Procedura sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Opis okoliczności faktycznych

Rada Gminy 23.9.2025 r. podjęła uchwałę w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Obszar objęty uchwałą położony jest w całości w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Rynny Jeziora Lusowskiego i Doliny Samy. Wojewoda zaskarżył powyższą uchwałę w całości i wniósł o stwierdzenie jej nieważności ze względu na istotne naruszenie prawa.

Stanowiska Organów

Wojewoda doszedł do wniosku, że istotne naruszenie przepisów nastąpiło w zakresie trybu sporządzania miejscowego planu. W uchwale wyznaczono teren zabudowy w bliskości linii brzegowej jeziora (ok. 70 m). W nieobowiązującej już wskutek zmian ustawowych uchwale rady gminy z 1997 r. istniał przepis zakazujący lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, co sugeruje, że dla ochrony ekosystemu jeziora duże znaczenie ma odległość lokalizowania zabudowy od linii brzegowej. Należy również wziąć pod uwagę, że art. 24 ust. 1 ustawy z 16.4.2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 16; dalej: OchrPrzyrodU) zawiera katalog zakazów, które mogą być wprowadzone na obszarach chronionego krajobrazu. W art. 24 ust. 1 pkt. 8 lit. a OchrPrzyrodU wskazano potencjalny zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych. Wszystkie powyższe argumenty wskazują w ocenie Wojewody na fakt, że pomimo aktualnego braku szczegółowych przepisów wykonawczych dla ochrony Obszaru Chronionego Krajobrazu, obszar ten istnieje i należy to uwzględnić przy sporządzaniu planów miejscowych.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy podkreśliła, że uwzględniając zmiany ustawowe, obszar objęty uchwałą zachował byt prawny jako forma ochrony przyrody, jednakże z powodu utraty mocy aktów, które je powoływały i określały m.in. zakazy i nakazy obowiązujące na ich obszarze, należy uznać, że nakazy i zakazy na ich terenie nie obowiązują. Wójt Gminy wystąpił do RDOŚ o uzgodnienie planu pismem z 30.10.2025 r., a skoro RDOŚ nie odpowiedział we wskazanym terminie, to uważa się to za równoznaczne z uzgodnieniem projektu planu miejscowego. Z tych względów zarzut Organu skarżącego, że sporządzając zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Gmina naruszyła przepis art. 17 pkt. 6 lit. b tiret drugie PlanZagospU, poprzez brak uzgodnienia projektu planu z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska jest bezzasadny. Organ dodał, iż pomimo że milczące uzgodnienie nastąpiło już po uchwaleniu planu, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uczestniczył w procedurze jego sporządzenia i zaopiniował pozytywnie projekt. Tym samym, w ocenie Gminy, zaistniałe naruszenie procedury nie ma charakteru istotnego i nie powinno skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały. Ponadto nie stwierdza się nieważności uchwały, jeżeli jest ona aktem prawa miejscowego.

Stanowisko WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność uchwały w całości, wskazując, że istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.

Pojęcie trybu sporządzania planu miejscowego, którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa, odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a na jego uchwaleniu skończywszy. Z kolei pojęcie zasad sporządzania planu miejscowego, których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa, należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu.

Do „kwalifikowanych” naruszeń powodujących nieważność uchwały zalicza się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia określonego rodzaju uchwały, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą jej podjęcia, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Analiza akt sprawy ujawnia, że obszar objęty uchwałą położony jest w całości w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu, w związku z czym przepis odrębny w rozumieniu art. 17 pkt 6 lit. b tiret drugie PlanZagospU stanowi art. 23 ust. 5 OchrPrzyrodU, zgodnie z którym projekty miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego wymagają uzgodnienia z właściwym miejscowo regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w zakresie ustaleń tych planów, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody obszaru chronionego krajobrazu.

Należy podnieść, że Obszar Chronionego Krajobrazu w obrębie Lusowa został utworzony na postawie ustawy z 16.10.1991 r. o ochronie przyrody uchwałą Rady Gminy Tarnowo Podgórne z 1997 r. Zgodnie z art. 7 ustawy z 7.12.2000 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. 2001 Nr 3 poz. 21), parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody utworzone na podstawie dotychczasowych przepisów stają się parkami krajobrazowymi, obszarami chronionego krajobrazu, pomnikami przyrody w rozumieniu niniejszej ustawy. W myśl art. 11 tejże ustawy, przepisy wykonawcze wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują moc do czasu wejścia w życie aktów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień ustawowych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą w zakresie, w jakim nie są z nią sprzeczne, jednak nie dłużej niż przez okres 6 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że sam brak wejścia w życie aktów wykonawczych po 6 miesiącach do dnia wejścia w życie ustawy nie oznaczał, że sama uchwała o utworzeniu obszaru chronionego krajobrazu przestała obowiązywać, a obszar przestał istnieć. Według art. 17 pkt 6 lit. a tiret trzecie PlanZagospU, wójt występuje o opinię o projekcie planu miejscowego do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, jeżeli odstąpiono od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. Zgodnie zaś z art. 23 ust. 5 OchrPrzyrodU, projekty miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego wymagają uzgodnienia z właściwym miejscowo regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w zakresie ustaleń tych planów, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody obszaru chronionego krajobrazu. Tym samym, obowiązkiem organu uchwałodawczego było uzgodnienie projektu zmiany planu miejscowego z właściwym miejscowo regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w zakresie ustaleń mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody obszaru chronionego krajobrazu.

Nie czyni zadość wypełnieniu powyższego obowiązku zwrócenie się do RDOŚ o uzgodnienie projektu planu pismem z 30.10.2025 r., czyli już po zakończeniu procedury uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Należy przypomnieć, że zaskarżony plan został uchwalony 23.9.2025 r., a 13.10.2025 r. został już nawet opublikowany w Dzienniku Urzędowym. Przesłany więc pismem dokument nie był projektem, stąd nie mógł już zostać uzgodniony, także w sposób milczący. Był uchwalonym i opublikowanym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zwracanie się do organów uzgadniających po zakończeniu procedury sporządzenia projektu nie sanuje naruszeń trybu sporządzania planu miejscowego. Nie powoduje też, że naruszenie staje się z tego powodu nieistotne, jak argumentował organ. Wyciąganie pozytywnych wniosków z własnego, rażącego zaniedbania nie może zyskać w żadnej mierze aprobaty. Brak uzgodnienia stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i skutkuje jego nieważnością w całości.

Należy także podkreślić, że nie spełnia wymogu uzgodnienia zwrócenie się do RDOŚ o zaopiniowanie projektu zmiany planu miejscowego. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska może w pewnych sytuacjach występować w roli organu opiniującego, jednakże w przedmiotowej sprawie konieczne było dokonanie uzgodnienia. Na marginesie, z opinii RDOŚ z 21.5.2025 r. wynika, że nie zaopiniował pozytywnie projektu, lecz wskazał szereg zastrzeżeń pod adresem projektu i konieczność jego ponownego przedstawienia w celu uzyskania ponownej opinii po zmianie projektu.

Komentarz

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →