- Nowelizacja doprecyzowuje obowiązki znalazcy i organów publicznych oraz wskazuje właściwego starostę prowadzącego postępowanie poszukiwawcze.
- Ustawa wprowadza szczególne zasady postępowania z dokumentami zawierającymi dane osobowe, rzeczami niebezpiecznymi oraz przedmiotami o charakterze wojskowym.
- Zmiany obejmują także skrócenie terminów odbioru rzeczy w KC oraz nowe zasady przechowywania i likwidacji rzeczy znalezionych.
Cel nowelizacji
Celem nowelizacji jest zwiększenie skuteczności poszukiwania osób uprawnionych do odbioru rzeczy znalezionych oraz zapewnienie jednolitego i racjonalnego modelu postępowania z rzeczami pozostawionymi bez opieki. Ustawodawca dąży do uproszczenia procedur administracyjnych, zwiększenia przejrzystości obowiązków znalazcy oraz dostosowania regulacji do współczesnych realiów społecznych i technologicznych.
Nowelizacja realizuje w szczególności następujące cele:
- doprecyzowanie właściwości organów publicznych;
- usprawnienie procedury poszukiwania właściciela rzeczy;
- zwiększenie ochrony danych osobowych;
- poprawę bezpieczeństwa w przypadku rzeczy niebezpiecznych;
- uproszczenie dokumentowania czynności związanych ze znalezieniem rzeczy.
Najważniejsze zmiany w przepisach o rzeczach znalezionych
Właściwość starosty prowadzącego postępowanie
Nowelizacja jednoznacznie wskazuje, że organem właściwym do prowadzenia postępowania poszukiwawczego jest starosta właściwy ze względu na miejsce znalezienia rzeczy (nowe brzmienie art. 5 ust. 1 RzeczZnalU). Rozwiązanie to eliminuje wątpliwości interpretacyjne występujące w praktyce oraz zapewnia jednolite stosowanie przepisów.
Jednocześnie wprowadzono rozwiązanie praktyczne umożliwiające znalazcy:
- zawiadomienie starosty właściwego ze względu na miejsce swojego zamieszkania;
- przekazanie rzeczy temu staroście;
- przekazanie dokumentacji właściwemu staroście miejsca znalezienia.
Waloryzacja progu wartości znalezionych pieniędzy
Podwyższono próg kwotowy, po przekroczeniu którego znalazca ma obowiązek przekazania znalezionych pieniędzy staroście. Dotychczasowa kwota 100 zł została zastąpiona progiem wynoszącym 5% minimalnego wynagrodzenia za pracę, obowiązującego w dniu znalezienia (nowe brzmienie art. 5 ust. 3 RzeczZnalU).
Rozwiązanie to:
- wprowadza mechanizm automatycznej waloryzacji;
- dostosowuje próg do realiów ekonomicznych;
- ogranicza obciążenia administracyjne przy drobnych kwotach.
Postępowanie z dokumentami zawierającymi dane osobowe
Wprowadzono szczególny tryb postępowania z dokumentami zawierającymi dane osobowe (dodany do art. 5 ust. 3a RzeczZnalU). Znalazca, który nie zna osoby uprawnionej do ich odbioru, ma obowiązek przekazania dokumentu właściwemu staroście, chyba że dokument zawiera informacje o innym sposobie postępowania.
Jeżeli działania poszukiwawcze okażą się bezskuteczne, dokument podlega zniszczeniu, co ma na celu ochronę danych osobowych oraz ograniczenie ryzyka ich nieuprawnionego wykorzystania.
Rzeczy niebezpieczne oraz wymagające pozwolenia
Nowelizacja wyłącza z obowiązku przekazania staroście rzeczy, których posiadanie wymaga pozwolenia, w szczególności broni, amunicji lub materiałów wybuchowych, a także rzeczy stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia (nowe brzmienie art. 6 RzeczZnalU).
W takich przypadkach znalazca obowiązany jest:
- niezwłocznie zawiadomić Policję;
- wskazać miejsce, w którym rzecz się znajduje;
- powstrzymać się od samodzielnego przenoszenia rzeczy.
Rozwiązanie to zwiększa bezpieczeństwo publiczne oraz ogranicza ryzyko wypadków.
Sprzęt i dokumenty wojskowe
Rozszerzono katalog podmiotów właściwych do przyjęcia znalezionych przedmiotów o charakterze wojskowym (nowe brzmienie art. 5 ust. 4 RzeczZnalU). Znalazca może przekazać takie rzeczy:
- właściwemu staroście albo
- najbliższej jednostce organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej.
Analogiczne zasady wprowadzono dla dokumentów wojskowych (dodany do art. 5 ust. 4a RzeczZnalU).
Rzeczy znalezione w miejscach publicznych
Zmodyfikowano zasady postępowania z rzeczami znalezionymi w budynkach publicznych, pomieszczeniach dostępnych dla publiczności oraz środkach transportu publicznego (nowe brzmienie art. 7 ust. 1 RzeczZnalU oraz dodane ust. 1a i 1b RzeczZnalU).
W pierwszej kolejności właściwy zarządca:
- podejmuje próbę zwrotu rzeczy osobie uprawnionej;
- zamieszcza ogłoszenie na stronie internetowej (jeżeli ją prowadzi);
- przechowuje rzecz przez 30 dni.
Po upływie tego terminu rzecz przekazywana jest właściwemu staroście.
Uproszczenie dokumentowania czynności
Ustawa upraszcza sposób dokumentowania przyjęcia zawiadomienia o znalezieniu rzeczy lub jej odebrania poprzez:
- sporządzanie protokołu;
- pouczenie znalazcy o jego prawach;
- wydanie odpisu protokołu.
Rezygnacja z odrębnego poświadczenia ogranicza formalizm procedury.
Poszukiwanie osoby uprawnionej
Nowelizacja modyfikuje procedurę poszukiwania właściciela rzeczy przez starostę.
W szczególności:
- możliwe jest występowanie do właściwych podmiotów o dane adresowe;
- ogłoszenia publikowane są w Biuletynie Informacji Publicznej;
- dane o rzeczach mogą być udostępniane w portalu danych publicznych.
Rozwiązania te zwiększają skuteczność poszukiwań oraz dostępność informacji.
Przechowywanie pieniędzy w walucie obcej
Wprowadzono możliwość przechowywania znalezionych środków pieniężnych w walucie obcej (nowe brzmienie art. 21 ust. 1 RzeczZnalU) poprzez:
- przechowywanie w kasie pancernej;
- zdeponowanie w skrytce sejfowej;
- oddanie na przechowanie bankowi.
Rzeczy umożliwiające dostęp oraz dokumenty
W przypadku rzeczy umożliwiających dostęp do pomieszczeń lub pojazdów (np. kluczy, kart dostępu, pilotów) oraz dokumentów zawierających dane osobowe, po bezskutecznym upływie terminu odbioru:
- stają się one własnością powiatu;
- podlegają niezwłocznemu zniszczeniu;
- sporządza się protokół zniszczenia.
Zmiany w KC
Nowelizacja modyfikuje art. 187 KC, skracając terminy odbioru rzeczy przez osobę uprawnioną.
Rzecz znaleziona staje się własnością znalazcy, jeżeli uczynił on zadość swoim obowiązkom, gdy:
- nie została odebrana w ciągu 6 miesięcy od doręczenia wezwania;
- w przypadku niemożności wezwania – w ciągu roku od dnia znalezienia.
Po upływie terminów:
- zabytek lub materiał archiwalny staje się własnością Skarbu Państwa;
- rzeczy umożliwiające dostęp oraz dokumenty zawierające dane osobowe stają się własnością powiatu;
- inne rzeczy przechodzą na własność powiatu po bezskutecznym upływie terminu odbioru przez znalazcę.
Zmiana art. 187 KC ma charakter systemowy i służy dostosowaniu regulacji prawa cywilnego do zmodernizowanych procedur administracyjnych dotyczących rzeczy znalezionych. Skrócenie terminów odbioru rzeczy ma przyspieszyć stabilizację stanu prawnego rzeczy znalezionych oraz ograniczyć koszty ich przechowywania.
Jednocześnie ustawodawca różnicuje skutki prawne w zależności od charakteru rzeczy. Szczególna regulacja dotycząca dokumentów zawierających dane osobowe oraz rzeczy umożliwiających dostęp do pomieszczeń ma na celu ochronę bezpieczeństwa oraz prywatności.
Charakter przejściowy i stosowanie nowych przepisów
Ustawodawca przesądził, że nowe przepisy będą miały zastosowanie wyłącznie do rzeczy znalezionych po dniu wejścia ustawy w życie. Rozwiązanie to eliminuje wątpliwości intertemporalne i zapewnia jednolite stosowanie przepisów do nowych stanów faktycznych.
Przyjęte vacatio legis ma umożliwić organom administracji przygotowanie organizacyjne, dostosowanie procedur wewnętrznych oraz wdrożenie nowych obowiązków informacyjnych i cyfrowych.
Dodatkowe aspekty systemowe i znaczenie praktyczne nowelizacji
Nowelizacja stanowi odpowiedź na wieloletnie doświadczenia stosowania RzeczZnalU oraz liczne problemy praktyczne zgłaszane przez organy administracji powiatowej, Policję oraz zarządców obiektów użyteczności publicznej. Dotychczasowe przepisy były oceniane jako niewystarczająco precyzyjne, co prowadziło do rozbieżności interpretacyjnych oraz nadmiernego obciążenia organizacyjnego starostw.
W szczególności projektodawca wskazuje na potrzebę:
- odciążenia organów administracji od przechowywania rzeczy o znikomej wartości;
- wprowadzenia mechanizmów waloryzacyjnych ograniczających konieczność częstych nowelizacji;
- usprawnienia obiegu informacji pomiędzy organami publicznymi;
- zwiększenia bezpieczeństwa danych osobowych zawartych w dokumentach;
- zapewnienia szybkiego i bezpiecznego postępowania z rzeczami niebezpiecznymi.
Wprowadzone rozwiązania wpisują się również w szerszy trend cyfryzacji administracji publicznej. Obowiązek publikacji ogłoszeń w Biuletynie Informacji Publicznej oraz udostępniania danych w portalu danych publicznych zwiększa dostępność informacji o rzeczach znalezionych i może przyczynić się do skuteczniejszego odnajdywania właścicieli.
Wejście w życie
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia i ma zastosowanie do rzeczy znalezionych po dniu jej wejścia w życie.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
