Dokumentacja medyczna po śmierci lekarza. Prezes UODO postuluje zmiany przepisów

Obowiązek przechowywania bez procedury przejęcia

Zgodnie z art. 30a ust. 3 pkt 3 PrPacjRPPU w przypadku braku podmiotu, który przejąłby zadania zmarłego lekarza wykonującego zawód w formie praktyki zawodowej w rozumieniu art. 5 ustawy z 15.4.2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 156; dalej: DziałLeczU), za przechowywanie i udostępnianie dokumentacji medycznej odpowiada właściwa okręgowa izba lekarska. Zadanie to przewiduje również art. 5 pkt 11a ustawy z 2.12.2009 r. o izbach lekarskich (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1342; dalej: IzbyLekU). Przepisy nie określają jednak, jak izba ma ustalić miejsce przechowywania dokumentacji, zidentyfikować osoby, które nią faktycznie dysponują, i doprowadzić do jej przekazania. Nie nakładają też na te osoby obowiązku wydania dokumentacji ani nie regulują jego egzekucji.

W rezultacie izba odpowiedzialna za udostępnianie dokumentacji może nią nie dysponować i nie znać miejsca jej przechowywania. W ocenie prezesa UODO praktyka stosowania art. 30a ust. 3 pkt 3 PrPacjRPPU prowadzi do niepewności prawnej i rodzi ryzyko pozostawienia pacjenta bez możliwości uzyskania informacji o jego dokumentacji medycznej.

Sprawa pacjentki i rozbieżność stanowisk

Wystąpienie skierowano na tle sprawy pacjentki, która po śmierci lekarza prowadzącego indywidualną praktykę lekarską nie mogła uzyskać dostępu do swojej dokumentacji. Właściwa okręgowa izba lekarska poinformowała ją, że dokumentacja nie została izbie przekazana, a ustawa nie nakłada na izbę obowiązku jej poszukiwania ani nie przyznaje jej prawa do żądania wydania dokumentacji.

Pismem z 1.9.2025 r. prezes UODO zwrócił się do prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej o podjęcie działań w ramach nadzoru nad okręgowymi izbami lekarskimi. W odpowiedzi z 17.11.2025 r. prezes NRL stwierdził, że z obowiązku przechowywania dokumentacji nie wynika obowiązek jej poszukiwania i pozyskiwania, a przepisy nie zobowiązują izb do ustalania, kto ją posiada, ani posiadaczy do jej wydania. Obowiązki te nie mogą być, jego zdaniem, domniemywane i powinny wynikać wprost z ustawy.

Stanowisko prezesa UODO poparł Rzecznik Praw Pacjenta w piśmie z 11.2.2026 r. Powołując się na wykładnię funkcjonalną i systemową art. 30a ust. 3 pkt 3 PrPacjRPPU, Rzecznik uznał, że przepis ten nakłada na izby obowiązek aktywnego działania. Izba nie musi ustalać spadkobierców zmarłego lekarza, powinna jednak podjąć czynności zmierzające do ustalenia miejsca przechowywania dokumentacji. Rozbieżność stanowisk dotyczy więc zakresu obowiązku izby – tego, czy obejmuje on również ustalenie miejsca przechowywania i pozyskanie dokumentacji.

Instrukcje okręgowych izb lekarskich

Wobec braku ustawowej procedury niektóre izby przyjęły instrukcje postępowania w formie uchwał. Uchwała nr 664/2018/8/R Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w Lublinie z 18.9.2018 r. przewiduje przejęcie dokumentacji na wniosek osoby będącej w jej posiadaniu, w tym spadkobiercy lekarza. Uchwała nr 1135/2017/VII Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej Wielkopolskiej Izby Lekarskiej z 24.8.2017 r. dopuszcza natomiast wszczęcie postępowania bez wniosku w uzasadnionych przypadkach, m.in. gdy dokumentacja jest przechowywana w sposób niezapewniający jej bezpieczeństwa albo uniemożliwiający pacjentom realizację ich uprawnień.

Prezes UODO zgłasza wobec tych rozwiązań zasadnicze zastrzeżenia: zasady pozyskiwania i dalszego przetwarzania danych dotyczących zdrowia powinny wynikać z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a nie z aktów wewnętrznych samorządu. Zwraca też uwagę, że śmierć lekarza skutkuje skreśleniem go z listy członków okręgowej izby lekarskiej (art. 7 ust. 1 pkt 5 IzbyLekU) oraz zmianą danych w Centralnym Rejestrze Lekarzy i okręgowym rejestrze lekarzy. Informacja o zgonie powinna więc – w ocenie prezesa UODO – stanowić podstawę podjęcia czynności dotyczących dokumentacji, jednak wobec braku przepisów określających je wprost czynności te nie są podejmowane.

Podstawy w RODO i Konstytucji RP

Dane dotyczące zdrowia należą do szczególnych kategorii danych osobowych – art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.4.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.Urz. UE L z 2016 r. Nr 119, s. 1: dalej: RODO). Prezes UODO przywołuje art. 6 ust. 1 lit. c i e oraz art. 6 ust. 3 RODO, zgodnie z którymi podstawa przetwarzania niezbędnego do wypełnienia obowiązku prawnego lub wykonania zadania w interesie publicznym musi być określona w prawie Unii lub prawie państwa członkowskiego. Powołuje się również na art. 51 ust. 1 i 5 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 7 Konstytucji RP, z których wynika, że podstawę i tryb przetwarzania informacji o osobach przez organy władzy publicznej określa ustawa.

Zdaniem prezesa UODO ustawa powinna wskazywać podmioty odpowiedzialne, tryb pozyskiwania danych oraz gwarancje ich bezpieczeństwa – także w odniesieniu do danych osób trzecich, w szczególności faktycznych posiadaczy dokumentacji, które izba przetwarza, ustalając miejsce jej przechowywania. Prezes UODO odwołuje się przy tym do wymogów proporcjonalności i określoności przepisów, wynikających z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE i Trybunału Konstytucyjnego.

Prawa pacjenta po śmierci lekarza

Pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej (art. 23 ust. 1 PrPacjRPPU), prawo do informacji o swoim stanie zdrowia (art. 9 ust. 1 PrPacjRPPU) oraz prawo dostępu do danych osobowych (art. 15 RODO). Śmierć lekarza prowadzącego praktykę zawodową nie powoduje wygaśnięcia tych uprawnień.

W ocenie prezesa UODO w sytuacji określonej w art. 30a ust. 3 pkt 3 PrPacjRPPU właściwa okręgowa izba lekarska jest administratorem danych zawartych w dokumentacji (art. 4 pkt 7 RODO). Odpowiada więc za zgodność przetwarzania z prawem, realizację praw osób, których dane dotyczą, bezpieczeństwo danych i zgłaszanie naruszeń. Jeżeli izba faktycznie nie przejęła dokumentacji, wykonanie tych obowiązków jest utrudnione, a dane mogą być przetwarzane przez osoby nieuprawnione.

Postulaty prezesa UODO

Prezes UODO postuluje wprowadzenie przepisów zobowiązujących organy samorządu lekarskiego do ukształtowania sposobów ustalania, kto po śmierci lekarza jest w posiadaniu dokumentacji medycznej, oraz zasad przetwarzania (gromadzenia, przechowywania i usuwania) takich informacji, a także do określenia zasad i sposobów przejmowania dokumentacji. Na osoby, w których posiadaniu znajduje się dokumentacja po zmarłym lekarzu, należy nałożyć obowiązek jej przekazania właściwemu samorządowi i uregulować zasady egzekucji tego obowiązku. Rozważenia wymaga ponadto wprowadzenie sankcji karnych za niewywiązywanie się z obowiązków związanych z przejmowaniem dokumentacji. Wystąpienie nie określa znamion czynów zabronionych ani rodzaju kar.

Charakter wystąpienia i dalszy tryb

Wystąpienie skierowano na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy z 10.5.2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1781; dalej: OchrDanychU), który uprawnia prezesa UODO do występowania z wnioskami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej albo o wydanie bądź zmianę aktów prawnych. Adresat jest obowiązany ustosunkować się do wystąpienia na piśmie w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania (art. 52 ust. 3 OchrDanychU). Do czasu ewentualnej nowelizacji okręgowe izby lekarskie odpowiadają za dokumentację po zmarłych lekarzach na podstawie obowiązujących przepisów; wystąpienie nie zmienia zakresu ich obowiązków.

Wystąpienie z 13.10.2026 r. (DPNT.413.1.2026) zawiera postulaty kierunkowe; nie towarzyszy mu projekt przepisów.

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →