- Nowe przepisy doprecyzowują zasady utraty zasiłku chorobowego, wskazując m.in. na zakaz wykonywania pracy zarobkowej i działań sprzecznych z celem zwolnienia.
- Regulacje porządkują zasady kontroli L4, dopuszczając niezapowiedziane kontrole przy zachowaniu prywatności i prawa do zastrzeżeń.
- Zmiany rozszerzają uprawnienia orzecznicze na fizjoterapeutów oraz pielęgniarki i pielęgniarzy spełniających określone wymogi.
Przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego
Zgodnie z nowymi przepisami utrata prawa do zasiłku chorobowego, nawet za cały okres zwolnienia z pracy, następuje w dwóch sytuacjach. Są nimi:
- wykonywanie pracy zarobkowej;
- podejmowanie aktywności niezgodnej z celem zwolnienia.
Nowelizacja art. 17 ustawy z 25.6.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 501; dalej: ZasiłkiU) wprowadza definicje legalne:
- praca zarobkowa – to każda czynność o charakterze zarobkowym, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Ustawa zastrzega, że istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy. Oznacza to, że pracownik nie straci zasiłku, jeśli np. musi podpisać pilny dokument urzędowy. Nie może być jednak zmuszany do wykonywania obowiązków pracowniczych,
- aktywność niezgodna z celem zwolnienia – to działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia. Kluczowe jest jednak ustawowe wyłączenie, gdyż za taką aktywność nie uważa się zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności”.
Pracownik zyskuje pewność prawną, że samodzielne wyjście po żywność, leki czy wizyta u bliskiej osoby wymagającej pomocy nie staną się podstawą do odebrania mu środków do życia, o ile nie stoją w sprzeczności z zaleceniami lekarskimi.
Kontrole pracowników na L4
Nowelizacja precyzuje zasady przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich, zarówno przez ZUS, jak i przez pracodawców. Zgodnie z art. 68a ZasiłkiU kontrola ma być dokonywana w miarę potrzeb, bez ustalania z góry stałych jej terminów, co ma zapobiegać jej fikcyjności. Musi odbywać się z wykorzystaniem środków adekwatnych i proporcjonalnych, z poszanowaniem prywatności osoby kontrolowanej oraz innych domowników. Przepisy zakazują działań, które mogłyby pogorszyć stan zdrowia kontrolowanego lub zakłócić proces leczenia. Czynności kontrolne mogą być prowadzone w miejscu zamieszkania, pobytu, pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej. Kontrolujący ma prawo wstępu do tych miejsc, legitymowania osoby oraz żądania wyjaśnień. Z każdej kontroli sporządza się protokół, do którego osoba kontrolowana ma prawo wnieść zastrzeżenia w terminie 7 dni.
Zmiany w orzecznictwie ZUS
Art. 85a ust. 1 i 2 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350; dalej: SysUbSpołU) rozszerza grono osób uprawnionych do wydawania orzeczeń w określonych sprawach:
- fizjoterapeuci zyskali uprawnienia do wydawania orzeczeń w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej. Jest to ażna zmiana, gdyż to właśnie fizjoterapeuci posiadają największą wiedzę praktyczną o sprawności ruchowej pacjentów i rokowaniach co do odzyskania sprawności,
- pielęgniarki i pielęgniarze mogą orzekać w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji. Mowa tu o świadczeniach opiekuńczych i dodatków pielęgnacyjnych, w których kluczowa jest ocena stopnia, w jakim pacjent radzi sobie z podstawowymi czynnościami życiowymi – obszar, który jest domeną pielęgniarstwa.
Aby zostać orzecznikiem, przedstawiciele tych zawodów muszą spełniać wymogi kwalifikacyjne określone w nowym art. 85a ust. 6 SysUbSpołU: posiadać tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa albo fizjoterapii oraz co najmniej pięcioletni staż pracy w zawodzie.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
