Zgodnie z art. 2 pkt. 8 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 775; dalej: VATU), eksportem towarów jest dostawa towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej przez dostawcę lub na jego rzecz, lub nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz, z wyłączeniem towarów wywożonych przez samego nabywcę do celów wyposażenia lub zaopatrzenia statków rekreacyjnych oraz turystycznych statków powietrznych lub innych środków transportu służących do celów prywatnych, jeżeli wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej jest potwierdzony przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych.
Zgodnie z art. 41 ust. 6 VATU, w eksporcie towarów stosuje się stawkę podatku 0% VAT, pod warunkiem jednak, że podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy otrzymał dokument potwierdzający wywóz towaru poza terytorium Unii Europejskiej. Dokumentem takim może być w szczególności dokument w postaci elektronicznej otrzymany z systemu teleinformatycznego służącego do obsługi zgłoszeń wywozowych albo potwierdzony przez właściwy organ celny wydruk tego dokumentu (dziś to CC599C), dokument w postaci elektronicznej pochodzący z systemu teleinformatycznego służącego do obsługi zgłoszeń wywozowych, otrzymany poza tym systemem, jeżeli zapewniona jest jego autentyczność (np. wydruk CC599C) albo zgłoszenie wywozowe na piśmie utrwalonym w postaci papierowej złożone poza systemem teleinformatycznym służącym do obsługi zgłoszeń wywozowych albo jego kopia potwierdzona przez właściwy organ celny.
Organy podatkowe dość rygorystycznie podchodzą do kwestii dokumentacji potwierdzającej prawo do stosowania 0% stawki VAT w wywozie poza terytorium UE. Sądownictwo unijne oraz krajowe jest znacznie bardziej liberalne. Ministerstwo Finansów wskazywało już od pewnego czasu na konieczność uelastycznienia obowiązków dokumentacyjnych związanych z dokumentowaniem eksportu towarów na potrzeby stosowania stawki podatku 0% na gruncie VATU, i w konsekwencji zminimalizowania sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi.
Co się zmieni?
Zgodnie z przyjętymi założeniami, w celu uelastycznienia obowiązków związanych z dokumentowaniem eksportu towarów na potrzeby stosowania stawki podatku w wysokości 0% VAT, Ministerstwo Finansów proponuje wprowadzenie kilku następujących zmian VATU. Po pierwsze, zmianie ulegnie sama definicja eksportu towarów. Stanie się to poprzez wykreślenie w art. 2 pkt. 8 VATU warunku posiadania dokumentu wywozu towarów poza terytorium UE, potwierdzonego przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych. Po drugie, w przepisach wskazany zostanie także katalog alternatywnych dowodów, które mają potwierdzać jednoznacznie wywóz towarów poza terytorium UE. Mają to być np. dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika (spedytora), dokumenty z systemu elektronicznego operatora pocztowego, czy odpowiednie dokumenty wydane przez administracje celne krajów spoza UE – istotnym jest, aby z tych dokumentów jednoznacznie wynikało, że towary opuściły terytorium UE. Po trzecie, wprowadzony ma być dodatkowy warunek stosowania stawki 0% do zaliczek otrzymanych w związku z eksportem towarów. Warunkiem tym będzie wymóg zarejestrowania eksportera jako podatnika VAT czynnego od co najmniej 12 miesięcy.
To oczywiście dopiero wstępne założenia. Projekt przepisów pozostaje jeszcze nieujawniony. Niemniej, Rada Ministrów ma go przyjąć już w drugim kwartale 2026 r.
W praktyce Dyrektora KIS dominuje pogląd, że tylko dokumenty celne wywozowe oraz ewentualnie potwierdzenia operatora pocztowego umożliwiają stosowanie stawki 0% VAT w eksporcie (np. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 26.3.2026 r., 0113-KDIPT1-2.4012.121.2026.1.KC). W tej pierwszej grupie mieszczą się także dokumenty wywozowe wydawane przez organy z innych krajów UE. Może to mieć miejsce, gdy wywóz zaczyna się w Polsce, ale urzędem wyprowadzenia i wywozu jest urząd celny z innego kraju. Niewystarczające są zaś wszelkie dokumenty „prywatne” (np. potwierdzenie sprzedaży przez platformę e-commercę na rzecz klienta końcowego, rachunek sprzedaży wystawiony dla klienta końcowego, elektroniczne potwierdzenie doręczenia przesyłki poza terytorium UE, itp. (np. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 9.3.2026 r., 0111-KDIB3-3.4012.69.2026.1.AW). Albo też dokumenty co prawda urzędowe, ale potwierdzające nie wywóz z UE ale przywóz do kraju poza UE (a więc dokumenty importowe).
Rzecz w tym, że dla zastosowania stawki VAT w wysokości 0% w eksporcie kluczowy jest fakt wywozu poza terytorium UE (przesłanka materialna), a nie zgromadzenie określonych dokumentów w konkretnej procedurze (przesłanka formalna). W konsekwencji, nie można odmówić podatnikowi prawa do zastosowania stawki w wysokości 0% VAT wyłącznie na tej podstawie, że nie posiada dokumentu urzędowego potwierdzającego eksport towarów poza UE, jeśli eksport ten rzeczywiście nastąpił (tak np. wyrok WSA w Łodzi z 13.8.2025 r., I SA/Łd 342/25, Legalis, i wiele innych mu podobnych).
Otwarcie ustawodawcy na dokumenty prywatne oraz stworzenie katalogu takich dokumentów znacząco upodobni tę sferę do kryteriów rozliczania 0% VAT przy WDT. Ale diabeł może tkwić w szczegółach, których to szczegółów wciąż nie znamy, a szkoda. Mnie zastanawia w szczególności kwestia odraczania rozpoznawania eksportu z 0% VAT w przypadku braku dokumentów do 25. dnia miesiąca następującego po wywozie. Dziś, zgodnie z art. 41 ust. 8 VATU warunkiem takiej prolongaty jest posiadanie dokumentu celny potwierdzający procedurę wywozu (najczęściej będzie to CC529C). Wydaje się, że przy zredefiniowaniu kryteriów także i w tym aspekcie formalizm zostanie odrzucony. Ciekawe też w jaki sposób rozstrzygnięte będzie opodatkowanie zaliczek. Ale tego wszystkiego dowiemy się, mam nadzieję, już niebawem. A sama zmiana jest pożądana i zdecydowanie należy rozpatrywać ją pozytywnie (warto tu pamiętać również o tezach wyroku TSUE z 1.8.2025 r., C-602/24, Legalis, choć to był jednak inny temat). Nie jest to zresztą jedyna planowana zmiana deregulacyjna w zakresie handlu międzynarodowego. Ale to już temat na inną opowieść.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
