Stan faktyczny
T.G. został oskarżony o znieważenie funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w K. podczas pełnienia przez nich obowiązków służbowych oraz o naruszenie nietykalności cielesnej jednego z nich. Sąd Rejonowy w K. uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i orzekł karę łączną grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej grzywny na kwotę 50 zł. W wyroku zobowiązano oskarżonego T.G. do zapłaty po 1 tys. zł na rzecz pokrzywdzonych: A.F., G.M., J.W. i D.C., tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Wyrok nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się.
Prokurator Generalny wniósł kasację na niekorzyść skazanego, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a mianowicie art. 387 § 1, 2 i 3 KPK w zw. z art. 33 § 1a pkt 3 KK i z art. 86 § 1 KK. T.G. złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze proponując wymierzenie mu za naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza policji karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych. Tymczasem zgodnie z art. 33 § 1a pkt 3 KK, sąd skazując oskarżonego za przestępstwo z art. 222 § 1 KK, zagrożone zarówno grzywną, jak i karą pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata, zobligowany był wymierzyć mu karę jednostkową grzywny za ten czyn w wysokości nie niższej niż 150 stawek dziennych. W konsekwencji niedopuszczalne było orzeczenie zarówno kary cząstkowej w mniejszym wymiarze, a w konsekwencji również kary łącznej grzywny za wszystkie przypisane oskarżonemu czyny w wymiarze 100 stawek dziennych.
Wniosek o dobrowolne poddanie się karze
Zgodnie z art. 387 § 1 KPK, do chwili zakończenia pierwszego przesłuchania wszystkich oskarżonych na rozprawie głównej oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolności, może złożyć wniosek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie mu określonej kary lub środka karnego, orzeczenie przepadku lub środka kompensacyjnego bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Złożenie wniosku nie obliguje sądu do jego automatycznego uwzględnienia. W art. 387 § 2 KPK wskazano wymogi, które muszą zostać spełnione aby sąd mógł uwzględnić wniosek o wydanie wyroku skazującego. Sąd musi zbadać, czy okoliczności popełniania przestępstwa i wina nie budzą wątpliwości, a cele postępowania zostaną osiągnięte pomimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości (zob. wyrok SN z 18.12.2024 r., III KK 152/24, Legalis).
Skorzystanie z tego trybu nakłada więc na sąd, przed zaakceptowaniem wniosku i wydaniem na jego podstawie wyroku, obowiązek weryfikacji tego wniosku. Chodzi tu o kontrolę zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, tak aby potwierdzić zaistnienie wszystkich warunków jego prawnej dopuszczalności (zob. wyrok SN z 15.5.2024 r., III KK 75/24, Legalis). Jednym z tych wymogów jest zgodność zgłaszanych we wniosku i jednocześnie zaakceptowanych przez uprawnionych uczestników postępowania propozycji dotyczących zarówno prawnokarnej oceny zachowania oskarżonego, jak i rodzaju i wymiaru kary, która musi odpowiadać obowiązującym przepisom prawa karnego materialnego. Jeśli treść wniosku nie spełnia wymogów w zakresie prawa materialnego, obowiązkiem sądu jest rozważenie uzależnienia uwzględnienia go od konwalidacji dostrzeżonych wadliwości lub skierowanie sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych (zob. wyrok SN z 5.10.2022 r., V KK 220/22, Legalis).
Brak sprzeciwu pozostałych uczestników postępowania
Uwzględnienie wniosku jest możliwe jedynie wówczas, gdy prokurator wyrazi zgodę. Uprawnienie to prokurator może zrealizować dopiero po złożeniu wniosku o dobrowolne poddanie się karze, w reakcji na konkretną propozycję oskarżonego w zakresie kary, środków karnych czy środków kompensacyjnych, ocenianą także w kontekście oświadczeń pokrzywdzonego i zaistniałych na rozprawie innych okoliczności, w szczególności złożonych przez oskarżonego wyjaśnień (zob. postanowienie SN z 13.6.2023 r., IV KK 290/22, Legalis). Uwzględnienie wniosku jest wykluczone w przypadku, gdy pokrzywdzony należycie powiadomiony o terminie rozprawy oraz pouczony o możliwości zgłoszenia przez oskarżonego takiego wniosku zgłosi sprzeciw. Jeżeli wniosek został złożony przed powiadomieniem pokrzywdzonego o terminie rozprawy, wówczas należy go o tym zawiadomić. Porozumienie procesowe zawarte w trybie art. 387 KPK powinno więc być efektem uświadomionej decyzji stron. Jednak konsensus stron postępowania karnego nie jest wystarczający i podlega weryfikacji przez sąd (zob. wyrok SN z 12.5.2021 r., III KK 118/21, Legalis).
Stanowisko SN
Sąd Najwyższy uznał, że kasacja jest oczywiście zasadna, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w K. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie SN wniosek obrońcy T.G. o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania rozprawy nie został zbadany w należyty sposób. Zawarta w nim propozycja orzeczenia wobec oskarżonego za czyn z art. 222 § 1 KK, kary grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych, rażąco narusza granice kary wynikające z art. 33 § 1a pkt 3 KK. Przestępstwo z art. 222 § 1 KK jest zagrożone karami grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. SR w K. wymierzając T.G. jednostkową karę grzywny za ten czyn, zobligowany więc był do określenia jej wysokości na poziomie nie niższym niż 150 stawek dziennych. W konsekwencji doszło też do nieprawidłowego określenia wymiaru kary łącznej, która uwzględniając treść art. 86 § 1 KK, art. 33 § 1a pkt 3 KK i art. 222 § 1 KK, powinna być wyższa od 150 stawek dziennych. SN uznał wymierzenie kary poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, przy jednoczesnym niezastosowaniu instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary lub braku wskazania szczególnej podstawy do takiego ukształtowania rozstrzygnięcia co do kary, za rażące naruszenie prawa karnego materialnego, które miało oczywisty wpływ na treść zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze.
Wyrok SN z 26.2.2026 r., III KK 666/25 , Legalis
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
