TSUE burzy maltańską twierdzę hazardu online

Stan faktyczny

TQ, zamieszkały w Austrii, grał z terytorium tego państwa w gry losowe online oferowane przez Mr Green Limited (spółka z siedzibą na Malcie, dalej: MG), która posiada maltańską licencję na tę działalność. TQ poniósł straty w wysokości ok. 63 tys. euro i wytoczył przed austriackim sądem powództwo przeciwko MG o pokrycie tych strat, uzasadniając, że skoro nie była ona posiadaczem austriackiej licencji na prowadzenie gier losowych online, to umowę dotyczącą gier losowych należy uznać za nieważną i niebyłą. Sąd uwzględnił to żądanie. Ponieważ te kwoty nie zostały zwrócone TQ, zwrócił się do austriackiego sądu o wydanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym (dalej: ENZRB) – na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 655/2014 z 15.5.2014 r. ustanawiającego procedurę europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym w celu ułatwienia transgranicznego dochodzenia wierzytelności w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.Urz. UE L z 2014 r. Nr 189, s. 59) – w odniesieniu do rachunków posiadanych przez MG m.in. w Irlandii i Luksemburgu. W następstwie nałożenia przez austriackie sądy na MG obowiązku zwrotu stawek innych graczy, ta spółka rozwiązała stosunki handlowe ze swoim austriackim dostawcą usług płatniczych, który zaspokajał w jej imieniu wierzytelności. TQ podniósł, że istnieje ryzyko, iż MG podejmie podobne działania w innych państwach. Ponadto, na Malcie przyjęto ustawę zakazującą wykonywania zagranicznych orzeczeń wydanych wobec operatorów gier losowych posiadających maltańską licencję.

Rozpatrujący tę sprawę austriacki sąd powziął wątpliwości, czy przepis art. 7 ust. 1 rozporządzenia Nr 655/2014 należy interpretować w ten sposób, że nie należy brać pod uwagę działań dłużnika sprzed co najmniej trzech lat lub przeszkód w wykonaniu orzeczenia w państwie członkowskim dłużnika?

Stanowisko TS

Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Nr 655/2014 to rozporządzenie ustanawia na poziomie Unii procedurę umożliwiającą wierzycielowi uzyskanie ENZRB, który to nakaz ma nie dopuścić do tego, by późniejsze zaspokojenie wierzytelności wierzyciela zostało narażone na szwank przez przeniesienie lub wypłatę środków – do kwoty określonej w tym nakazie – środków przechowywanych przez dłużnika lub w jego imieniu na rachunku bankowym otwartym w jednym z państw członkowskich.

Przesłanki wydania ENZRB zostały określone w art. 7 rozporządzenia Nr 655/2014. Zgodnie z art. 7 ust. 1 sąd wydaje nakaz zabezpieczenia, gdy wierzyciel przedłożył wystarczające dowody, by przekonać sąd, że istnieje pilna potrzeba zastosowania środka zabezpieczającego w formie ENZRB, ponieważ istnieje realne ryzyko, że bez takiego środka późniejsze zaspokojenie wierzytelności wierzyciela wobec dłużnika będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione. Pilny charakter konieczności wydania takiego ENZRB i owo „realne ryzyko” stanowią, w ocenie TS, dwa nierozerwalne aspekty jednej i tej samej przesłanki, a nie dwie odrębne przesłanki. Analizując pojęcie „realnego ryzyka” w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia Nr 655/2014, TS stwierdził, że z treści tego przepisu, a zwłaszcza z użycia przymiotnika „realny”, jasno wynika, iż to pojęcie należy interpretować jako dotyczące ryzyka konkretnego i aktualnego w chwili składania wniosku o zabezpieczenie, a zatem nie tylko dotyczące ryzyka potencjalnego lub ewentualnego. Co się tyczy okoliczności mogących wykazać istnienie „realnego ryzyka” Trybunał wskazał przede wszystkim na art. 8 rozporządzenia Nr 655/2014, który odnosi się do wniosku o wydanie ENZRB. Z art. 8 ust. 2 lit. j) rozporządzenia Nr 655/2014 wynika, że przedstawienie sądowi rozpoznającemu sprawę opisu wszystkich istotnych okoliczności uzasadniających wydanie ENZRB należy do wierzyciela. W motywie 14 tego rozporządzenia zawarto w akapicie czwartym wykaz okoliczności, na które wierzyciel może powołać się w celu uzasadnienia wydania ENZRB i które sąd rozpoznający sprawę może uwzględnić w ramach oceny istnienia „realnego ryzyka” w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia Nr 655/2014.

Trybunał wskazał, że to do sądu odsyłającego, który jako jedyny jest właściwy do orzekania w przedmiocie okoliczności faktycznych, należy dokonanie całościowej oceny okoliczności przedstawionych przez TQ na poparcie jego wniosku o wydanie ENZRB i ustalenie, czy okoliczności te stanowią wystarczające poszlaki istnienia takiego „realnego ryzyka”. W niniejszej sprawie sąd ten zastanawia się nad znaczeniem działań dłużnika podjętych kilka lat przed złożeniem wniosku o wydanie ENZRB. Trybunał stwierdził, że z jednej strony, sąd rozpoznający sprawę może uwzględnić przeszłe zachowanie dłużnika w ramach całościowej oceny, a ponadto nic w rozporządzeniu Nr 655/2014 nie wskazuje na to, że znaczenie tego zachowania zależy koniecznie od chwili, w której zostało ono podjęte. Trybunał podkreślił, że istotna jest kwestia, czy ryzyko to utrzymuje się w chwili składania tego wniosku. Z drugiej strony, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 68 opinii, w przypadku spółek prowadzących działalność online, których aktywa rzeczowe są ograniczone lub nie istnieją poza państwem członkowskim ich siedziby, saldo kredytowe, które posiadają one u operatora płatności, może być jednym z takich nielicznych aktywów, z których wierzyciel mógłby dochodzić zaspokojenia swoich wierzytelności. W związku z tym rozwiązanie umowy z takim podmiotem może stanowić poszlakę co do szerszej strategii danego dłużnika polegającej na uchylaniu się od spłaty jego długów w określonym państwie członkowskim lub przynajmniej na utrudnianiu zaspokojenia wierzytelności.

Trybunał odniósł się również do nowelizacji maltańskiej ustawy o grach losowych, która zdaniem wierzyciela mogłaby utrudnić zaspokojenie jego wierzytelności, w szczególności w zakresie, w jakim zobowiązuje ona sądy państwa członkowskiego siedziby dłużnika do odmowy uznania wykonalności na terytorium tego państwa zagranicznych orzeczeń sądowych, takich jak orzeczenie nakazujące dłużnikowi zaspokojenie danej wierzytelności. Zdaniem TS samo powołanie się przez wierzyciela na przepisy krajowe, takie jak przepisy ww. maltańskiej ustawy, nie może wystarczyć do wykazania istnienia „realnego ryzyka” w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia Nr 655/2014. Stwierdzenie to odnosi się tym bardziej do oceny konieczności wydania ENZRB dotyczącego rachunków bankowych dłużnika prowadzonych w państwach członkowskich innych niż państwo, które ustanowiło te przepisy. Niemniej sąd, do którego wpłynął wniosek o wydanie ENZRB na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia Nr 655/2014, dokonując całościowej oceny istotnych okoliczności, na które powołuje się wierzyciel, może wziąć pod uwagę przepisy krajowe, takie jak przepisy ww. maltańskiej ustawy, jako element kontekstu umożliwiający ocenę zakresu działań dłużnika w celu ustalenia istnienia po jego stronie zamiaru uchylenia się od zaspokojenia danej wierzytelności.

Reasumując, TS orzekł, że art. 7 ust. 1 rozporządzenia Nr 655/2014 należy interpretować w ten sposób, iż sąd krajowy, do którego wpłynął wniosek o wydanie ENZRB, może wziąć pod uwagę, w celu ustalenia, czy istnieje pilna potrzeba wydania takiego ENZRB, po pierwsze, zachowanie dłużnika, które miało miejsce kilka lat przed złożeniem tego wniosku, a po drugie, istnienie w państwie członkowskim siedziby dłużnika ustawy mogącej utrudnić zaspokojenie danej wierzytelności.

Komentarz

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →