Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 775; dalej: VATU), w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Siłą rzeczy, prawo do odliczenia nie przysługuje podatnikom zwolnionym z VAT, np. na podstawie art. 113 ust. 1 VATU (a więc osiągających obrót roczny nie wyższy niż 240 000 PLN). Ale podmioty takie mogą się zarejestrować jako podatnicy VAT czynni, jeśli chcą (a czasem jeśli muszą, np. gdy przekroczą odpowiedni limit obrotu). Jakkolwiek oznacza to dla nich konieczność płacenia VAT (oraz szereg innych niedogodności, jak np. składanie JPK V7, wystawianie faktur), jest też druga strona medalu. Oczywiście, odliczenie podatku naliczonego, w imię świętej zasady neutralności VAT.
Czasem więc „być VAT-owcem” jednak się opłaca. Zwłaszcza, gdy do odliczenia jest spora kwota podatku naliczonego. Dla podmiotów prowadzących działalność jednoosobową i niegenerującą wielkich wydatków, taką pokusę tworzy często faktura związana z leasingiem samochodu. Jeśli jednak podatnik spóźni się z rejestracją na VAT (albo nie zachowa cierpliwości w podpisywaniu umowy leasingu), może wcale z dobrodziejstw neutralności VAT nie skorzystać.
Czego dotyczy sprawa?
Podatnik prowadzi działalność gospodarczą od sierpnia 2023 r. i przez długi czas korzystał ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 113 ust. 1 VATU. W maju 2025 r. podatnik zawarł umowę leasingu operacyjnego na nowy samochód przeznaczony do działalności, pierwszą fakturę VAT (opłata wstępna) otrzymał podatnik w tym samym miesiącu. W listopadzie 2025 r. podatnik złożył jednak druk VAT-R, zrzekł się prawa zwolnienia i wystąpił z wnioskiem o rejestrację jako podatnik VAT czynny.
Obecnie, podatnik chce odliczyć podatek VAT z pierwszej i kolejnych faktur leasingu na samochód, który od listopada 2025 r. wykorzystuje do działalności opodatkowanej podatkiem VAT. Powziął jednak wątpliwości, czy takie prawo mu przysługuje w zakresie faktur otrzymanych przed zarejestrowaniem się do celów VAT (a więc w związku z opłatą wstępną z maja 2025 r.).
Stanowisko organu
Dyrektor KIS wydał w sprawie interpretację indywidualną z 26.1.2026 r., 0111-KDIB3-1.4012.818.2025.2.MSO. Organ zauważył, że podatnik jest zobowiązany do rozpoznania prawa do odliczenia podatku naliczonego w momencie nabycia towarów i usług oraz do dokonania ewentualnej korekty tego odliczonego bądź nieodliczonego podatku w przypadku późniejszej zmiany przeznaczenia nabytych towarów i usług lub zmiany sposobu ich wykorzystania. Związek podatku do odliczenia z poszczególnymi rodzajami czynności (opodatkowanymi lub nieopodatkowanymi) ma charakter prognozowany, planowany. Zatem ten związek może się zmienić, przekreślając prawo do odliczenia lub to odliczenie uzasadniając.
W rozpatrywanej sprawie mamy zdaniem Dyrektora KIS do czynienia z sytuacją, w której umowa leasingu operacyjnego na nowy samochód została zawarta w okresie, kiedy prawo do odliczenia podatku naliczonego podatnikowi nie przysługiwało z uwagi na fakt, iż korzystał on w tym czasie ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 113 VATU. Został on bowiem czynnym podatnikiem VAT dopiero od listopada 2025 r. w wyniku złożenia druku VAT-R. Zatem dopiero od tego momentu ponoszone przez podatnika wydatki z faktur leasingu są przedmiotem prowadzonej działalności jako czynnego podatnika VAT i będą wykorzystane do czynności opodatkowanych. Nie ulega wątpliwości że do końca października 2025 r. służyły one do wykonywania czynności zwolnionych od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 VATU.
