Podwyższenie limitu do 5000 zł – projekt zmian w podatku od czynności cywilnoprawnych

Cel projektowanych zmian

Z uzasadnienia projektu wynika, że podstawowym celem nowelizacji jest dostosowanie wysokości limitów zwolnienia z PCC do realiów gospodarczych, które uległy zasadniczej zmianie od momentu wejścia w życie ustawy z 9.9.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 295; dalej: PodCzynnCywPrU).

Limit 1000 zł w zakresie sprzedaży rzeczy ruchomych nie był zmieniany od 25 lat. W tym czasie nastąpił istotny wzrost wynagrodzeń oraz cen towarów i usług. Pensja minimalna wzrosła z 760 zł brutto w 2001 r. do 4806 zł brutto w 2026 r., co oznacza ponad sześciokrotny wzrost nominalny. Jednocześnie skumulowana inflacja w latach 2001-2025 przekroczyła 118%. Oznacza to, że realna wartość kwoty 1000 zł znacząco się obniżyła.

Projektodawca wskazuje również na zmiany w sposobie funkcjonowania administracji skarbowej, w szczególności w kontekście rozwoju narzędzi analitycznych oraz obowiązków raportowych platform internetowych. Dane o transakcjach zawieranych za pośrednictwem portali sprzedażowych trafiają do administracji podatkowej, co umożliwia identyfikację podatników, którzy powinni złożyć deklarację PCC-3. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w których organy podatkowe wzywają obywateli do zapłaty podatku w wysokości kilkudziesięciu złotych.

W ocenie projektodawcy obecny limit powoduje powstanie dysproporcji pomiędzy kosztem administracyjnym poboru podatku a wysokością uzyskiwanych wpływów. Koszt wysłania wezwania listem poleconym, obsługi systemowej oraz pracy urzędnika bywa zbliżony do kwoty podatku należnego od transakcji przekraczającej nieznacznie 1000 zł.

Nowelizacja ma zatem prowadzić do:

Zakres projektowanych zmian – analiza normatywna

Projekt obejmuje zmianę art. 9 pkt 6 oraz art. 9 pkt 10 lit. d PodCzynnCywPrU.

1. Art. 9 pkt 6 PodCzynnCywPrU – sprzedaż rzeczy ruchomych

W obowiązującym stanie prawnym zwolniona z podatku jest sprzedaż rzeczy ruchomych, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza 1000 zł.

Projekt przewiduje nadanie temu przepisowi nowego brzmienia poprzez podwyższenie limitu do 5000 zł. Konstrukcja normy pozostaje niezmieniona – modyfikacji ulega wyłącznie kwota graniczna.

Zmiana ta powoduje, że sprzedaż rzeczy ruchomych o wartości do 5000 zł nie będzie rodziła obowiązku podatkowego w PCC, niezależnie od relacji osobistej między stronami czynności.

2. Art. 9 pkt 10 lit. d PodCzynnCywPrU – pożyczki między podmiotami spoza najbliższej rodziny

Zmiana dotycząca art. 9 pkt 10 lit. d PodCzynnCywPrU odnosi się do pożyczek udzielanych pomiędzy podmiotami innymi niż osoby wskazane w art. 9 pkt 10 lit. b i c PodCzynnCywPrU.

Przepis lit. b obejmuje osoby wymienione w art. 4a ustawy z 28.7.1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1837; dalej: PodSpDarU), tj. małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, natomiast lit. c dotyczy osób zaliczonych do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów PodSpDarU.

Projekt podwyższa limit zwolnienia dla pożyczek zawieranych pomiędzy podmiotami spoza tego uprzywilejowanego kręgu (a więc poza I grupą podatkową oraz poza osobami objętymi szczególnym zwolnieniem rodzinnym) z 1000 zł do 5000 zł.

Dotychczas zwolnieniu podlegały pożyczki, których kwota nie przekraczała 1000 zł. Po zmianie zwolnienie obejmie pożyczki do wysokości 5000 zł.

Nowelizacja nie modyfikuje zakresu podmiotowego uprzywilejowania przewidzianego dla najbliższej rodziny ani konstrukcji zwolnień właściwych dla I grupy podatkowej. Zmianie ulega wyłącznie wysokość limitu odnoszącego się do relacji pomiędzy podmiotami spoza tego kręgu.

