• Nowy art. 255b KK penalizuje publiczne rozpowszechnianie za pośrednictwem internetu treści przedstawiających określone akty przemocy, poniżające traktowanie innych osób oraz przemoc wobec zwierząt, jeżeli działanie następuje w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.
  • Odpowiedzialność karna obejmie również rozpowszechnianie materiałów pozorowanych, które mogą wywoływać przekonanie, że przedstawiają rzeczywiste zachowania objęte ustawowym zakazem.
  • Surowsza odpowiedzialność grozić będzie w przypadku materiałów przedstawiających małoletnich, natomiast spod karalności wyłączono m.in. działalność artystyczną, edukacyjną, informacyjną, prasową i naukową. 

Cel i ratio legis ustawy

Uchwalona nowelizacja stanowi odpowiedź na rozwijające się w ostatnich latach zjawisko patostreamingu, polegające na publicznym transmitowaniu lub rozpowszechnianiu w internecie treści przedstawiających zachowania o charakterze patologicznym, często połączonych z przemocą, poniżaniem innych osób, agresją słowną albo okrucieństwem wobec zwierząt. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, rozwój technologii cyfrowych i mediów społecznościowych doprowadził do powstania nowych form aktywności internetowej, które w wielu przypadkach stały się źródłem zysków osiąganych kosztem ludzkiej godności oraz podstawowych norm społecznych.

Projektodawcy podkreślali, że patostreaming nie jest już zjawiskiem marginalnym. Według danych przywołanych w uzasadnieniu ponad jedna trzecia nastolatków w wieku 13-15 lat miała kontakt z tego rodzaju treściami, a znaczna część odbiorców styka się z nimi regularnie. Jednocześnie zdecydowana większość młodych ludzi uważa takie materiały za szkodliwe i opowiada się za ich zakazaniem.

Szczególne obawy ustawodawcy wzbudził wpływ patotreści na dzieci i młodzież. W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że odbiorcy nie zawsze potrafią prawidłowo identyfikować tego rodzaju materiały, a część twórców internetowych zachęca do powielania prezentowanych zachowań w rzeczywistym życiu. Zjawisko to zostało uznane za społecznie szkodliwe i wymagające reakcji prawnokarnej.

Czym jest patostreaming według ustawodawcy?

W uzasadnieniu wskazano, że pojęcie patostreamingu powstało z połączenia słów „patologia” oraz „stream”, oznaczającego transmisję internetową. Patostreamami określane są najczęściej materiały nadawane na żywo, pozbawione tradycyjnego scenariusza, których celem jest przyciągnięcie uwagi odbiorców poprzez prezentowanie zachowań budzących szok, kontrowersje lub oburzenie.

Projektodawcy wskazywali, że do najczęściej spotykanych form patostreamingu należą transmisje prezentujące przemoc fizyczną i słowną, awantury, poniżanie innych osób, nadużywanie alkoholu lub środków odurzających, a także inne zachowania naruszające powszechnie akceptowane normy społeczne. W wielu przypadkach treści te są dodatkowo monetyzowane poprzez reklamy, darowizny od widzów lub inne formy zarobkowania.

Beck Akademia - praktyczne szkolenia online - sprawdź aktualny harmonogram Sprawdź

Nowe przestępstwo w KK

Centralnym elementem ustawy jest dodanie do KK nowego art. 255b. Przepis przewiduje odpowiedzialność karną osoby, która w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej publicznie rozpowszechnia za pośrednictwem sieci teleinformatycznej treści przedstawiające określone zachowania wskazane przez ustawodawcę.

Przestępstwo ma charakter umyślny i może zostać popełnione wyłącznie za pośrednictwem internetu. Ustawodawca przyjął, że samo rozpowszechnianie określonych treści nie będzie wystarczające do poniesienia odpowiedzialności karnej. Konieczne będzie również wykazanie, że sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Rozwiązanie to ma ograniczyć zakres penalizacji do przypadków typowych dla działalności patostreamerów, którzy wykorzystują kontrowersyjne treści dla budowania popularności lub osiągania zysków.

Przemoc wobec zwierząt i poniżanie ludzi

Nowy art. 255b KK obejmuje trzy podstawowe kategorie treści.

Pierwsza dotyczy materiałów przedstawiających popełnienie czynu zabronionego zagrożonego karą pozbawienia wolności, jeżeli przedmiotem zamachu jest dobro osobiste. Druga obejmuje przemoc wobec zwierząt z naruszeniem obowiązujących przepisów. Trzecia odnosi się do poniżającego traktowania innej osoby, nawet wtedy, gdy osoba ta wyraziła zgodę na udział w takim zachowaniu.

Szczególnie istotne znaczenie ma ostatnia z wymienionych kategorii. Ustawodawca uznał bowiem, że zgoda osoby uczestniczącej w nagraniu nie może automatycznie wyłączać społecznej szkodliwości zachowań polegających na publicznym upokarzaniu, ośmieszaniu czy poniżaniu człowieka dla rozrywki odbiorców.

Odpowiedzialność za pozorowane patostreamy

Nowelizacja nie ogranicza odpowiedzialności wyłącznie do sytuacji, gdy prezentowane zachowania rzeczywiście miały miejsce. Karalne będzie również rozpowszechnianie materiałów mogących wywołać przekonanie, że przedstawiają zachowania objęte ustawowym zakazem.

Oznacza to, że odpowiedzialność karna może objąć również osoby publikujące wyreżyserowane lub upozorowane materiały, jeżeli odbiorcy mogą uznać je za autentyczne. Rozwiązanie to stanowi odpowiedź na praktykę polegającą na inscenizowaniu przemocy lub poniżania innych osób wyłącznie w celu przyciągnięcia uwagi widzów.

Surowsza odpowiedzialność za treści z udziałem małoletnich

Ustawodawca przewidział kwalifikowany typ przestępstwa w sytuacji, gdy treści określone w art. 255b KK przedstawiają małoletniego. W takim przypadku sprawcy grozić będzie kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Rozwiązanie to wynika z konieczności zapewnienia szczególnej ochrony dzieci i młodzieży przed wykorzystywaniem ich w materiałach internetowych prezentujących przemoc, upokorzenie lub inne zachowania objęte zakazem. Ustawodawca uznał, że udział małoletniego w takich materiałach zwiększa społeczną szkodliwość czynu i uzasadnia surowszą odpowiedzialność.

Kiedy odpowiedzialność karna nie powstanie?

Istotnym elementem nowelizacji jest wprowadzenie wyraźnych wyłączeń odpowiedzialności karnej. Zgodnie z art. 255b § 4 KK nie stanowi przestępstwa czyn podjęty w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, informacyjnej, prasowej lub naukowej albo w celu ochrony interesu publicznego.

Przepis ten ma zabezpieczać przed nieuzasadnioną ingerencją w wolność słowa, działalność mediów oraz twórczość artystyczną. Dzięki temu odpowiedzialność karna nie będzie grozić dziennikarzom relacjonującym ważne wydarzenia społeczne, twórcom filmów dokumentalnych czy osobom prowadzącym działalność edukacyjną dotyczącą zagrożeń występujących w internecie.

Znaczenie nowych przepisów dla praktyki internetu

Nowelizacja stanowi pierwszą w polskim prawie karnym próbę bezpośredniego odniesienia się do zjawiska patostreamingu. Wprowadzenie nowego typu czynu zabronionego ma umożliwić skuteczniejsze ściganie osób budujących popularność i osiągających korzyści dzięki rozpowszechnianiu treści opartych na przemocy, upokarzaniu ludzi lub okrucieństwie wobec zwierząt.

Etap legislacyjny

Ustawa z 11.6.2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny została uchwalona przez Sejm i przekazana Prezydentowi RP oraz Marszałkowi Senatu. Zgodnie z jej treścią nowe przepisy wejdą w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Kup online, korzystaj od razu! Sprawdź

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →