Analizowane rozstrzygnięcie
WSA w Szczecinie, po rozpoznaniu na rozprawie 26.2.2026 r. sprawy ze skargi P.N. (dalej: Skarżąca) na czynność Wójta Gminy D. (dalej: Organ) z 1.10.2025 r. w przedmiocie odmowy dowozu niepełnosprawnego dziecka Skarżącej do szkoły:
- stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności;
- uznał uprawnienie syna Skarżącej do bezpłatnego transportu i opieki podczas przewozu do Zespołu Szkół nr […] w K. w roku szkolnym 2025/2026;
- zasądził od Gminy na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Stanowisko Organu
W uzasadnieniu stanowiska Organ wskazał, że „szkołą najbliższą”, w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt. 1 ustawy z 14.12.2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1043; dalej: PrOśw), jest szkoła w D., która w pełni może zrealizować zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna Skarżącej. Szkoła ta posiada doświadczoną i wykształconą kadrę nauczycielską oraz ma wyposażenie specjalistyczne i gabinety. Do ww. szkoły uczęszczają 64 dzieci z niepełnosprawnościami, w tym 18 z orzeczeniem autyzmu i zespołu Aspergera. Organ rzeczywiście ma obowiązek zapewnić niepełnosprawnemu dziecku bezpłatny transport i opiekę, niemniej jednak do najbliższej szkoły, realizującej zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, co nie wiąże się z wyborem szkoły przez rodziców dziecka. Zatem Gmina nie ma obowiązku organizowania synowi Skarżącej bezpłatnego transportu do szkoły w K. oraz opieki w trakcie przejazdu.
Stan prawny
WSA w Szczecinie wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt. 1 PrOśw, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Stosownie do art. 39a ust.1 PrOśw, obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4 PrOśw, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie, albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców.
Najbliższa szkoła – definicja pojęcia
WSA w Szczecinie podkreślił, że obowiązek z art. 39a ust. 1 PrOśw ma charakter alternatywny, lecz wybór spełnienia przez gminę jednego z tych obowiązków należy wyłącznie do rodziców dziecka (wyrok NSA z 1.7.2025 r., III OSK 1244/22, Legalis). Najbliższa szkoła w stosunku do miejsca zamieszkania danego dziecka to nie tylko najbliżej geograficznie położona szkoła, ale taka spośród innych szkół, najbliżej położona, która umożliwi dziecku realizację obowiązku szkolnego zgodnie z treścią orzeczenia. Wybór szkoły dla dziecka jest uprawnieniem rodziców, lecz na podstawie ww. przepisu gmina może odmówić dowozu dziecka lub zwrotu kosztów przejazdu dziecka do wybranej przez rodziców placówki, wówczas gdy jej organ wykaże, że nie jest to najbliższa szkoła w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka mogąca zapewnić realizację orzeczenia.
W niniejszej sprawie Organ uznał, że szkołą najbliższą dla syna Skarżącej jest szkoła w D., która zrealizuje wytyczne wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, jest stosownie wyposażona i posiada odpowiednią kadrę pedagogiczną. W ocenie WSA w Szczecinie ww. okoliczności nie są wystarczającymi przesłankami do przyjęcia, iż w sprawie szkoła ta spełni przesłankę „najbliższej szkoły”. Zdaniem WSA w Szczecinie, kwestię tę należy oceniać wyłącznie przez wytyczne wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z zachowaniem zasady dobra dziecka.
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego
W orzeczeniu syna Skarżącej o potrzebie kształcenia specjalnego wskazano, że rozpoznano u niego zaburzenia rozwoju (autyzm). Chłopiec podejmuje obowiązki szkolne i stara się z nich wywiązywać. Pracuje w wolnym tempie, wymaga kontroli i wsparcia. Ma problemy z koncentracją uwagi i wymaga dodatkowego motywowania. Przy wykonywaniu badania testowego, z entuzjazmem podchodził do zadań, nie zniechęcał się w przypadku trudności, a niepowodzenia traktował z dużym spokojem, bez zbędnej frustracji. Aktualna ogólna sprawność intelektualna syna Skarżącej plasuje się na poziomie inteligencji niższej niż przeciętna. Istotną barierą dla jego funkcjonowania są wynikające z całościowego zaburzenia rozwoju trudności w relacjach społecznych, komunikowaniu oraz umiejętności sprawnego adaptowania się do zmian. Może to zwiększać poziom napięcia, utrudniać dziecku kształtowanie nowych umiejętności edukacyjnych, pozytywne przyjmowanie zmian i możliwość radzenia sobie wśród rówieśników, a tym samym izolować go z otoczenia. W orzeczeniu ujęto zalecenia w postaci m.in.:
- kształcenia specjalnego według podstawy programowej kształcenia ogólnego uwzględniającego autyzm, które stanowi dla dziecka szansę na wszechstronny rozwój na miarę jego możliwości psychofizycznych oraz na adekwatne dostosowanie form i metod pracy do specyfiki funkcjonowania dziecka;
- indywidualnego wsparcia ze strony dodatkowo zatrudnionej kadry – nauczyciela posiadającego kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej lub specjalisty w celu współorganizowania kształcenia;
- objęcia dziecka pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole, w formie zajęć korekcyjno-kompensacyjnych w celu ćwiczenia zdolności do rozumowania ilościowego, procesów uwagi oraz pamięci operacyjnej, aby wesprzeć poznawcze funkcjonowanie.
Według zespołu orzekającego najkorzystniejszą formą kształcenia specjalnego dla syna Skarżącej jest pobyt w szkole (oddziale) specjalnej, w której przebywa obecnie z uwagi na dobrą adaptację do tej placówki. Kształcenie specjalne może być także realizowane w szkole (oddziale) integracyjnej lub w szkole (oddziale) ogólnodostępnej.
Rozstrzygnięcie WSA w Szczecinie
W realiach rozpoznawanej sprawy, nie można uznać, że „szkołą najbliższą” jest szkoła w D., lecz iż jest nią Zespół Szkół nr […] w K. (tj. dotychczasowa szkoła dziecka), i obowiązkiem Gminy jest zapewnienie synowi Skarżącej bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ww. szkoły. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w roku szkolnym 2025/2026 syn Skarżącej uczęszcza do […] klasy szkoły podstawowej w Zespole Szkół nr […] w K. Zdaniem WSA w Szczecinie, zmiana otoczenia szkolnego – w świetle wytycznych zawartych w ww. orzeczeniu – wyrządziłaby dziecku szkodę.
Mając na uwadze powyższe rozważania WSA w Szczecinie – na podstawie art. 146 § 1 ustawy z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: PostAdmU) – stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. WSA w Szczecinie uznał zasadność uprawnienia dziecka Skarżącej do bezpłatnego transportu i opieki podczas przewozu do Zespołu Szkół nr […] w K. w roku szkolnym 2025/2026. Uprawnienie to wynika wprost z art. 39 ust. 4 pkt. 1 PrOśw, zaś kwestia realizacji ww. uprawnienia pozostaje do uzgodnienia pomiędzy Gminą a rodzicami dziecka z niepełnosprawnością, w tym możliwe jest wystąpienie przez rodziców o zwrot kosztów dowozu dziecka do ww. szkoły.
Komentarz
Na tle stanu faktycznego sprawy WSA w Szczecinie wypowiedział się na temat zasad realizacji jednego z obowiązków gminy, związanego z zapewnieniem transportu z domu do szkoły ucznia niepełnosprawnego. WSA w Szczecinie wskazał, że przedmiotowy obowiązek może zostać zrealizowany na jeden z dwóch sposobów, tj. poprzez zapewnienie środka transportu albo zwrot kosztów transportu. Wybór jednego z dwóch alternatywnych świadczeń należy zaś do rodziców ww. ucznia. Jednocześnie WSA w Szczecinie zaznaczył, że kluczowe jest prawidłowe rozumienie ustawowego pojęcia „szkoła najbliższa”, przez które należy rozumieć szkołę najlepiej dopasowaną do potrzeb ucznia niepełnosprawnego, wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, nie zaś jedynie szkołę najbliższą pod względem jej położenia, lokalizacji. Świadomości powyższego nie miał zdaje się organ rozstrzygający w sprawie.
Wyrok WSA w Szczecinie z 26.2.2026 r., II SA/Sz 884/25 , Legalis
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