Rozwiązanie to prowadzi do częściowego zbliżenia sytuacji podatników należących do I grupy podatkowej oraz podatników spoza tej grupy w zakresie drobnych pożyczek, przy jednoczesnym zachowaniu odrębności konstrukcyjnej systemu zwolnień rodzinnych.

Analiza systemowa i konstytucyjna

Projektowana regulacja powinna być oceniana w kontekście zasad konstytucyjnych, w szczególności art. 84 oraz art. 217 Konstytucji RP.

Art. 84 Konstytucji RP ustanawia zasadę powszechności i równości ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Jednocześnie orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego podkreśla, że konstrukcja podatku powinna odpowiadać zasadzie proporcjonalności oraz racjonalności legislacyjnej.

Podniesienie limitu zwolnienia nie narusza zasady równości opodatkowania, gdyż wprowadza jednolite kryterium kwotowe odnoszące się do wszystkich podatników dokonujących czynności objętych normą.

Z perspektywy zasady proporcjonalności istotne znaczenie ma relacja między ciężarem fiskalnym a kosztem jego egzekwowania. Jeżeli koszty administracyjne poboru podatku zbliżają się do jego wysokości, utrzymywanie obowiązku podatkowego może być oceniane jako nieracjonalne z punktu widzenia efektywności państwa.

Nowelizacja wpisuje się również w zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Ograniczenie sytuacji, w których organy podatkowe podejmują działania wobec drobnych transakcji konsumenckich, może przyczynić się do zwiększenia akceptacji społecznej dla systemu podatkowego.

Skutki projektowanej regulacji

1. Skutki społeczne

Projekt może ograniczyć liczbę przypadków, w których obywatele zobowiązani są do składania deklaracji PCC-3 oraz zapłaty podatku w związku z okazjonalnymi transakcjami sprzedaży rzeczy używanych lub niewielkimi pożyczkami prywatnymi.

Zmniejszeniu ulegnie liczba wezwań kierowanych przez organy podatkowe w związku z drobnymi transakcjami internetowymi.

2. Skutki gospodarcze

Podwyższenie limitu zwolnienia może przyczynić się do zwiększenia obrotu w segmencie rynku wtórnego oraz ograniczenia kosztów transakcyjnych po stronie osób fizycznych.

Zmniejszenie obciążeń fiskalnych w tym zakresie może mieć charakter pośredniego impulsu konsumpcyjnego.

3. Skutki finansowe

Projekt może skutkować zmniejszeniem wpływów z PCC do budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Szacowana maksymalna utrata wpływów wynosi ok. 500 mln zł rocznie.

Jednocześnie projektodawca wskazuje na możliwość ograniczenia kosztów administracyjnych związanych z obsługą drobnych zobowiązań podatkowych.

Pierwsze czytanie projektu w Sejmie

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy odbyło się 13.2.2026 r. na 51. posiedzeniu Sejmu.

W wystąpieniu projektodawca wskazał, że obowiązujący próg 1000 zł prowadzi do opodatkowania typowych transakcji konsumenckich, takich jak zakup używanych przedmiotów codziennego użytku. Podkreślono, że rozwój handlu internetowego oraz obowiązki raportowe platform sprzedażowych wynikające z przepisów unijnych umożliwiają administracji skarbowej identyfikowanie drobnych transakcji, co w praktyce skutkuje kierowaniem do obywateli wezwań do zapłaty podatku w niewielkiej wysokości.

W uzasadnieniu projektu zwrócono uwagę na brak waloryzacji limitu zwolnienia od początku obowiązywania ustawy oraz na nieefektywność ekonomiczną poboru podatku w sytuacji, gdy koszty administracyjne jego egzekwowania mogą być zbliżone do wysokości należności. Podkreślono, że podwyższenie limitu do 5000 zł ma na celu dostosowanie regulacji do współczesnych realiów gospodarczych oraz ograniczenie obciążeń administracyjnych.

W toku debaty zwracano uwagę na potencjalne skutki dla dochodów jednostek samorządu terytorialnego, do których trafiają wpływy z PCC.

Etap legislacyjny

13.2.2026 r. odbyło się pierwsze czytanie projektu na 51. posiedzeniu Sejmu. W jego toku nie zgłoszono wniosku o odrzucenie projektu, a Sejm skierował go do Komisji Finansów Publicznych.

Projekt przewiduje wejście w życie ustawy po upływie 1 miesiąca od dnia ogłoszenia, co ma umożliwić organom podatkowym dostosowanie systemów informatycznych oraz praktyki stosowania prawa.

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →