• Stawka CIT od świadczeń wypłacanych beneficjentom oraz mienia przekazywanego w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej wzrośnie z 15% do 19%.
  • Zwolnienie z CIT zostanie ograniczone m.in. w przypadku określonego najmu nieruchomości, sprzedaży majątku przed upływem dwóch lat oraz dochodów uzyskiwanych za pośrednictwem niektórych podmiotów.
  • Zwolnienie z PIT obejmie także zstępnych rodzeństwa fundatora oraz zstępnych jego pasierba, z zachowaniem zasad ustalania proporcji wniesionego mienia.

Cel i założenia nowelizacji

Ustawa z 5.11.2026 r. ma uszczelnić opodatkowanie fundacji rodzinnych i ograniczyć wykorzystywanie przysługujących im preferencji podatkowych w sposób odbiegający od celu tej instytucji.

W uzasadnieniu wskazano, że fundacja rodzinna powinna służyć przede wszystkim długoterminowemu zarządzaniu majątkiem i sukcesji międzypokoleniowej. W ocenie projektodawcy dotychczasowe rozwiązania umożliwiające odroczenie opodatkowania określonych dochodów sprzyjały również tworzeniu struktur, których głównym celem było osiąganie korzyści podatkowych.

Nowelizacja wprowadza zatem zmiany w ustawie z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592; dalej: PDOFizU) i ustawie z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 554; dalej: PDOPrU). Obejmują one zarówno zasady opodatkowania dochodów osiąganych przez fundację rodzinną, jak i świadczeń przekazywanych jej beneficjentom.

Szkolenia online z zakresu podatków – Sprawdź aktualny harmonogram Sprawdź

CIT od świadczeń fundacji rodzinnej wzrośnie do 19%

Jedną z najważniejszych zmian jest podwyższenie stawki podatku dochodowego od osób prawnych należnego od określonych świadczeń i mienia przekazywanych przez fundację rodzinną.

Zgodnie ze zmienianym art. 24q ust. 1 PDOPrU dotychczasowa stawka 15% zostanie zastąpiona stawką 19%. Podatek będzie dotyczył w szczególności wartości świadczeń przekazywanych beneficjentom oraz mienia przekazywanego lub stawianego do dyspozycji w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej. Regulacja obejmie także określone świadczenia kwalifikowane jako ukryte zyski. Podwyższenie stawki nie oznacza jednak zniesienia całego systemu zwolnień podatkowych przysługujących fundacjom rodzinnym.

Zbycie majątku wniesionego do fundacji – dwuletni okres

Nowelizacja ogranicza możliwość korzystania ze zwolnienia z CIT przy zbywaniu mienia wniesionego do fundacji rodzinnej lub przekazanego jej nieodpłatnie.

Zgodnie z nowym art. 6 ust. 8 pkt 2 PDOPrU zwolnienie nie będzie miało zastosowania do przychodów ze zbycia takiego mienia, jeżeli nastąpi ono przed upływem dwóch lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym mienie zostało wniesione lub przekazane fundacji.

Wyjątek przewidziano dla zbycia następującego w wykonaniu nakazu organu władzy publicznej.

Rozwiązanie ma przeciwdziałać wykorzystywaniu fundacji rodzinnych jako podmiotów pośredniczących przy sprzedaży majątku wnoszonego do nich wyłącznie w celu uzyskania korzyści podatkowych.

Istotne znaczenie mają przepisy przejściowe. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 nowelizacji ograniczenie obejmie mienie wniesione lub przekazane nieodpłatnie fundacji począwszy od jej roku podatkowego rozpoczynającego się po 31.12.2026 r. Nie będzie więc automatycznie obejmować majątku wniesionego w poprzednich latach podatkowych.

Najem nieruchomości – ograniczenie zwolnienia z CIT

Zmiany obejmą również opodatkowanie przychodów fundacji rodzinnych z najmu, dzierżawy i umów o podobnym charakterze. Na podstawie zmienionego art. 6 ust. 8 pkt 1 lit. b PDOPrU zwolnienie nie będzie miało zastosowania do przychodów z najmu budynków mieszkalnych, części mieszkalnych budynków o funkcji mieszanej, lokali mieszkalnych lub ich części.

Wyjątek przewidziano dla nieruchomości wynajmowanych bezpośrednio przez fundację rodzinną wyłącznie na cele mieszkaniowe. Ciężar udowodnienia spełnienia tych warunków będzie spoczywał na fundacji.

Ograniczenie zwolnienia będzie dotyczyło w szczególności udostępniania nieruchomości mieszkalnych na cele inne niż mieszkaniowe, w tym w ramach najmu krótkoterminowego, jeżeli nie zostaną spełnione warunki zastosowania wyjątku przewidzianego w ustawie.

Zwolnienie nie będzie obejmowało również przychodów z najmu budynków, lokali lub ich części innych niż mieszkalne, przeznaczonych do całodobowego zakwaterowania.

Utrzymano ponadto wyłączenie dotyczące określonego udostępniania przedsiębiorstw, zorganizowanych części przedsiębiorstwa oraz składników majątkowych wykorzystywanych w działalności fundatora, beneficjenta lub podmiotów powiązanych.

Dochody zagraniczne i podmioty transparentne podatkowo

Zgodnie ze zmienionym art. 6 ust. 6 PDOPrU zwolnienie podmiotowe fundacji rodzinnej nie będzie miało zastosowania również do opodatkowania zagranicznych jednostek kontrolowanych na podstawie art. 24a oraz podatku od dochodów z niezrealizowanych zysków określonego w art. 24f.

Jednocześnie zmieniony art. 6 ust. 8 pkt 3 ograniczy zwolnienie w przypadku przychodów osiąganych z udziału w spółkach niebędących osobami prawnymi oraz innych podmiotach, których przychody, koszty, dochody lub straty są przypisywane bezpośrednio fundacji rodzinnej.

Dodawany art. 6 ust. 8a przewiduje jednak wyjątki, m.in. gdy dane przychody korzystałyby ze zwolnienia, gdyby były uzyskiwane bezpośrednio przez fundację rodzinną, oraz w określonych przypadkach uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania.

Zmodyfikowano także zasady odliczeń związanych z opodatkowaniem zagranicznych jednostek kontrolowanych oraz ustalania kosztów na potrzeby podatku od niezrealizowanych zysków.

Pożyczki i umorzone należności jako ukryte zyski

Nowelizacja doprecyzowuje zasady kwalifikowania określonych pożyczek udzielanych beneficjentom, fundatorom lub podmiotom powiązanym jako ukrytych zysków. Znaczenie będą miały w szczególności termin spłaty pożyczki, jej faktyczny zwrot oraz okres, na jaki została udzielona.

Za ukryte zyski będą również uznawane określone pożyczki udzielane na okres co najmniej 10 lat, w tym pożyczki, których pierwotnie ustalony okres spłaty został przedłużony do co najmniej 10 lat.

Do katalogu ukrytych zysków zaliczono również wartość należności przysługujących fundacji rodzinnej od beneficjenta, fundatora lub podmiotu powiązanego, które zostały umorzone, uległy przedawnieniu albo zostały odpisane jako nieściągalne. Wyłączenie dotyczy sytuacji, gdy dana wartość została już zakwalifikowana jako ukryty zysk na innej podstawie wskazanej w przepisie.

Szersze zwolnienie z PIT dla członków rodziny fundatora

W przeciwieństwie do zmian w CIT nowelizacja rozszerza zakres zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych w odniesieniu do określonych członków rodziny fundatora.

Zgodnie ze zmienianym art. 21 ust. 1 pkt 157 i ust. 49 PDOFizU pojęcie członka rodziny fundatora obejmie również zstępnych rodzeństwa fundatora oraz zstępnych jego pasierba.

Zwolnienie obejmie zarówno określone świadczenia otrzymywane przez beneficjentów fundacji rodzinnej, jak i przychody osób uprawnionych do otrzymania mienia w związku z jej rozwiązaniem.

Nie oznacza to jednak bezwarunkowego zwolnienia całej wartości otrzymywanych świadczeń. Nadal będzie ono stosowane w części odpowiadającej proporcji wartości mienia wniesionego przez danego fundatora, ustalanej zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy z 26.1.2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 326).

Zmiana ma szczególne znaczenie dla fundacji zakładanych wspólnie przez rodzeństwo, w których beneficjentami są zstępni poszczególnych fundatorów.

Przepisy przejściowe – możliwość zwrotu nieruchomości

Nowelizacja przewiduje szczególne rozwiązanie dla określonych nieruchomości i praw majątkowych wniesionych do fundacji rodzinnych przed 1.1.2027 r.

Zgodnie z art. 3 ust. 4–7 nowelizacji określone nieruchomości i prawa majątkowe będą mogły zostać zwrócone osobie, która była ich właścicielem bezpośrednio przed wniesieniem lub nieodpłatnym przekazaniem do fundacji rodzinnej, z zachowaniem warunków i terminów określonych w ustawie. Co do zasady zwrot będzie mógł nastąpić do 31.12.2027 r. Dla fundacji, których rok podatkowy rozpoczął się przed 1.1.2027 r. i zakończy po 31.12.2026 r., przewidziano odrębny termin wynoszący 12 miesięcy od końca tego roku podatkowego.

Przy spełnieniu ustawowych przesłanek zwrot nie będzie podlegał opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 24q i 24r PDOPrU. Przewidziano również szczególne rozwiązania dotyczące PIT i podatku od spadków i darowizn. W przypadku zwrotu mienia wniesionego na pokrycie funduszu założycielskiego może powstać obowiązek jego uzupełnienia do ustawowego minimum.

Etap legislacyjny i wejście w życie

W dniu 6.11.2026 r. ustawę przekazano Prezydentowi RP do podpisu.

Zgodnie z art. 4 ustawa ma wejść w życie 1.1.2027 r.

Zmiany w PDOFizU będą stosowane do przychodów uzyskanych od tej daty, natomiast zmiany w PDOPrU – co do zasady do przychodów i dochodów uzyskanych od roku podatkowego fundacji rodzinnej rozpoczynającego się po 31.12.2026 r., z uwzględnieniem szczególnych przepisów przejściowych.

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Kup online, korzystaj od razu! Sprawdź

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →