Wada wpływająca na bezpieczeństwo nie zawsze uzasadnia odstąpienie od umowy

Stan faktyczny

GF nabył od KFZ Kolak e.U., za cenę 33 500 euro, ośmioletni samochód. Następnie austriacki automobilklub (ÖAMTC) przeprowadził badanie pojazdu, które wykazało wyciek oleju silnikowego spowodowany nieszczelnością silnika. Usterkę tę należało w przekonaniu ÖAMTC uznać za poważną wadę w zakresie bezpieczeństwa eksploatacyjnego i bezpieczeństwa drogowego, która istniała przed przekazaniem pojazdu GF i mogła zostać usunięta niewielkim kosztem. KFZ Kolak poinformował GF, że jest gotowy naprawić pojazd. Jednak GF zażądał przed sądami rozwiązania umowy sprzedaży i zwrotu ceny kupna pojazdu w zamian za jego zwrot, a także zwrotu pozostałych kosztów poniesionych przez niego w związku z tym zakupem. KFZ Kolak zakwestionował to żądanie, podnosząc, że GF odmówił proponowanej naprawy bez podania powodów i że w związku z tym nie przysługuje mu roszczenie o rozwiązanie umowy sprzedaży.

Rozpatrujący tę sprawę austriacki Sąd Najwyższy (sąd odsyłający) powziął wątpliwości co do wykładni art. 13 ust. 4 lit. c) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/771 z 20.5.2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów sprzedaży towarów, zmieniającej rozporządzenie (UE) 2017/2394 oraz dyrektywę 2009/22/WE i uchylającej dyrektywę 1999/44/WE (Dz.Urz. UE L z 2019 r. Nr 136, s. 28).

Stanowisko TS

W  art. 13 ust. 1 dyrektywy 2019/771 wymieniono roszczenia, które konsument może podnieść wobec sprzedawcy w przypadku braku zgodności towarów z umową, a mianowicie doprowadzenie towarów do zgodności z umową, proporcjonalne obniżenie ceny lub rozwiązanie umowy.

Przepis art. 13 ust. 4 lit. c) dyrektywy 2019/771 przewiduje, że konsument ma prawo do natychmiastowego obniżenia ceny sprzedaży lub do natychmiastowego rozwiązania umowy sprzedaży, jeżeli brak zgodności z umową jest na tyle poważny, iż uzasadnia takie obniżenie lub rozwiązanie. Biorąc pod uwagę zwyczajowe znaczenie pojęcia „poważny”, wzmocnione przez użycie okolicznika stopnia „na tyle”, TS wyjaśnił, że wyrażenie „brak zgodności z umową […] na tyle poważny” odsyła w tym przepisie do wady o bardzo istotnym znaczeniu, która odróżnia się od braków zgodności o mniejszym znaczeniu.

Odnosząc się do kontekstu art. 13 ust. 4 lit. c) dyrektywy 2019/771, TS wskazał, że z art. 13 ust. 5 dyrektywy 2019/771 w zw. z motywem 53 tej dyrektywy wynika, że rozwiązanie umowy jest ograniczone do przypadków, w których brak zgodności z umową nie jest nieistotny, w związku z czym jedynie istotny brak takiej zgodności może dawać konsumentowi prawo do rozwiązania umowy. Ponadto TS podkreślił, że z art. 13 ust. 4 dyrektywy 2019/771 wynika, iż z wyjątkiem okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 4 lit. c) dyrektywy 2019/771, konsument ma prawo albo do proporcjonalnego obniżenia ceny sprzedaży, albo do rozwiązania umowy sprzedaży tylko wtedy, gdy towaru nie można było doprowadzić do zgodności z umową. Zatem, zdaniem TS, „brak zgodności z umową […] na tyle poważny”, o którym mowa w art. 13 ust. 4 lit. c) dyrektywy 2019/771, należy odróżnić od pozostałych przypadków braku zgodności z umową, o których mowa w tym ust. 4.

Co się tyczy celów dyrektywy 2019/771, TS przyznał, że zgodnie z art. 1 dyrektywy 2019/771 ma ona na celu przyczynienie się do prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów. Niemniej, jak stanowi zasadniczo motyw 53 tej dyrektywy, służy ona również utrzymaniu równowagi między prawami i obowiązkami umawiających się stron. W ocenie TS taka równowaga nie mogłaby zostać osiągnięta, gdyby każdy brak zgodności z umową dotyczący bezpieczeństwa towaru, niezależnie od jego powagi, musiał zostać uznany za brak zgodności na tyle poważny, że uzasadniałby on natychmiastowe obniżenie ceny sprzedaży lub natychmiastowe rozwiązanie umowy sprzedaży. Taka wykładnia podważałaby bowiem wprowadzone w art. 13 dyrektywy 2019/771 rozróżnienie pomiędzy sytuacjami, w których konsument ma prawo do uzyskania doprowadzenia towarów do stanu zgodnego z umową, proporcjonalnego obniżenia ceny lub do rozwiązania umowy, a co za tym idzie, naruszałaby ustanowioną przez tę dyrektywę równowagę między prawami konsumenta a prawami sprzedawcy.

Zdaniem TS z powyższego wynika, że sama okoliczność, iż brak zgodności zagraża bezpieczeństwu towaru, nie może wystarczyć do uznania takiego braku za na tyle poważny, że uzasadniałby natychmiastowe obniżenie ceny sprzedaży lub natychmiastowe rozwiązanie umowy sprzedaży, pozbawiając w ten sposób sprzedawcę wszelkiej możliwości doprowadzenia towaru do stanu zgodnego z umową. Aby ocenić powagę braku zgodności towaru z umową, należy natomiast ustalić, czy konsument może obiektywnie nadal żywić przekonanie o zdolności sprzedawcy do przywrócenia zgodności towaru z umową. W tym celu należy wziąć pod uwagę charakter takiej wady i danego towaru, warunki, w jakich można przywrócić jego zgodność z umową, a także okoliczność, czy wada ta zagroziła bezpieczeństwu konsumenta lub osoby trzeciej.

O ile do sądu odsyłającego należy dokonanie, w sprawie w postępowaniu głównym, oceny, czy brak zgodności z umową jest na tyle poważny, że uzasadnia natychmiastowe obniżenie ceny lub natychmiastowe rozwiązanie umowy sprzedaży, o tyle Trybunał, orzekając w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, może jednak udzielić temu sądowi wskazówek stanowiących pomoc przy dokonywaniu przez niego oceny (wyrok TS z 11.1.2024 r., Nárokuj, C-755/22, Legalis, pkt 42). Brak zgodności z umową charakteryzujący okoliczności sprawy w postępowaniu głównym polega na wycieku oleju silnikowego z pojazdu, który to wyciek może spowodować awarię silnika. W ocenie TS o ile taka wada może, w stosownym przypadku, wpływać na zdolność konsumenta do normalnego użytkowania danego towaru, o tyle jej powagę należy jednak oceniać w świetle ogółu okoliczności konkretnej sprawy.

Zdaniem TS z postanowienia odsyłającego nie wynika, aby istniały powody niepozwalające konsumentowi nadal żywić przekonania o zdolności sprzedawcy do przywrócenia zgodności towaru z umową. Prawdą jest, że rozpatrywany brak zgodności z umową występował już w chwili odbioru pojazdu, co mogłoby podważyć zaufanie konsumenta do sprzedawcy. Trybunał jednak podkreślił, że należy wziąć pod uwagę okoliczności, po pierwsze, iż towar jest ponadośmioletnim używanym pojazdem, po drugie, że z postanowienia odsyłającego nie wynika, iż sprzedawcy można przypisać podstęp lub inne naganne zachowania oraz po trzecie, że sprzedawca poinformował kupującego, iż jest gotów naprawić pojazd, a koszt tego przywrócenia do zgodności z umową jest zdaniem ÖAMTC stosunkowo niski. W związku z tym, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, TS stwierdził, że rozpatrywany brak zgodności z umową nie jawi się jako na tyle poważny, aby uzasadniał natychmiastowe obniżenie ceny sprzedaży lub natychmiastowe rozwiązanie umowy sprzedaży.

Reasumując TS orzekł, że art. 13 ust. 4 lit. c) dyrektywy 2019/771 należy interpretować w ten sposób, iż brak zgodności z umową dotyczący bezpieczeństwa towaru, który można usunąć stosunkowo niewielkim kosztem, nie musi koniecznie zostać uznany za na tyle poważny, że uzasadnia on natychmiastowe obniżenie ceny sprzedaży lub natychmiastowe rozwiązanie umowy sprzedaży.

Komentarz

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →