czyli od lipca 2025 r., spodziewany koszt wynosi 24,1 mln zł do końca 2025 r., co stanowi 50% uprzednio prognozowanych kosztów rocznych.

Zmiany mają jednak pozytywnie wpłynąć na zdrowie pacjentek poprzez zapewnienie im kompleksowej opieki adekwatnej do potrzeb zdrowotnych oraz poprawę nadzoru nad procesem diagnostyczno-leczniczym tych pacjentek.

Etap legislacyjny

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (numer z wykazu: MZ 1777) zostało przekazane do ogłoszenia 30.5.2025 r. Wejdzie w życie 1.7.2025 r.

Większe uprawnienia zamawiających wobec wykonawców spoza UE

Zakres projektowanych zmian

Projektowane zmiany w ustawie z 11.9.2019 r. – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1320; dalej: PrZamPubl) oraz w ustawie z 21.10.2016 r. o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 140; dalej: UmowaKoncU) uwzględniają wyrok TSUE z 22.10.2024 r., Kolin Inşaat Turizm Sanayi ve Ticaret AȘ przeciwko Državna komisija za kontrolu postupaka javne nabave, C-652/22, Legalis oraz akcentują zasady wynikające ze zobowiązań prawnomiędzynarodowych i dyrektyw UE w zakresie zamówień publicznych i umów koncesji dotyczące ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego przez wykonawców z państw trzecich, z którymi UE nie jest związana żadną umową międzynarodową gwarantującą na zasadzie wzajemności i równości dostęp do rynku zamówień publicznych.

Wprowadzenie art. 16a do ustawy – Prawo zamówień publicznych

Projekt zakłada dodanie do PrZamPubl przepisu art. 16a, który miałby zastosowanie zarówno do zamówień klasycznych (art. 7 pkt 33 PrZamPubl), jak i sektorowych (art. 7 pkt 35 PrZamPubl).

Zgodnie z projektowanym art. 16a ust. 1 PrZamPubl, zamawiający mają obowiązek zapewnić wykonawcom z państw-stron Porozumienia Światowej Organizacji Handlu w sprawie zamówień rządowych oraz innych umów międzynarodowych zawartych przez UE, traktowanie nie mniej korzystne niż wykonawcom z UE. Dotyczy to również oferowanych przez nich robót budowlanych, dostaw i usług.

Projektowany art. 16a ust. 2 PrZamPubl stanowi zaś, że zamawiający może rozszerzyć katalog podmiotów dopuszczonych do postępowania, wprowadzając w dokumentacji zamówienia możliwość ubiegania się o zamówienie przez wykonawców z innych państw trzecich. Jeśli zamawiający tego nie uczyni, zastosowanie znajdzie art. 226 ust. 5a PrZamPubl, który nakazuje odrzucenie oferty wykonawcy z państwa spoza listy projektowanego art. 16a ust. 1 PrZamPubl.

Jak wynika z brzmienia projektowanego art. 16a ust. 3, przewiduje się możliwość określania mniej korzystnych warunków zamówienia dla podmiotów spoza krajów objętych Porozumieniem Światowej Organizacji Handlu w sprawie zamówień rządowych lub innymi umowami UE. Warunki zamówienia (art. 7 pkt 29 PrZamPubl) mogą dotyczyć m.in. opisu przedmiotu zamówienia, wymagań realizacyjnych, kryteriów oceny ofert czy zapisów umownych.

Zmiany dostosowawcze w ustawie – Prawo zamówień publicznych

Projekt ustawy przewiduje szereg zmian w przepisach szczegółowych:

Nowe przepisy w ustawie o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi

Zgodnie z projektowaną ustawą, w UmowaKoncU zostaną wprowadzone zmiany zbliżone do tych w przepisach PrZamPubl.

Dodawany art. 12a ust. 1 UmowaKoncU ustanawia zasadę równego traktowania wykonawców i dostaw z krajów objętych Porozumieniem Światowej Organizacji Handlu w sprawie zamówień rządowych i innymi umowami UE.

Jak wynika z dodawanego art. 12a ust. 2, zamawiający może określić w dokumentach koncesji lub w ogłoszeniu o koncesji, że o zawarcie umowy koncesji mogą ubiegać się również wykonawcy z państw trzecich, innych niż wymienione w art. 12a ust. 1 UmowaKoncU.

Z kolei projektowany art. 12a ust. 3 UmowaKoncU pozwala na określenie mniej korzystnych warunków koncesji lub procedury wobec wykonawców spoza GPA.

Na podstawie projektowanego art. 37a UmowaKoncU zamawiający będzie miał obowiązek odrzucenia oferty wykonawcy z państwa trzeciego, jeśli nie przewidział jego dopuszczenia w dokumentacji.

Przepisy przejściowe

Art. 3 i 4 projektu ustawy stanowią, że do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Obejmuje to zarówno postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, jak i o zawarcie umowy koncesji. W odniesieniu do dynamicznych systemów zakupów stosuje się również regulacje obowiązujące w dacie ich ustanowienia.

Etap legislacyjny

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi został skierowany przez Marszałka Sejmu do zaopiniowania przez Biuro Legislacyjne. Zgodnie z art. 5 projektu, ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Ocena osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów

Opis okoliczności faktycznych

Wnioskiem z 27.7.2020 r. N.M. zwróciła się do Okręgowej Rady Adwokackiej o wpis na listę adwokatów. ORA odmówiła Skarżącej wpisu na listę adwokatów, wskazując na niedawanie przez nią rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Podkreśliła, że charakter postawionych przez Prokuraturę Regionalną zarzutów, a przez to także zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym, dotyczących utrudniania śledztwa (…) poprzez usuwanie i niszczenie dokumentów w postaci tradycyjnej i elektronicznej, mogących stanowić dowód w przedmiotowej sprawie, nie dawał Organowi podstaw do zmiany dotychczasowej oceny w zakresie spełniania przez kandydatkę przesłanek z art. 65 pkt. 1 PrAdw. Dodatkowo Rada zaznaczyła, że prymat zasady domniemania niewinności nie znajduje zastosowania na gruncie postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę adwokatów.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy powyższą uchwałę. Organ podkreślił, że zarzut postawiony Skarżącej był na tyle poważny, że uniemożliwiał pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o wpis przed zakończeniem postępowania karnego bądź na etapie prokuratorskim (umorzenie postępowania), bądź na etapie prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd. Prezydium wskazało, że nie ma możliwości dokonania oceny występowania po stronie skarżącej rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata bądź jej braku, i dlatego stanęło na stanowisku, że taka ocena w chwili wydawania uchwały byłaby przedwczesna i mogła nastąpić dopiero po prawomocnym zakończeniu prowadzonego postępowania karnego.

Stanowisko WSA i zarzuty skargi kasacyjnej

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiło Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelnej Rady Adwokackiej postanowił sprostować oczywistą omyłkę pisarską w komparycji i uzasadnieniu wyroku WSA poprzez sprostowanie oznaczenia decyzji. Odnośnie zaś merytorycznego rozpoznania skargi uznał, że nie jest zasadna i tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Art. 65 pkt 1 PrAdw nie może być rozumiany i stosowany w taki sposób, jak to miało miejsce w sprawie. Nie mają bowiem racji ani Organy samorządu adwokackiego, ani Minister Sprawiedliwości, że samo wszczęcie postępowania karnego i przedstawienie zarzutów popełnienia przestępstwa jest okolicznością wystarczającą do oceny, że Skarżąca wnioskująca o wpis na listę adwokatów nie dawała rękojmi należytego wykonywania zawodu, gdyż nie była nieskazitelnego charakteru. Na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Pojęcia te, jako niedookreślone, były wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Odwołując się zatem do poglądu ugruntowanego w tej kwestii w orzecznictwie sądów administracyjnych, NSA uznał, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, składających się na etyczno-moralny wizerunek osoby zaufania publicznego, które gwarantują, że z racji posiadanych cech i dotychczasowych zachowań zawód zaufania publicznego będzie wykonywany prawidłowo. O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Są to cechy wartościujące konkretną osobę w sferze etyczno-moralnej. Sformułowanie „dotychczasowe zachowanie” oznacza zachowanie/postępowanie osoby ubiegającej się o wpis do czasu wpisania na listę, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu zaufania publicznego. O posiadaniu tych przymiotów może świadczyć postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej, również w dłuższym okresie. Niewątpliwie ocena ta dokonuje się na przestrzeni czasowej dotychczasowego życia kandydata aż do dnia złożenia przez niego wniosku o wpis. Ocena, że dwa elementy stanowiące warunki wpisu na listę adwokatów, a więc nieskazitelny charakter i rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu, należy traktować jako elementy ze sobą powiązane, sprawia, że brak cech składających się na pojęcie nieskazitelnego charakteru, takich jak m.in. prawość, uczciwość, rzetelność czy odpowiedzialność za własne słowa i czyny, rzutować musi na rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Powyższe na żadnym etapie nie było wątpliwe.

Sporne w sprawie było to, czy wszczęcie postępowania karnego albo jego prowadzenie ma automatyczny skutek w postaci braku nieskazitelnego charakteru Skarżącej i w konsekwencji braku dania rękojmi należytego wykonywania zawodu, które to cechy są niezbędne, aby kandydata na adwokata można byłoby wpisać na listę adwokatów. Obowiązujące przepisy w odniesieniu do adwokatów nie przewidują automatyzmu w tym zakresie, który spotykany jest w niektórych innych regulacjach prawnych. Ustawodawca poprzestaje na ogólnej przesłance dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, odnoszącej się do nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania. Nieprawidłowe było zatem takie rozumienie art. 65 pkt. 1 PrAdw, które oznaczało zastosowanie automatycznego skutku w postaci uznania, że Skarżąca nie miała nieskazitelnego charakteru i nie dawała rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata z powodu samego wszczęcia postępowania karnego i przedstawienia zarzutów. Skoro do momentu wpisu nie zapadł żaden wyrok karny, nie został nawet wniesiony akt oskarżenia, to w istocie rzeczy nie można stwierdzić, że Skarżąca kasacyjnie dopuściła się zarzucanych jej czynów.

NSA podkreślił, że zakres postępowania wyjaśniającego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji wyznaczał art. 65 pkt 1 PrAdw. Tym samym, za uprawniony trzeba więc uznać i ten wniosek, że nie jest nieprawidłowe stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, że przeprowadzone w sprawie ustalenia faktyczne nie mogły być uznane za wystarczające dla przyjęcia braku zaktualizowania się przesłanki wpisu, o której jest mowa w art. 65 pkt. 1 PrAdw. Zbiór faktów o prawnie doniosłym znaczeniu dla załatwienia rozpatrywanej sporawy nie mógł się bowiem ograniczać wyłącznie do ustalenia okoliczności odnoszących się samego wszczęcia postępowania karnego i postawienia zarzutów karnych stronie skarżącej w tym postępowaniu.

Komentarz

Podwyżki wynagrodzeń rezydentów

Najniższe wynagrodzenie zasadnicze

Co do zasady najniższe wynagrodzenie zasadnicze lekarzy pracujących w podmiotach leczniczych ustalane jest zgodnie z przepisami ustawy z 8.6.2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2139).

Najniższe wynagrodzenie zasadnicze opiera się na tzw. siatce płac. Wysokość tego wynagrodzenia stanowi iloczyn współczynnika pracy, do którego podporządkowane jest stanowisko prac oraz tzw. kwoty bazowej, czyli kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ustalenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ,,Monitor Polski”.

Podwyżki najniższego wynagrodzenia zasadniczego następują corocznie 1 lipca. Wówczas pracodawca ma obowiązek podwyższyć wynagrodzenie pracownika, którego wynagrodzenie jest niższe niż kwota obliczona w powołany powyżej sposób.

Stosowanie powyższych zasad jest wyłączone w odniesieniu do lekarzy stażystów i lekarzy rezydentów.

Niemniej jednak, zarówno lekarze stażyści, jak i rezydenci, mają zagwarantowane podwyższanie wynagrodzenia zasadniczego stażysty i rezydenta do poziomu najniższego wynagrodzenia zasadniczego ustalonego w powyższy sposób.

Zasadnicze wynagrodzenie miesięczne lekarza rezydenta

Zgodnie z obecnie obowiązującym rozporządzenie Ministra Zdrowia z 24.6.2024 r. w sprawie wysokości zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów odbywających specjalizacje w ramach rezydentury (Dz.U. z 2024 r. poz. 957):

Planowane zmiany

W związku ze zbliżającą się w lipcu 2025 r. coroczną podwyżką najniższych wynagrodzeń zasadniczych, dostosowaniu wymaga także wynagrodzenie zasadnicze lekarzy rezydentów.

Z prognoz Ministerstwa Zdrowia wynika, że podwyżki dotyczą ok. 37.000 osób.

Zgodnie z projektem zmian:

Przepis przejściowy dotyczący specjalizacji w dziedzinie ortodoncji

Aktualny jest przepis przejściowy dotyczący lekarzy dentystów, którzy zostali zakwalifikowani do odbywania szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie ortodoncji w trybie rezydentury przed 1.7.2020 r. Mianowicie, zachowują prawo do otrzymywania wynagrodzenia zasadniczego w wysokości określonej dla lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne w trybie rezydentury w dziedzinie priorytetowej, do dnia zakończenia odbywania tego szkolenia w tym trybie.

Nowe rozporządzenie wejdzie w życie 1.7.2025 r.

Etap legislacyjny

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wysokości zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów odbywających specjalizacje w ramach rezydentury (numer z wykazu: MZ1779) obecnie znajduje się w trakcie konsultacji publicznych.

Bezrobotny łatwiej się zarejestruje

Takie zmiany wprowadzi ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która wchodzi w życie 1 czerwca 2025 r. Ma ona zastąpić obowiązującą ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która jest już pod wieloma względami nieaktualna. W ocenie resortu rodziny, który jest autorem zmian, nowe przepisy są odpowiedzią na realne potrzeby i oczekiwania zarówno poszukujących zatrudnienia, jak i pracodawców.

Zweryfikowaliśmy, które regulacje – zdaniem specjalistów – faktycznie wypełniają te założenia.

Koniec fikcji

Wioletta Żukowska-Czaplicka, ekspertka w sprawach społeczno-gospodarczych Federacji Przedsiębiorców Polskich, wskazuje, że jedną z oczekiwanych zmian jest możliwość zarejestrowania się jako bezrobotny w miejscu zamieszkania, a nie jak dotychczas, ze względu na adres zameldowania.

– Ustawa kończy z absurdem, z którym mieliśmy dotychczas do czynienia. Oczywiste jest bowiem, że osoba bezrobotna jest zainteresowana znalezieniem pracy w miejscu, w którym mieszka i funkcjonuje na co dzień, a nie w miejscowości, w której np. tylko się urodziła i ma meldunek. Taka sytuacja jest powszechna, zwłaszcza w dużych miastach, do których często „za pracą” i nowymi możliwościami, przyjeżdżają w szczególności młodzi ludzie – mówi ekspertka.

Jak podkreśla, zmiana ta wychodzi naprzeciw oczekiwaniom samych bezrobotnych i kończy z pewną fikcją w rejestrach urzędów pracy. Zwraca też uwagę na konsekwencje, które może wywołać.

– Z rejestrów powiatowych urzędów pracy (PUP) w mniejszych miejscowościach ubędzie bezrobotnych, a przybędzie ich w większych miastach, co też będzie stanowić dla nich wyzwanie, aby nie tylko zapewnić odpowiednią obsługę, ale też efektywne zatrudnienie – mówi Wioletta Żukowska-Czaplicka.

Na tę kwestię zwraca też uwagę Katarzyna Kamecka z Polskiego Towarzystwa Gospodarczego.

– Nowe rozwiązanie zwiększy mobilność osób szukających pracy – uważa.

Dzięki nowej ustawie PUP w swojej działalności będą musiały uwzględniać też osoby w wieku 60+. W jaki sposób? Starosta będzie mógł przyznać pracodawcy dofinansowanie do wynagrodzenia za zatrudnienie osoby poszukującej pracy, która ukończyła 60 lat w przypadku kobiet i 65 w przypadku mężczyzn. Przysługiwałoby ono na jeden miesiąc, w wysokości nie wyższej niż połowa minimalnego wynagrodzenia (czyli 2333 zł w tym roku).

– Oczywiście można dyskutować czy jest to wystarczający okres. Niemniej jednak należy docenić kierunek tych działań, których celem jest wsparcie osób w wieku emerytalnym. Dotychczas nie były one w ogóle uwzględniane w działaniach PUP. A to oni powinni być w centrum zainteresowania urzędów pracy. Zwłaszcza że obecnie nie ma woli politycznej do podnoszenia wieku emerytalnego. Z kolei Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej chce zachęcać osoby starsze do pracy na emeryturze. To rozwiązanie jest jedną z takich zachęt, chociaż oczywiście niewystarczającą – podkreśla Wioletta Żukowska-Czaplicka.

Marcin Frąckowiak, radca prawny z kancelarii Sadkowski i Wspólnicy, zauważa z kolei, że głównym celem ustawy ma być pomoc w zatrudnieniu dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. I jest to dostrzegalne.

– Do wspomnianej kategorii należą m.in. bezrobotni powyżej 50. roku życia oraz ci z Kartą Dużej Rodziny, a więc posiadający co najmniej troje dzieci, a także osoby samotnie je wychowujące. Preferencyjnie mają być traktowani również bezrobotni do 30. roku życia, a więc ci, którzy powinni jak najszybciej wejść na rynek pracy, ale z jakiś powodów znajdują się poza nim – zauważa mecenas.

Tę ostatnią kwestię pozytywnie ocenia też radca prawny Wojciech Kruk z Grant Thornton.

– Zgodnie z raportem MRPiPS za 2024 r., w urzędach pracy zarejestrowanych było 187,7 tys. bezrobotnych do 30. roku życia, co stanowiło aż 23,9 proc. ogółu zarejestrowanych bezrobotnych – wskazuje.

Podkreśla, że w aktywizacji tych osób pomocne ma być przypisanie każdemu doradcy do spraw zatrudnienia w PUP funkcji doradcy dla młodych bezrobotnych wraz z obowiązkiem określenia indywidualnego planu działania dla każdej z takich osób.

– Działania urzędu mają obejmować m.in. przeprowadzenie oceny ich umiejętności cyfrowych, przedstawienie im możliwości udziału w stażach bądź szkoleniach przygotowujących do wykonywania pracy w danym zawodzie, a także zapewnienie wsparcia w zakresie poradnictwa zawodowego oraz wsparcia psychologicznego – wyjaśnia mec. Kruk.

Za sprawą nowych przepisów PUP mają być więc nowocześniejsze i bardziej dostosowane do obecnych realiów. Możliwe będzie m.in. założenie indywidualnego konta w systemie teleinformatycznym praca.gov.pl, za pomocą którego będzie można otrzymywać np. decyzje czy zawiadomienia związane m.in. ze statusem bezrobotnego.

Dopasowanie ofert

– Omawiana ustawa zmienia też przepisy dotyczące praktyk absolwenckich. W efekcie z niepełnoletnim praktykantem, który ukończył szkołę ponadpodstawową, będzie można zawrzeć umowę o praktykę absolwencką aż do ukończenia przez niego 18. roku życia, a nie jak dotychczas, maksymalnie na okres trzech miesięcy. To bardzo pozytywna zmiana, zachęcająca do legalnej pracy jeszcze przed osiągnięciem pełnoletności – mówi mec. Marcin Frąckowiak.

Z kolei Wojciech Kruk podkreśla, że w ustawie akcentowano digitalizację wielu procesów związanych z zatrudnieniem, co ocenia pozytywnie.

– Po zmianach część zadań w zakresie wsparcia przy poszukiwaniu pracy będzie realizowana przez systemy ePraca oraz Baza CV. W ramach tego pierwszego gromadzone będą oferty pracy z podziałem na lokalizacje czy zawody, natomiast w w drugim tworzone będą życiorysy zawodowe osób bezrobotnych. Oba systemy będą ze sobą powiązane i mają automatycznie łączyć odpowiednie oferty pracy i życiorysy potencjalnych kandydatów. Informacja o pozytywnym dopasowaniu ma trafiać bezpośrednio do bezrobotnego oraz pracodawcy, co powinno znacznie skrócić proces rekrutacyjny – mówi mecenas.

Co na to pośredniaki

Dyrektor Urzędu Pracy m.st. Warszawy Monika Fedorczuk jako jedną z kluczowych zmian, obok wspomnianej już możliwości rejestracji w urzędzie pracy w miejscowości zamieszkania, wymienia odejście od zasady, że jest on instytucją jedynie dla osób bezrobotnych.

– Od 1 czerwca – zgodnie z intencją ustawodawcy – z jego usług będzie mógł skorzystać każdy, kto potrzebuje wsparcia w poszukiwaniu pracy lub zdefiniowania swojej ścieżki zawodowej – wyjaśnia.

Podkreśla jednocześnie, że w ustawie pojawiły się też nowe instrumenty kierowane m.in. do osób w wieku emerytalnym czy pracujących, którzy chcą podnieść swoje kwalifikacje.

– Niewątpliwie jest to dobry krok w kierunku utrzymania na rynku pracy możliwie dużej liczby osób i zwiększenie poziomu przygotowania pracowników do nowych wyzwań. Powodzenie tego zamierzenia zależy jednak od wielkości środków jakie zostaną przeznaczone na ten cel i skuteczności działań informacyjnych kierowanych do nowych grup odbiorców usług urzędów pracy – ocenia Monika Fedorczuk.

Podstawa prawna: ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620)

Rozszerzenie zwolnień od akcyzy – projekt rozporządzenia

Zakres projektowanego rozporządzenia

Projektowane rozporządzenie uwzględnia dotychczasowe regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 28.6.2021 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1891; dalej: ZwolAkcyzaR), przy czym niektóre z nich zawierają stosowne zmiany. Zgodnie z projektem, rozporządzenie przewiduje również nowe rozwiązania.

Zakres projektowanego rozporządzenia obejmuje:

1. Zwolnienia od podatku akcyzowego dla nowych kategorii wyrobów akcyzowych objętych podatkiem akcyzowym na mocy przepisów ustawy z 20.2.2025 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 340; dalej: ZmAkcyzZdrPublU25), tj. dla:

2. Wprowadzenie rozwiązań prawnych lub uproszczenie już istniejących, zapewniających korzystanie ze zwolnień od podatku akcyzowego dla sił zbrojnych państw członkowskich UE i sił zbrojnych NATO.

Zwolnienia dla nowych kategorii wyrobów akcyzowych

Saszetki nikotynowe i inne wyroby nikotynowe

W związku z objęciem podatkiem akcyzowym nowych wyrobów – w tym saszetek nikotynowych i innych wyrobów nikotynowych – projektowane rozporządzenie przewiduje odpowiednie zwolnienia od podatku.

Wyroby te będą mogły korzystać ze zwolnienia m.in. gdy:

Projekt zakłada zmianę m.in. przepisów § 14, § 15, § 16, § 42 ust. 5 i 6 oraz § 44 ust. 3 pkt 2 ZwolAkcyzaR, poprzez uzupełnienie o odniesienia do nowych wyrobów oraz ustalenie szczegółowych limitów ilościowych, np.:

Urządzenia do waporyzacji

Projektowane rozporządzenie przewiduje także objęcie zwolnieniem od akcyzy urządzeń do waporyzacji, w tym wielorazowych papierosów elektronicznych, podgrzewaczy i urządzeń wielofunkcyjnych.