Zatem pomimo, że podatnik zmieniał swój status z podatnika zwolnionego na podatnika VAT czynnego to w odniesieniu do wydatków dotyczących leasingowanego samochodu nie można mówić o zmianie sposobu ich wykorzystania z czynności zwolnionych do czynności opodatkowanych (rezygnacja ze zwolnienia i rejestracja jak podatnik VAT czynny). Zmiana statusu na podatnika czynnego nie wpłynie na prawo do dokonania korekty nieodliczonego podatku naliczonego z tytułu faktur leasingu za okresy w których podatnik korzystał ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 VATU. Odliczenie wydatków z faktur leasingowych w przypadku leasingu operacyjnego odbywa się bowiem na bieżąco (a nie jak przy nabyciu „na własność” – jednorazowo, „z góry”), zatem istnieje możliwość weryfikowania tego odliczania na bieżąco. W momencie zarejestrowania jako podatnika VAT czynnego brak jest zatem możliwości korygowania nieodliczonych kwot podatku naliczonego z faktur leasingu za okresy rozliczeniowe, kiedy leasingowany samochód służył prowadzonej działalności gospodarczej zwolnionej od opodatkowania VAT. Zatem podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku VAT z faktury z maja 2025 r.
Komentarz
Wnioskodawca zdawał się szukać możliwości odliczenia VAT na podstawie zasady, zgodnie z którą jeżeli zmiana prawa do obniżenia podatku należnego wynika z przeznaczenia towarów lub usług, wyłącznie do wykonywania czynności, w stosunku do których nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego, lub wyłącznie do czynności, w stosunku do których takie prawo przysługuje, można dokonać korekty odliczonego VAT za okres rozliczeniowy, w którym wystąpiła ta zmiana. Fiskus uznał jednak, że dokonanie korekty podatku naliczonego, na podstawie wskazanego art. 91 ust. 7c VATU dotyczy podatku naliczonego związanego z nabyciem towaru, natomiast w przypadku leasingu operacyjnego mamy do czynienia ze świadczeniem usług (co jest akurat niezrozumiałe, gdyż przepis ten odnosi się wprost tak do towarów jak i usług). Zatem w momencie ponoszenia wydatków ww. nie istniał obiektywny związek z czynnościami opodatkowanymi. Nie ma znaczenia, że podatnik „miał zamiar” wykorzystywania samochodu do celów opodatkowanych, skoro zarejestrował się jako podatnik VAT czynny dopiero kilka miesięcy po ich poniesieniu.
I tu nasuwa się kilka refleksji: zasadniczo, podatnicy VAT mają prawo do odliczenia VAT naliczonego od wydatków poniesionych przed rejestracją, o ile wykażą związek wydatku z działalnością i spełnią przesłanki dokumentacyjne. Zasada ta dotyczy jednak – jak się okazuje – podmiotów, które w ogóle działalności w momencie ponoszenia wydatku nie ponosiły. Tu zaś podatnik prowadził działalność zwolnioną i to zdaniem Dyrektora KIS wystarczyło do zakwestionowania prawa do odliczenia. Po drugie, ciekawe jakie byłoby podejście, gdyby podatnik poniósł wydatek np. na dwa miesiące przed rejestracją. Wówczas, zasadniczo mógłby próbować czysto technicznie odliczenia VAT „na bieżąco”. Przyjmując logikę organu, nie miałby do tego prawa. Po trzecie wreszcie, wnikliwa lektura interpretacji wskazuje, że podatnik nie ma też prawa do odliczenia podatku z faktur za raty leasingowe wystawiane także od dnia rejestracji! Wierzę, że to jednak wynik literówki organu, powielony z niefortunnie opisanego stanu faktycznego przez wnioskodawcę (tam również jest taka pomyłka), który chyba nie korzystał z profesjonalnego wsparcia przy konstruowaniu opisu (doradcy podatkowi w pierwszym słowie wniosku raczej nie witają się z Dyrektorem KIS, choć ma to swój niezaprzeczalny urok). Jeszcze inna sprawa, co by było, gdyby podatnik nie rejestrował się na VAT z własnej woli, ale w maju 2025 r. np. stracił prawo do korzystania ze zwolnienia z VAT.
Ponad wszystko myślę jednak, że zdaniem organu podatnik zarejestrował się jako podatnik czynny właśnie po to, aby odliczyć podatek naliczony z zapewne wysokiej faktury. Niech więc ta interpretacja będzie swego rodzaju lekcją dla wszystkich, którzy próbują w dość optymalny sposób zarządzać swoją działalnością z podatkowej perspektywy. Wstecznie nie zawsze się da.
Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 26.1.2026 r., 0111-KDIB3-1.4012.818.2025.2.MSO
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
