Zgodnie z art. 108a ust. 1a ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 775; dalej: VATU), przy dokonywaniu płatności za nabyte towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do VATU, udokumentowane fakturą, w której kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej, podatnicy są obowiązani zastosować mechanizm podzielonej płatności. We wspomnianym załączniku nr 15 do VATU od początku używana jest Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU), tak w odniesieniu do ujętych w nim usług i towarów. To pamiątka po czasach, w których PKWiU była jedyną słuszną klasyfikacją na potrzeby VAT, zarówno dla usług, jak i towarów.
Ale te czasy już minęły. Wraz z wdrożeniem tzw. nowej matrycy stawek VAT, ustanowionej ustawą z 9.8.2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1751; dalej: ZmVATU19(4)), w zakresie klasyfikacji towarów stosowana jest nomenklatura scalona CN. Jednak nie w sposób powszechny, bowiem na potrzeby obowiązkowego MPP wciąż uchowała się PKWiU, nie tylko dla usług, ale i dla towarów właśnie. To się jednak (najprawdopodobniej) wreszcie zmieni. Ministerstwo Finansów przyjęło już stosowną nowelizację.
Jak zmieni się załącznik 15? Przede wszystkim towary…
Oczywiście, zmiany dotyczące zakresu MPP nie mogą być rewolucyjne. I nie będą. Nie mamy bowiem dowolności w określaniu, do jakich towarów i usług stosowany jest MPP. Jest to bowiem rozwiązanie nadzwyczajne, na które zgodzić musiała się Komisja Europejska. Nota bene, Komisja Europejska niedawno wydłużyła swoją zgodę do 28.2.2028 r. Oznacza to, że obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności pozostanie z nami na dłużej – jeszcze przez kolejne lata. Nie bez znaczenia z pewnością jest fakt, że z załączonego do wniosku sprawozdania wynika, że skala wyłudzeń VAT w Polsce znacząco się zmniejsza. W domyśle, obowiązkowy split payment działa.
Wracając do kwestii zasadniczej: założeniem ustawodawcy jest, aby dotychczasowy zakres załącznika nr 15 do VATU został co do zasady zachowany. Mogą zdarzyć się przypadki, że z uwagi na różne zasady tych dwóch klasyfikacji w bardzo małym zakresie może pojawić się pewne rozszerzenie zakresu tego mechanizmu. Przykładowo, jedna z pozycji załącznika dotyczy części nadających się do stosowania wyłącznie lub głównie do silników objętych CN 8407 lub 8408. Kod CN 8409 99 odwołuje się do dwóch symboli PKWiU, tj. 28.11.42.0 Części do pozostałych silników, gdzie indziej niesklasyfikowanych oraz do 30.91.20.0 Części i akcesoria do motocykli i przyczep motocyklowych bocznych. W związku z tym w zakresie, w jakim CN odwołuje się do PKWiU 28.11.42.0 dochodzi do rozszerzenia zakresu omawianego mechanizmu, ponieważ obecny załącznik nr 15 do VATU nie wymienia towarów należących do tego grupowania PKWiU.
Co więcej, niektóre nowe pozycje załącznika przestaną referować wprost do klasyfikacji. Części i akcesoria do pojazdów silnikowych obecnie referują do PKWiU 29.32.30. Wedle nowego pomysłu, grupowanie CN nie będzie miało znaczenia dla kwalifikacji w załączniku 15. Mogą zatem zdarzyć się sytuacje, że dojdzie do rozszerzenia zakresu stosowania obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności. Niemniej jednak dla jasności stosowania przepisów proponuje się opisowe określenie jego zakresu.
…ale usługi także
W zakresie usług nie będzie oczywiście przejścia na CN, bo ta klasyfikacja nie dotyczy usług. Ale zmiany też się pojawią, polegać będą głównie na agregacji niektórych pozycji. Niektóre symbole PKWiU zostały bowiem wskazane bardziej ogólnie. Przykładowo obecny załącznik nr 15 wskazywał wszystkie usługi klasyfikowane do PKWiU 43, czyli enumeratywnie wymieniał wszystkie roboty, które klasyfikowane są jako „Roboty budowlane specjalistyczne”. W projektowanym załączniku proponuje się zatem wskazanie ogólnie całego działu 43. Taki sam schemat zastosowano wobec robót ogólnobudowlanych. Taka agregacja nie powinna pociągać za sobą żadnych zmian co do ram stosowania mechanizmu podzielonej płatności w zakresie robót objętych tymi pozycjami. Przyczynia się za to do wizualnego odchudzenia załącznika. I faktycznie, ze 150 pozycji zrobi się 87.
Sprzedaż hurtowa i detaliczna
W projektowanym nowym załączniku nr 15 do VATU odstąpiono natomiast od wskazywania sprzedaży detalicznej oraz hurtowej (obecne pozycje 145-150). Proponuje się, aby bez względu na rodzaj prowadzonej działalności (producent, handlowiec, sprzedawca detaliczny) oferowany towar był, z punktu widzenia podatku VAT, traktowany w taki sam sposób. Zatem po usunięciu z załącznika 15 pozycji odnoszących się do sprzedaży detalicznej oraz hurtowej (dotychczasowe pozycje od 145 do 150) zakres wskazany w tych pozycjach będzie mieścił się, z uwagi na przejście na Nomenklaturę Scaloną, w pozycjach dotyczących towarów, czyli części i akcesoriów do pojazdów. Takie podejście wyeliminuje różnice w stosowaniu przepisów, które wynikały ze specyfiki PKWiU.
Jakie będą skutki praktyczne takiej zmiany? Cóż, jak to w takich przypadkach bywa, pojawi się pewnie w przypadku niektórych przynajmniej towarów (lub usług) wątpliwość interpretacyjna. Tak było też przy okazji nowej matrycy stawek VAT w pierwszym okresie jej obowiązywania. Inny, znacznie istotniejszy skutek, dotyczyć może Wiążących Informacji Stawkowych (WIS). Przypomnijmy, że WIS to decyzja wydawana na potrzeby nie tylko określenia stawki podatku właściwej dla towaru albo usługi, lecz także stosowania przepisów VATU na potrzeby innych niż określające wysokość opodatkowania przepisów, zatem także na potrzeby MPP. WIS wygasa z mocy prawa w przypadku zmiany przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku odnoszących się do towaru albo usługi, będących przedmiotem WIS, w wyniku której wskazana w WIS klasyfikacja towaru staje się niezgodna z tymi przepisami, przy czym wygaśnięcie WIS następuje z dniem wejścia w życie przepisów, z którymi WIS stała się niezgodna. Czy zatem czeka nas masowe wygaśnięcie WIS wydawanych na potrzeby określenia, czy dany towar podlega pod obowiązkowe MPP? Moim zdaniem tak właśnie się stanie, bowiem związanie co do klasyfikacji PKWiU straci ważność i nie widzę możliwości, aby Dyrektor KIS nie zastosował w takim przypadku takiej właśnie wykładni tego przepisu. Jeśli więc, drogi podatniku, posiadasz WIS na MPP, zastanów się, czy nie wystąpić o niego ponownie, gdy tylko nowe przepisy trafią do Dziennika Ustaw.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