Zgodnie z projektem rozporządzenia, zwolnienie będzie przysługiwać:

Doprecyzowaniu ulegną również odpowiednie przepisy § 14, § 42 i § 44 ZwolAkcyzaR oraz załącznik nr 2, w którym określono limity ilościowe dla urządzeń do waporyzacji.

Uproszczenia dla sił zbrojnych UE i NATO

W odpowiedzi na zmieniające się warunki obecności sił zbrojnych NATO w Polsce oraz rozwijającą się współpracę wojskową w ramach UE, projekt rozporządzenia przewiduje szereg istotnych zmian.

Rozszerzenie zakresu zwolnień i procedura zwrotu

Zgodnie z projektowanym rozporządzeniem, zmodyfikowany § 30 ZwolAkcyzaR:

Zmiany w § 31 ZwolAkcyzaR umożliwią korzystanie ze zwolnienia przez siły zbrojne UE w zakresie nabywanych paliw i energii.

Nowelizacja § 32 ZwolAkcyzaR będzie polegała na doprecyzowaniu poprzez rozszerzenie zwolnienia dla uprawnionych członków Dowództwa Sojuszniczego, m.in. co do paliw silnikowych oraz samochodów osobowych użytkowanych osobiście lub przez członków rodzin.

Dostosowania redakcyjne

Projektowane rozporządzenie przewiduje również zmiany o charakterze redakcyjnym i terminologicznym, które dostosowują jego brzmienie do obecnej nomenklatury AkcyzU (np. „produkty pośrednie” zastąpiono „wyrobami pośrednimi”, „wwożonych” – „przywożonymi”).

Etap legislacyjny

Projekt rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego 23.4.2025 r. opublikowano w Rządowym Centrum Legislacji. Zgodnie z treścią projektowanego rozporządzenia, powinno ono wejść w życie 1.8.2025 r. Projekt podlega obecnie opiniowaniu.

Nowelizacja ustawy o KRS – cyfryzacja rejestru

Dostęp do danych z KRS przez interfejsy usług sieciowych (API)

Zmiana art. 4 ustawy z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 979; dalej: KRSU), polegająca na dodaniu w tej jednostce redakcyjnej kolejnych ustępów ma na celu umożliwienie podmiotom realizującym zadania publiczne uzyskania dostępu do danych z KRS za pośrednictwem usług sieciowych – w szczególności poprzez interfejsy API.

Zgodnie z projektowanym art. 4c KRSU, Centralna Informacja będzie mogła udostępniać dane w trybie sieciowym bezpłatnie, pod warunkiem uprzedniego uzyskania decyzji Ministra Sprawiedliwości, o której mowa w projektowanym art. 4d KRSU.

Warunki, które musi spełnić podmiot ubiegający się o taki dostęp, zostały enumeratywnie wskazane w projektowanym art. 4e KRSU. Obejmują one m.in. wykazanie:

1. niezbędności dostępu do realizacji zadań ustawowych lub zleconych przez podmiot publiczny zadań publicznych;
2. posiadania i stosowania urządzeń lub systemów teleinformatycznych umożliwiających identyfikację użytkowników danych;
3. stosowania zabezpieczeń technicznych i organizacyjnych chroniących dane przed wykorzystaniem niezgodnym z celem;
4. istnienia odpowiednich warunków technicznych po stronie Centralnej Informacji.

Podmiot składający wniosek o zgodę musi również złożyć szczegółowe oświadczenia oraz wyznaczyć osobę do kontaktów technicznych (projektowany art. 4g KRSU). Minister Sprawiedliwości może odmówić zgody (projektowany art. 4i KRSU), a także cofnąć ją w razie ustania przesłanek (projektowany art. 4m KRSU).

Ustawa wprowadza też obowiązek informacyjny po stronie podmiotów, które uzyskały zgodę, w szczególności w zakresie zmian wpływających na bezpieczeństwo i legalność dostępu do danych (projektowane art. 4j i 4k KRSU). W przypadku niespełnienia przesłanek, podmiot obowiązany jest powstrzymać się od korzystania z dostępu (projektowany art. 4l KRSU).

Nowelizacja przewiduje również penalizację nieuprawnionego dostępu do danych – zgodnie z projektowanym art. 60a KRSU, osoba uzyskująca informacje z KRS za pośrednictwem usług sieciowych bez uprawnienia podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Zniesienie obowiązku publikacji wpisów z KRS w Monitorze Sądowym i Gospodarczym

Projekt ustawy przewiduje uchylenie przepisów nakładających obowiązek ogłaszania wpisów z KRS w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. W tym celu w KRSU uchyla się m.in. art. 13 ust. 1, art. 16, art. 58 oraz odpowiednie przepisy w ustawach towarzyszących, w szczególności:

Wprowadzenie tej zmiany motywowane jest m.in. powszechną dostępnością danych z KRS w Internecie oraz dążeniem do zmniejszenia kosztów ponoszonych przez przedsiębiorców. Ustawodawca wskazuje również na przeciążenie komórek Ministerstwa Sprawiedliwości obsługujących Monitor Sądowy i Gospodarczy, w szczególności w związku z liczbą ogłoszeń dotyczących dokumentów finansowych.

Ujednoliceniu ulegają również zasady związane z domniemaniami prawnymi. Zgodnie z projektowanym brzmieniem art. 15 ust. 1 KRSU, od dnia wpisu do rejestru nikt nie może zasłaniać się nieznajomością wpisu, z wyjątkiem czynności dokonanych w ciągu 16 dni od dnia wpisu, jeśli osoba trzecia wykaże brak wiedzy o wpisie. W przypadkach rozbieżności pomiędzy wpisem a ogłoszeniem, obowiązuje treść wpisu (art. 8 projektu ustawy).

Elektronizacja rejestru stowarzyszeń i akt rejestrowych

Jednym z kluczowych celów nowelizacji jest ujednolicenie zasad prowadzenia postępowań rejestrowych względem wszystkich kategorii podmiotów. Projekt zakłada odejście od możliwości składania wniosków papierowych w przypadku rejestru stowarzyszeń, fundacji i SP ZOZ-ów.

Zgodnie z projektowanym brzmieniem art. 9 ust. 1 zdanie drugie oraz art. 19 ust. 2 KRSU:

Uchylone zostaną liczne przepisy umożliwiające składanie dokumentów papierowych (m.in. art. 19 ust. 3, 4, 6, 9, 11 KRSU). Wprowadzone zmiany są analogiczne do tych, które od 2021 r. obowiązują wobec rejestru przedsiębiorców.

Zmieniony zostanie również art. 9 ust. 7 KRSU – przewiduje on obowiązek przetworzenia na postać elektroniczną dokumentów papierowych, które stanowią podstawę działania sądu z urzędu. Oznacza to pełną integrację danych papierowych z systemem elektronicznym.

System teleinformatyczny będzie również obejmował zbiór dokumentów zawierający papierowe oryginały dokumentów dostarczanych do sądu – rozwiązanie to zapewnia ciągłość dostępu do pełnych akt, również dla podmiotów korzystających ze złożonych dokumentów papierowych (np. skany, odpisy notarialne).

Etap legislacyjny

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw 28.5.2025 r. został skierowany przez Marszałka Sejmu do zaopiniowania przez Biuro Legislacyjne. Zgodnie z art. 10 projektu, ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów regulujących elektronizację akt rejestrowych oraz składania wniosków – które wejdą w życie z początkiem miesiąca następującego po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia. Takie rozwiązanie zapewnia odpowiedni czas na przygotowanie systemów teleinformatycznych oraz wdrożenie nowych procedur w praktyce sądów rejestrowych i podmiotów obowiązanych.