Stałą obsługę doradztwa i ewentualnych sporów z fiskusem w ofercie ma prawie każda kancelaria podatkowa. Ale problemem może okazać się samo rozliczanie od niej VAT. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wydał właśnie w tej sprawie przełomowy wyrok, który może okazać się pomocny nie tylko dla podatkowców, ale też firm prawniczych.
Szeroka oferta
Spór trafił na wokandę za sprawą wniosku o interpretację. O jej wydanie do fiskusa w lutym 2023 r. wstąpiła jedna z partnerskich spółek doradców podatkowych i radców prawnych. Wyjaśniła, że świadczy m.in. usługi stałej obsługi w zakresie doradztwa podatkowego. Może ono obejmować jeden z dwóch obszarów.
Pierwszy to udzielanie podatnikom, płatnikom i inkasentom porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych i celnych oraz egzekucji administracyjnej. Drugi dotyczy reprezentowania klientów przed fiskusem, a także przy sądowej kontroli jego rozstrzygnięć.
Spółka zastrzegła, że obie usługi mogą być też świadczone równocześnie w ramach jednej umowy. I chciała potwierdzenia, że w odniesieniu do wszystkich opcji obowiązek podatkowy powstaje na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b tiret piąte ustawy o VAT tj. z chwilą wystawienia faktury z tytułu świadczenia usług stałej obsługi prawnej i biurowej.
Fiskus miał inną koncepcję na rozliczanie VAT od usług świadczonych przez kancelarię podatkową. Zaczął kombinować i wymyślił, że osobno stałe doradztwo podatkowe oraz takie w pakiecie z zastępstwem procesowym będą stanowiły tzw. usługę ciągłą z art. 19a ust. 3 VATU. W konsekwencji podatek należy rozliczać za dany okres rozliczeniowy, na jego koniec. Zielone światło na rozliczanie jako stałą obsługę prawną zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b VATU dał dla usługi obejmującej tylko zastępstwo procesowe.
Spółka upierała się przy swoim. Poszła do sądu i wygrała. Najpierw suchej nitki na podejściu skarbówki nie zostawił Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Łodzi. Nie przekonała go argumentacja urzędników o czynniku różnicującym, jakim miał być umowny charakter współpracy, sposób rozliczenia i wystawiania faktur. I uznał, że wszystkie sporne zdarzenia składają się na stałą obsługę prawną i obowiązek podatkowy przy nich powstaje z momentem wystawienia faktury.
Ostatecznie do podobnych wniosków doszedł NSA. Zgodził się z WSA, że usługi doradztwa podatkowego są prawnymi. Prawo podatkowe bowiem jako jedna z dziedzin prawa występuje na analogicznych zasadach, jak doradztwo z zakresu np. prawa cywilnego czy karnego. W spornym przypadku mamy zaś do czynienia z doradztwem podatkowym, które bez wątpienia jest prawem.
W konsekwencji podpisanie stałej umowy o udzielanie doradztwa związanego z wyjaśnieniami, poradami itd. mieści się w kategorii stałej obsługi prawnej. Zwłaszcza, że nie było kwestionowane, iż umowy są podpisywane na okres dłuższy, nie chodzi też o świadczenie krótkotrwałe i jednorazowe. Tak samo, gdy chodzi o połączenie usług bieżącego doradztwa podatkowego z reprezentacją przed fiskusem czy sądem.
W ocenie sądu nie może mieć znaczenia to, że w sprawie przedmiotem doradztwa są przepisy prawa podatkowego czy egzekucji administracyjnej. Jak bowiem podkreślił sędzia NSA Marek Olejnik to nie rodzaj przepisów determinuje to, czy jest to obsługa prawna czy nie, ale zakres czynności, który może odnosić się do różnych dziedzin lub gałęzi prawa.
Wola ustawodawcy
W ocenie NSA w sporze determinantem nie może być także miesięczne, kwartalne czy półroczne rozliczanie usług zapisane w umowie, bo przecież taki system obowiązywał z klientami w przypadku wszystkich usług. Zwłaszcza, że art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b tiret piąte jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 19a ust. 3 VATU. Dlatego jeżeli któraś z grup usług znajduje się w nim, to – zakładając racjonalność ustawodawcy – nie można przyjmować, że obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych dla usług ciągłych wymienionych w ust. 3 art. 19a VATU. Wyrok jest prawomocny.
Sygnatura akt: I FSK 1822/23
Michał Wojtas
doradca podatkowy, wspólnik w kancelarii Wojtas i Zając
Komentowana sprawa ma istotne znaczenie nie tylko dla kancelarii prawnych i doradztwa podatkowego, ale także dla ich klientów. Sądy administracyjne potwierdziły w niej bowiem, że usługi doradztwa podatkowego zarówno w zakresie udzielania porad i opinii, jak i w zakresie reprezentacji klientów przed organami i sądami stanowią obsługę prawną, a ich regularne wykonywanie dla klienta oznacza świadczenie stałej obsługi prawnej. Nie ma wątpliwości, że w ustawie o VAT mamy różne terminy powstania obowiązku podatkowego. Przy stałej obsłudze prawnej – na zasadzie wyjątku – fakturę wystawia się nie później niż w terminie płatności, a obowiązek podatkowy powstaje w momencie wystawienia faktury. Wydaje się to proste. Chyba że na to nałożymy nowe zasady fakturowania w KSeF. Faktura ustrukturyzowana jest bowiem wystawiona w dacie nadania jej numeru KSeF. Ma to doniosłe skutki dla praktyki – obowiązek VAT dla kancelarii z tytułu takich usług przesuwa się o miesiąc do przodu. W konsekwencji dla klientów obowiązek ten powstaje w tym samym miesiącu co data wystawienia faktury, co jest korzystne z punktu widzenia przepływów pieniężnych, ponieważ nie występuje efekt przesunięcia odliczenia na następny okres.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
