Rekomendacje CBA dotyczące beneficjenta subwencji nie są dokumentami urzędowymi

Stan faktyczny

Powódka domagała się zasądzenia na swoją rzecz kwoty odpowiadającej udzielonej pozwanej subwencji finansowej, wypłaconej w ramach programu rządowego „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm”.

Uzasadniając żądanie pozwu wskazała, że CBA przekazało negatywną rekomendację w zakresie możliwości umorzenia wypłaconej pozwanej subwencji. Wobec tego, w oparciu o wydaną rekomendację, powódka wydała decyzję określającą kwotę subwencji finansowej podlegającej zwrotowi w całości. Pomimo wniesionego przez pozwaną odwołania, powódka nie dokonała zmiany pierwotnej decyzji.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości.

W toku postępowania CBA poinformowało, że negatywna rekomendacja wynikała z danych przekazanych przez KAS i ZUS oraz z faktu skazania członka zarządu pozwanej za czyn karno-skarbowy.

Stanowisko SR

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie w wyroku z 15.12.2025 r., I C 444/25, oddalił wytoczone powództwo w całości.

SR wskazał, że powództwo podlegało oddaleniu albowiem powódka nie wykazała, aby zaistniały okoliczności uprawniające ją do wydania decyzji o zwrocie subwencji względem pozwanej.

Stosownie do zasad polskiego procesu cywilnego, rozkład ciężaru dowodu kształtuje się według ogólnych reguł dowodzenia wynikających z art. 6 KC i art. 232 KPC. Przepis art. 6 KC formułuje podstawową regułę rozkładu ciężaru dowodu w sporze cywilnoprawnym, wskazując przede wszystkim, kogo obciążają skutki niepowodzenia procesu dowodzenia (tak zwany ciężar dowodu w znaczeniu materialnoprawnym). W świetle wynikającej z tego przepisu reguły za prawdziwe mogą być w procesie cywilnym przyjęte jedynie te fakty, które zostały udowodnione przez stronę obciążoną ciężarem ich dowodzenia, zaś pominięte powinny zostać te fakty, które przez stronę obciążoną obowiązkiem dowodzenia nie zostały w sposób należyty wykazane. SR uznał, że nie budzi wątpliwości, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy to powódkę obciążał obowiązek wykazania istnienia roszczenia materialnoprawnego stanowiącego podstawę dochodzonego w tej sprawie żądania zapłaty, jak i jego wysokości.

Materialnoprawną zasadę rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 KC) uzupełniają reguły procesowe (w szczególności art. 3 § 1 KPC oraz art. 232 KPC) nakazujące stronom przejawiać aktywność w celu wykazania wszystkich istotnych okoliczności i faktów, z których wywodzą skutki prawne, w szczególności wskazywać dowody. Obowiązek przedstawiania dowodów odnosi się zarówno do przesłanek dotyczących samej zasadności dochodzonego roszczenia, jak i jego wysokości. Niedochowanie powyższych obowiązków skutkuje ryzykiem przegrania procesu przez stronę, którą obciążał ciężar wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W zakresie kwestii materialnoprawnych SR podkreślił, że zawarta przez strony umowa podlega reżimowi właściwemu dla umów prawa cywilnego. Oznacza to, że dla oceny roszczenia znajdują zastosowanie nie tylko postanowienia Regulaminu „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju Małych i Średnich Firm”, ale także zasady prawa cywilnego odnoszące się do umów, przy czym SR zauważył, że strony nie korzystały z zasady swobody umów, albowiem pozwana zaakceptowała wzorzec umowy opracowany przez powódkę.

Powódka wywodziła uprawnienie do zwrotu całości udzielonej pozwanej subwencji z faktu, iż § 10 ust. 9 Regulaminu umożliwiał wydanie decyzji określającej wysokość subwencji finansowej podlegającej zwrotowi w całości – w przypadku, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć. W ocenie SR, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał jednakże żadnych podstaw do przyjęcia, aby doszło do jakichkolwiek nadużyć ze strony pozwanej, dotyczących działania niezgodnego z prawem, umową lub regulaminem, które uzasadniałyby prawidłowość wydanej decyzji o zwrocie subwencji.

Negatywne rekomendacje CBA

W zasadzie jedynym dowodem, mającym przemawiać za zasadnością powództwa, był fakt udzielenia przez CBA negatywnej rekomendacji dotyczącej pozwanej. Wątpliwości SR budził fakt, że ani umowa dotycząca subwencji, ani regulamin nie określały szczegółowo pojęcia „uzasadnionego ryzyka nadużyć”, które powinno podlegać ogólnym regułom wykładni oświadczeń woli (art. 65 § 1-2 KC). Jednakże dokonując literalnej wykładni tego pojęcia, uzasadnione ryzyko nadużyć powinno dotyczyć istotnych nieprawidłowości związanych z działalnością podmiotu, który uzyskał wsparcie w postaci subwencji. SR podzielił stanowisko, iż działanie powódki, polegające na wprowadzeniu definicji spornego pojęcia po zawarciu umowy z pozwaną, nie może rodzić negatywnych konsekwencji dla beneficjentów programu i nie może mieć wpływu na umowy już zawarte z beneficjentem przed opublikowaniem komunikatu w tym zakresie. SR podkreślił, że to powódka była autorem wzorca umowy, a zatem ryzyko wątpliwości wynikających z niejasnych postanowień winna ponieść powódka, jako strona, która zredagowała umowę.

Strona powodowa przedłożyła do akt sprawy negatywną rekomendację CBA, z której miało wynikać, że istnieje względem pozwanej ryzyko wystąpienia nadużyć z uwagi na fakt uprzedniego skazania członków zarządu za czyn określony w art. 65 § 2 KKS. Nie figurują oni natomiast w Krajowym Rejestrze Karnym. Zaszła zatem względem nich fikcja prawna, iż nie byli osobami skazanymi prawomocnym orzeczeniem karnym i brak jest podstaw do możliwości uznawania ich za osoby skazane na gruncie prawa karnego materialnego. Drugą podstawą wydania negatywnej rekomendacji miał być fakt wstecznego zgłaszania pracowników do ubezpieczeń społecznych. Jednakże taka okoliczność nie została wykazana na żadnym etapie postępowania. Powódka poprzestała w tym zakresie na przedstawieniu negatywnej rekomendacji CBA, co nie może stanowić samodzielnej podstawy do przyjęcia, że taka okoliczność w rzeczywistości zaistniała.

SR zwrócił uwagę, że negatywne rekomendacje CBA nie mogły stanowić podstawy do dokonania ustaleń faktycznych, że okoliczności przedstawione w dokumentacji tego organu odpowiadały rzeczywistemu stanowi rzeczy, albowiem CBA nie występowało jako organ władzy publicznej w zakresie przyznanych mu ustawą kompetencji. Przedłożone dowody nie posiadały zatem waloru dokumentów urzędowych (art. 244 § 1 KPC), a więc kreujących domniemanie prawdziwości okoliczności w nich stwierdzonych. Jakkolwiek z samej istoty funkcjonowania CBA wynika, że pozyskiwane przez ten organ materiały, jak też sposób działania i pozyskiwania określonych informacji charakteryzują się brakiem pełnej jawności, to powyższe nie może oznaczać, że w postępowaniu cywilnym Sąd zwolniony jest z obowiązku przestrzegania zasad związanych z rozkładem ciężaru dowodu. Brak wskazania innych, jawnych dla stron postępowania dowodów uniemożliwiał zatem pozwanej odniesienie się do sformułowanych przez stronę powodową zarzutów, jak też nie dawał Sądowi możliwości dokonania oceny prawdziwości tychże twierdzeń, co pozostaje w sprzeczności z zasadą jawności postępowania cywilnego (art. 9 § 1 KPC).

SR nie podzielił ponadto stanowiska powódki, iż za zasadnością powództwa przemawiał sam fakt, iż CBA przedstawiło negatywną rekomendację o uzasadnionym podejrzeniu wystąpienia nadużyć i taka informacja uprawniała stronę powodową do wydania decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu całości kwoty udzielonej subwencji. Powódka występując z żądaniem zwrotu przedmiotowej subwencji powinna w sposób jednoznaczny i szczegółowy wykazać, że wystąpiły po stronie pozwanej nadużycia, które zgodnie z regulaminem uprawniały do zwrotu całości sumy subwencji.

Komentarz

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →