Gospodarka odpadami – zmiany dla zagranicznych firm i branży fotowoltaicznej

Cel ustawy

Ustawa z 6.11.2026 r. ma dostosować polskie przepisy dotyczące gospodarowania odpadami do wymagań prawa Unii Europejskiej. Nowelizacja wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/884 z 13.3.2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE) (Dz.Urz. UE L z 2024 r., s. 884) oraz przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z 30.5.2018 r. zmieniającej dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów (Dz.Urz. UE L z 2018 r. Nr 150, s. 109) dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Pierwsza grupa zmian wynika z wyroku TSUE z 25.1.2022 r., VYSOČINA WIND a.s. przeciwko Česká republika – Ministerstvo životního prostředí, C-181/20, Legalis, w którym zakwestionowano wsteczne obciążenie producentów kosztami zagospodarowania odpadów pochodzących z określonych paneli fotowoltaicznych. Nowelizacja ma dostosować zakres czasowy odpowiedzialności do zasady pewności prawa.

Druga grupa zmian odpowiada na zastrzeżenia Komisji Europejskiej dotyczące niepełnej transpozycji przepisów o autoryzowanych przedstawicielach w krajowym systemie gospodarki odpadami. Nowe rozwiązania obejmą przede wszystkim zagranicznych przedsiębiorców wprowadzających na polski rynek pojazdy, baterie, akumulatory oraz produkty w opakowaniach.

Nowe zasady finansowania zagospodarowania zużytego sprzętu

Zmiany w art. 18 i 19 ustawy z 11.9.2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 573) doprecyzowują podział odpowiedzialności za finansowanie zbierania i przetwarzania zużytego sprzętu w zależności od jego rodzaju oraz daty wprowadzenia do obrotu.

W przypadku sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych odpowiedzialność wprowadzającego za sprzęt, który sam wprowadził do obrotu, będzie dotyczyła:

W odniesieniu do wcześniejszego sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych utrzymany zostanie mechanizm zbiorowego finansowania zagospodarowania odpadów. Obowiązek będzie obciążał wprowadzających sprzęt tej samej grupy, proporcjonalnie do ich udziału w masie sprzętu wprowadzonego do obrotu.

Odrębne zasady przewidziano dla sprzętu innego niż przeznaczony dla gospodarstw domowych. W przypadku sprzętu wprowadzonego przed wskazanymi datami wprowadzający będzie obowiązany sfinansować jego zbieranie i przetwarzanie, jeżeli zastąpi go sprzętem tego samego rodzaju lub spełniającym te same funkcje. Jeżeli nie dojdzie do takiego zastąpienia, koszty co do zasady poniesie użytkownik zużytego sprzętu.

Panele fotowoltaiczne – dlaczego istotna jest data 1.1.2016 r.?

Szczególne znaczenie mają regulacje dotyczące paneli fotowoltaicznych. Zgodnie z dyrektywą 2024/884/UE odpowiedzialność producentów za finansowanie gospodarowania odpadami z tych paneli powinna uwzględniać ich wprowadzenie do obrotu od 13.8.2012 r.

Polski ustawodawca zdecydował się jednak na przyjęcie daty 1.1.2016 r., wskazując w uzasadnieniu, że dopiero od tego momentu krajowe przepisy jednoznacznie określały obowiązki producentów paneli fotowoltaicznych. Rozwiązanie ma zapobiegać wstecznemu nakładaniu obowiązków finansowych na podmioty, które w chwili wprowadzania produktów do obrotu nie mogły przewidzieć takich obciążeń.

W praktyce data wprowadzenia paneli do obrotu będzie miała istotne znaczenie przy ustalaniu, kto odpowiada za koszty zagospodarowania powstałych z nich odpadów.

Autoryzowany przedstawiciel – nowe obowiązki zagranicznych firm

Nowelizacja rozszerza instytucję autoryzowanego przedstawiciela, funkcjonującą już w przepisach dotyczących zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, na kolejne kategorie produktów. Wprowadzający pojazdy, baterie, akumulatory oraz produkty w opakowaniach, mający siedzibę albo miejsce zamieszkania w innym państwie UE, Szwajcarii lub państwie EFTA będącym stroną umowy o EOG, uzyskają możliwość wyznaczenia przedstawiciela odpowiedzialnego za wykonywanie ich obowiązków na terytorium Polski.

Obowiązkowe wyznaczenie autoryzowanego przedstawiciela przewidziano natomiast dla przedsiębiorców mających miejsce zamieszkania albo siedzibę poza Polską, którzy sprzedają baterie, akumulatory lub produkty w opakowaniach na odległość bezpośrednio użytkownikom końcowym na terytorium kraju.

Przedstawicielem będzie mogła zostać osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, posiadająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. W przypadku baterii i akumulatorów funkcję tę będzie mógł pełnić również podmiot pośredniczący, a w odniesieniu do produktów w opakowaniach – organizacja odzysku opakowań.

Wyznaczenie przedstawiciela i zakres odpowiedzialności

Autoryzowany przedstawiciel będzie wyznaczany na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Umowę trzeba będzie przechowywać przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym przestała obowiązywać.

Przedstawiciel będzie działał w imieniu i na rzecz zagranicznego przedsiębiorcy oraz ponosił odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków określonych we właściwej ustawie. Po jego wyznaczeniu zagraniczny wprowadzający będzie wykonywał te obowiązki wyłącznie za pośrednictwem przedstawiciela.

Nowelizacja przewiduje także obowiązek uzyskania wpisu do rejestru BDO przed rozpoczęciem działalności oraz ujawniania określonych informacji o zagranicznych podmiotach reprezentowanych przez przedstawiciela.

Kiedy krajowy przedsiębiorca zostanie zwolniony z obowiązków?

Nowe przepisy przewidują również możliwość zwolnienia krajowych wprowadzających z określonych obowiązków związanych z produktami pochodzącymi od zagranicznego przedsiębiorcy, który ustanowił autoryzowanego przedstawiciela.

Warunkiem będzie przede wszystkim posiadanie przez przedstawiciela odpowiedniego wpisu w rejestrze BDO oraz przekazanie mu przez krajowego wprowadzającego danych niezbędnych do wykonywania obowiązków ustawowych. W zależności od kategorii produktów informacje te będą obejmowały m.in. liczbę pojazdów albo rodzaj i masę baterii, akumulatorów lub opakowań.

Jeżeli krajowy przedsiębiorca nie przekaże wymaganych danych, pozostanie odpowiedzialny za wykonanie obowiązków w odniesieniu do produktów, o których nie poinformował przedstawiciela. Przepisy przewidują ponadto obowiązek umieszczania numeru rejestrowego BDO autoryzowanego przedstawiciela na fakturach i innych dokumentach związanych z wprowadzaniem określonych produktów do obrotu.

Kary za brak autoryzowanego przedstawiciela

Nowelizacja wprowadza sankcje za niewyznaczenie autoryzowanego przedstawiciela w przypadkach, w których będzie to obowiązkowe. Zgodnie z dodawanym art. 99ba ustawy z 24.4.2009 r. o bateriach i akumulatorach (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 809) przedsiębiorca, który wbrew przepisom nie wyznaczy przedstawiciela, będzie podlegał karze pieniężnej w wysokości od 10 tys. zł do 500 tys. zł.

Analogiczną odpowiedzialność przewidziano w ustawie z 13.6.2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 619), przez rozszerzenie katalogu naruszeń określonego w art. 56 ust. 1 oraz odpowiednią zmianę art. 57.

Kary te dotyczą naruszenia obowiązku ustanowienia przedstawiciela i nie oznaczają, że każdy zagraniczny przedsiębiorca wprowadzający produkty na polski rynek będzie zobowiązany do jego wyznaczenia. Decydujące znaczenie mają rodzaj produktu oraz sposób jego sprzedaży.

Etap legislacyjny i wejście w życie

Sejm uchwalił ustawę 6.11.2026 r. Proces legislacyjny nie został jeszcze zakończony.

Zgodnie z art. 6 ustawy przepisy dotyczące autoryzowanych przedstawicieli oraz związanych z nimi obowiązków mają wejść w życie 1.1.2027 r. Po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, ma wejść w życie art. 1, obejmujący zmiany dotyczące finansowania zagospodarowania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, w tym paneli fotowoltaicznych.

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →