Miejsce zamieszkania pracownika młodocianego

Stan faktyczny sprawy

Prezydent wnioskiem z 28.10.2025 r. zwrócił się do NSA o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy, w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, poprzez wskazanie, że właściwym w sprawie jest Wójt Gminy. W uzasadnieniu wniosku Prezydent wskazał, że pismem z 17.9.2025 r., Wójt Gminy, na podstawie art. 65 § 1 KPA przekazał wniosek A.T., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. (dalej: Przedsiębiorca), o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika – B.H. (dalej: Pracownik Młodociany), z tytułu ukończenia nauki zawodu.

Ze złożonego do akt sprawy świadectwa pracy wynika, że Pracownik Młodociany w trakcie zatrudnienia zamieszkiwał na terenie Gminy B., a konkretnie w N. Co prawda, we wniosku o dofinansowanie Pracodawca wskazał R. jako miejsce zameldowania Pracownika Młodocianego, to jednak wiążący jest w sprawie adres zamieszkania młodocianego pracownika, wynikający z umowy o pracę, tam zaś widnieje miejscowość N. w Gminie B. Następnie Prezydent wskazał, że na gruncie art. 122 ustawy z 14.12.2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1043; dalej: PrOśw), okolicznością przesądzającą o właściwości organu jest miejsce zamieszkania młodocianego pracownika. Skoro zatem młodociany pracownik w okresie zatrudnienia zamieszkiwał na terenie Gminy B., to organem właściwym w tej sprawie jest Wójt Gminy B.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy wniósł o wskazanie Prezydenta jako organu właściwego do załatwienia sprawy. Wójt Gminy wskazał, że Pracownik Młodociany odbywał przygotowanie zawodowe u Przedsiębiorcy w okresie od 1.4.2023 r. do 31.8.2025 r. Wójt wskazał, że Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza Wielofunkcyjna mieszcząca się w N., w której przebywał młodociany pracownik, nie funkcjonuje na terenie Gminy B. od 2024 r., jednakże faktyczna wyprowadzka wychowanków tej placówki odbyła się wcześniej. Wójt Gminy podniósł, że według jego wiedzy Pracownik Młodociany zamieszkiwał na terenie Gminy B. do 29.4.2024 r. W związku z tym, w jego ocenie, organem właściwym w sprawie jest Prezydent.

Stan prawny

W ocenie NSA w pierwszej kolejności należy odnieść się do stanu prawnego. W kontekście stanu faktycznego sprawy NSA wskazał, że zgodnie z art. 4 ustawy z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: PostAdmU) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 PostAdmU). Stosownie do art. 15 § 1 pkt. 4 PostAdmU właściwy w tych sprawach jest NSA.

Spór kompetencyjny

NSA wskazał, że w niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem a Wójtem Gminy, jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku Przedsiębiorcy o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Oznacza to, że złożony wniosek jest dopuszczalny.

Wniosek o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia Pracownika Młodocianego został złożony w trybie art. 122 PrOśw, zgodnie z którym pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia ze środków Funduszu Pracy. Stosownie zaś do art. 122 ust. 10 PrOśw dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 8.

Dla ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, konieczne jest ustalenie miejsca zamieszkania młodocianego pracownika w chwili wykonywania przez niego umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Miejsce zamieszkana pracownika młodocianego

NSA zauważył, że PrOśw, posługując się pojęciem „miejsce zamieszkania”, nie definiuje go. W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 25 KC miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu jej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Przy czym zauważyć należy, że samo zameldowanie nie przesądza o miejscu zamieszkania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności osoby fizycznej (postanowienie NSA z 6.11.2014 r., I OW 152/14, Legalis).

Ustalenie miejsca zamieszkania pracownika młodocianego

Mając na uwadze realia rozpatrywanej sprawy, NSA podkreślił, że wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, co należy do organów administracji. W rozpoznawanej sprawie istotne okoliczności nie zostały jednak w sposób dostateczny wyjaśnione przez pozostające ze sobą w sporze organy. Nie przeprowadzono bowiem postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia miejsca zamieszkania Pracownika Młodocianego w okresie wykonywania przez niego umowy o pracę.

Z nadesłanych akt sprawy wynika, że w umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego, zawartej 31.3.2023 r. pomiędzy Pracodawcą a Pracownikiem Młodocianym, jako adres jego zamieszkania wskazano N., B. Ponadto z umowy tej wynika, że okres kształcenia w zawodzie mechanika pojazdów samochodowych rozpocznie się 1.4.2023 r. i zakończy 31.8.2025 r. W umowie określono też, że przygotowanie zawodowe będzie się odbywało u Przedsiębiorcy, oraz że Pracownik Młodociany będzie realizował obowiązek dokształcania w Niepublicznej Branżowej Szkole I Stopnia w J. Naukę zawodu Pracownik Młodociany ukończył 31.8.2025 r., przystępując do egzaminu czeladniczego w Izbie Rzemieślników i Przedsiębiorców w K. Z wyjaśnień Wójta Gminy wynika natomiast, że w N., do czerwca 2024 r. funkcjonowała Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza Wielofunkcyjna, w której mieszkał Pracownik Młodociany. Według wiedzy Wójta Gminy Pracownik Młodociany zamieszkiwał na terenie Gminy B. do 29.4.2024 r. Miejscowości: J. (miejsce nauki i świadczenia pracy Pracownika Młodocianego w ww. okresie) i N. (miejsce zamieszkania Pracownika Młodocianego do 29.4.2024 r.), oddalone są od siebie o około 90 km. Spełnianie obowiązku szkolnego i świadczenie pracy w znacznej odległości od miejsca zamieszkania nie jest co prawda niemożliwe, ale na pewno utrudnione. Z akt sprawy nie wynika, gdzie zamieszkiwał Pracownik Młodociany od 1.5.2024 r. do 31.8.2025 r., czyli w trakcie trwania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, którą świadczył w J. Nie ma też pewnych ustaleń co do zamieszkiwania Pracownika Młodocianego w okresie od 1.4.2023 r. do 29.4.2024 r., tj. w okresie gdy już się on uczył i pracował w J.

Rozstrzygnięcie NSA

Powyższe wątpliwości prowadzą zdaniem NSA do wniosku, że w sprawie ww. organy nie ustaliły przesłanki „miejsca zamieszkania młodocianego pracownika”. Dopiero po ustaleniu tej okoliczności, w razie dalszych wątpliwości, gdzie koncentrują się sprawy życiowe Pracownika Młodocianego, wniosek o wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy byłby uzasadniony.

Dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy należy do organów administracji, a nie do NSA. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu. Niepełne i niejednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, dotyczące miejsca zamieszkania Pracownika Młodocianego, nie pozwalają na wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy. Dlatego też brak jest podstaw do rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu. Mając powyższe na uwadze, NSA, w oparciu o art. 15 § 2 PostAdmU w związku z art. 151 PostAdmU, oddalił wniosek.

Komentarz

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →