UODO: liczniki energii mogą zbierać zbyt wiele danych i prezentować je nieczytelnie

Etap prac i podstawa uwag

Projekt (nr 34 w wykazie prac legislacyjnych Ministra Energii) skierowano do konsultacji publicznych i opiniowania we wrześniu 2026 r. Uwagi Prezesa UODO (DPNT.401.422.2026) są odpowiedzią na pismo Ministerstwa Energii z 7.9.2026 r. Urząd poinformował o nich 15.10.2026 r. Rozporządzenie ma zostać wydane na podstawie art. 11x ust. 2 ustawy z 10.4.1997 r. – Prawo energetyczne (dalej: PrEnerg). Projekt zmienia m.in. definicje i przepisy o układach pomiarowo-rozliczeniowych oraz nadaje nowe brzmienie załącznikom nr 1–3 do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 22.3.2022 r. w sprawie systemu pomiarowego (Dz.U. z 2022 r. poz. 788; dalej: SystPomR).

Prezes UODO wydał opinię na podstawie art. 57 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.4.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.Urz. UE L z 2016 r. Nr 119, s. 1; dalej: RODO) oraz art. 51 ustawy z 10.5.2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1781), zgodnie z którym założenia i projekty aktów prawnych dotyczące danych osobowych przedstawia się mu do zaopiniowania. Uwagi dotyczą głównie załącznika nr 1, określającego minimalne wymagania techniczno-funkcjonalne dla liczników zdalnego odczytu, a jedna z nich – zmiany redakcyjnej w § 7 SystPomR.

Pomiar co sekundę

Pkt 2 i 4 projektowanego załącznika nr 1 przewidują pomiar napięć, prądów i mocy nie rzadziej niż co sekundę, rejestrowanie wartości skutecznych napięć i prądów uśrednionych w okresach 10-minutowych oraz rejestrowanie energii czynnej i biernej co 15 minut. Nie są to wymagania nowe – te same częstotliwości zawiera obowiązujący załącznik nr 1 (pkt 2.1–2.3). Prezes UODO wskazuje jednak, że z perspektywy ochrony danych osobowych taki poziom szczegółowości wymaga uzasadnienia.

Częstotliwość pomiaru należy odróżnić od zakresu danych pozyskiwanych z licznika. Ten drugi określa § 17 SystPomR: od odbiorcy w gospodarstwie domowym pozyskuje się m.in. dane o energii pobranej i wprowadzonej, zsumowane do okresów 15-minutowych. Projekt zmienia również ten przepis. Dla Prezesa UODO problemem jest jednak już sam zakres informacji powstających w liczniku i możliwość wnioskowania na ich podstawie o zachowaniach odbiorców.

Ryzyko profilowania domowników

Według Prezesa UODO dane o zużyciu energii zbierane z dużą częstotliwością w gospodarstwach domowych mogą posłużyć do profilowania stylu życia i codziennej aktywności osób fizycznych. Sekwencja takich pomiarów może ujawniać więcej informacji o odbiorcy niż zbiorcze dane o zużyciu energii potrzebne do rozliczenia.

Organ ocenia, że może to stanowić nadmierną ingerencję w prywatność. Zastrzeżenia nie podważają stosowania liczników zdalnego odczytu, tylko proporcjonalność projektowanych wymagań: czy tak dokładny pomiar jest niezbędny i czy cel da się osiągnąć przy mniejszej ilości danych.

Minimalizacja danych także poza taryfami dynamicznymi

Prezes UODO powołuje się na art. 5 ust. 1 lit. c RODO, zgodnie z którym dane osobowe muszą być „adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane”. W odniesieniu do licznika ocenie podlega więc zarówno rodzaj rejestrowanych parametrów, jak i częstotliwość ich pozyskiwania.

Szczególną uwagę organ zwraca na odbiorców, którzy nie korzystają z taryf dynamicznych – w ich przypadku szczegółowość pomiarów wymaga odrębnego uzasadnienia. Prezes UODO nie wskazuje konkretnego, rzadszego interwału ani nie kwestionuje zdalnego odczytu jako takiego. Oczekuje, że projektodawca ustali, czy zakładane cele można osiągnąć środkami w mniejszym stopniu ingerującymi w prywatność.

Odbiorca powinien móc sam odczytać dane rozliczeniowe

Druga grupa uwag dotyczy wyświetlania wyników pomiaru. W pkt 6 i 8 projektowanego załącznika nr 1 odesłano do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/32/UE z 26.2.2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku przyrządów pomiarowych (Dz.Urz. UE L 96 z 2014 r., s. 149) oraz do ustawy z 11.5.2001 r. – Prawo o miarach. Zdaniem Prezesa UODO pominięto jednak § 28 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 2.6.2016 r. w sprawie wymagań dla przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 815), zgodnie z którym liczniki energii elektrycznej muszą być wyposażone w urządzenia wskazujące dostępne dla konsumenta bez użycia dodatkowych narzędzi.

Organ zwraca uwagę na kody parametrów, których odbiorca nie odczyta bez zewnętrznej instrukcji, oraz na brak wyodrębnionego, jednoznacznie opisanego wyświetlacza. W ocenie Prezesa UODO zdalny odczyt nie zastępuje bezpośredniego dostępu do danych, na podstawie których ustala się opłatę. Projekt nie uchyla wymagań metrologicznych z 2016 r., ale – zdaniem organu – nie uwzględnia ich w katalogu minimalnych funkcjonalności licznika.

Cel z uzasadnienia a treść załącznika

W uzasadnieniu projektu wśród zmian wymieniono ograniczenie pozyskiwania danych nadmiarowych, niewykorzystywanych do rozliczeń, i powiązano je ze zmianą § 17 SystPomR. Prezes UODO zauważa, że zapowiedź ta nie znajduje odzwierciedlenia w załączniku nr 1, który przesądza o zakresie i częstotliwości pomiarów. Uzasadnienie nie ma mocy normatywnej, dlatego o zgodności z zasadą minimalizacji rozstrzygają wymagania zapisane w załączniku.

Wątpliwa zmiana w § 7 SystPomR

Osobna uwaga dotyczy § 1 pkt 4 projektu, który zmienia § 7 ust. 8 pkt 1 lit. a SystPomR: wyrazy „w przypadku” mają zostać zastąpione wyrazem „potrzeb”. Według Prezesa UODO prowadzi to do niespójności semantycznej, ponieważ nie wiadomo, o jakie potrzeby chodzi.

Test prywatności jeszcze w toku prac legislacyjnych

Prezes UODO postuluje przeprowadzenie testu prywatności, w tym oceny skutków dla ochrony danych, przed przyjęciem rozporządzenia. Powołuje się na art. 35 ust. 10 RODO w zw. z art. 35 ust. 1 i 7 RODO. Zgodnie z art. 35 ust. 10 RODO ocena skutków dokonana w ramach oceny skutków regulacji przy przyjmowaniu podstawy prawnej przetwarzania co do zasady zwalnia administratorów z obowiązku jej przeprowadzenia. Organ odwołuje się też do art. 25 RODO, który wymaga uwzględnienia ochrony danych już w fazie projektowania.

Ocena ma wykazać, czy cele systemu można osiągnąć przy mniej szczegółowych danych, zwłaszcza w przypadku odbiorców bez taryf dynamicznych. Pismo nie zawiera wyniku takiej oceny ani nie wskazuje parametrów liczników, które organ uznałby za wystarczające.

Znaczenie dla operatorów i producentów liczników

Wymagania z załącznika nr 1 dotyczą urządzeń instalowanych masowo. Zgodnie z art. 11t ust. 1 PrEnerg operatorzy systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych mają do 31.12.2028 r. zainstalować liczniki zdalnego odczytu w co najmniej 80% punktów poboru energii u odbiorców końcowych. Uwzględnienie uwag Prezesa UODO mogłoby więc wpłynąć na specyfikacje liczników – zarówno w zakresie częstotliwości pomiarów, jak i wyświetlacza. Do czasu wejścia w życie nowych przepisów obowiązują dotychczasowe wymagania.

Prezes UODO zaznacza, że jego uwagi mają charakter ekspercki, a odpowiedzialność za ostateczny kształt rozporządzenia, w tym za zgodność z przepisami o ochronie danych osobowych, spoczywa na projektodawcy.

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →