Nieuczciwe informacje o żywności w dyskoncie

Stan faktyczny

Włoski urząd ochrony konkurencji (dalej: AGCM) nałożył na Lidl Italia Srl sankcję pieniężną w wysokości 1 mln EUR ze względu na to, że spółka ta wprowadzała do obrotu asortyment makaronów z semoliny z pszenicy durum, używając opakowań, na których podkreślano włoskie pochodzenie danego produktu, i wskazywano, że krajem przemiału pszenicy były Włochy. Jednakże pszenica wykorzystana do produkcji tej semoliny pochodziła z „UE i spoza UE”, a zatem przedmiotowe makarony były wytwarzane z mieszanek pszenicy zawierających znaczny procent pszenicy, która nie została wyprodukowana we Włoszech. AGCM zauważył, że używanie opakowań, które wyraźnie zwracają uwagę na włoskie pochodzenie rozpatrywanego towaru, sugerowało lub mogło sugerować konsumentowi, że informacja ta dotyczyła również pochodzenia surowców wykorzystanych do produkcji tego produktu. W celu ustalenia kwoty sankcji AGCM wziął pod uwagę dużą liczbę konsumentów, których dotyczyła ta praktyka, ponieważ tylko w ciągu jednego roku Lidl sprzedała dziesiątki milionów opakowań makaronu.

Lidl podnosił przed tym Sądem w szczególności, że do praktyk objętych zakresem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 z 25.10.2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (Dz.Urz. UE L z 2011 r. Nr 304, s. 18), ma zastosowanie wyłącznie to rozporządzenie, a nakładanie sankcji za takie praktyki na podstawie dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.5.2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenia (WE) Nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady („dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych”) (Dz.Urz. UE L z 2005 r. Nr 149, s. 22) i Kodeksu konsumenckiego nie jest dopuszczalne.

Rada Stanu powzięła wątpliwości dotyczące powiązania systemów ochrony ustanowionych, odpowiednio, w dyrektywie 2005/29 i w rozporządzeniu 1169/2011, a precyzyjnie objętych zarówno zakresem zakazu wprowadzających w błąd praktyk handlowych na podstawie art. 6 ust. 1 dyrektywy 2005/29, jak i zakazu nieuczciwych praktyk w zakresie informacji na temat żywności na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011.

Stanowisko TS

Zgodnie z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2005/29 akt ten ma zastosowanie do nieuczciwych praktyk handlowych w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2005/29, stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów przed zawarciem transakcji handlowej dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania oraz po jej zawarciu. Na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2005/29 za wprowadzającą w błąd uważa się praktykę handlową, która:

1. w jakikolwiek sposób, w tym poprzez wszystkie okoliczności jej prezentacji, wprowadza lub może wprowadzić w błąd przeciętnego konsumenta w szczególności w odniesieniu do głównych cech produktu, takich jak jego skład i pochodzenie geograficzne lub handlowe;
2. powoduje lub może spowodować podjęcie przez takiego konsumenta decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął. Takie praktyki należą do szczególnej kategorii nieuczciwych praktyk handlowych zakazanych na mocy art. 5 ust. 1 i ust. 4 lit. a) dyrektywy 2005/29.

Artykuł 1 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 stanowi, że akt ten określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności jej etykietowania. I tak, art. 7 ust. 1 lit. a) i ust. 2 tego rozporządzenia przewiduje, że informacje na temat żywności muszą być podawane w sposób rzetelny, jasny i powinny być łatwe do zrozumienia dla konsumentów, tak aby nie byli oni wprowadzani w błąd co do właściwości danego środka spożywczego, w szczególności co do jego składu, kraju lub miejsca pochodzenia, ani co do metod wytwarzania lub produkcji. Z motywów 5 i 20 rozporządzenia 1169/2011 wynika, że akt ten uzupełnia ogólne zasady mające zastosowanie do nieuczciwych praktyk handlowych na mocy dyrektywy 2005/29 o przepisy szczególne dotyczące przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, w szczególności poprzez zakaz wykorzystywania informacji, które mogą wprowadzać konsumentów w błąd, zwłaszcza w odniesieniu do właściwości środków spożywczych.

Trybunał wskazał, że celem dyrektywy 2005/29 jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów i zagwarantowanie skutecznego zwalczania nieuczciwych praktyk w ich interesie. Art. 6 ust. 1 dyrektywy 2005/29 ma właśnie na celu zapewnienie odpowiedniej ochrony konsumentów w odniesieniu do sposobu prezentacji informacji przekazywanych w ramach praktyki handlowej. W ocenie TS podobnie cel tego rozporządzenia 1169/2011 polega na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu istniejących między nimi różnic percepcji, poprzez zapewnienie im podstaw do dokonywania w pełni świadomych wyborów. Zdaniem TS systemy ochrony, ustanowione w art. 6 ust. 1 dyrektywy 2005/29 i w art. 7 rozporządzenia 1169/2011, realizują zatem wspólny cel, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów przed wprowadzającymi w błąd informacjami i uniknięcie w ten sposób sytuacji, w której zostaliby oni wprowadzeni w błąd między innymi w odniesieniu do niektórych właściwości produktu, a dokładniej – środka spożywczego.

Z art. 1 dyrektywy 2005/29 wynika, że ochrona przyznana w tym akcie konsumentom wiąże się z ich interesami gospodarczymi. Przepisy tej dyrektywy zostały zatem ukształtowane zasadniczo z perspektywy ochrony konsumenta jako odbiorcy i potencjalnej ofiary nieuczciwych praktyk handlowych. Cel tej dyrektywy, polegający na pełnej ochronie konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, opiera się na okoliczności, że w porównaniu z przedsiębiorcami konsumenci znajdują się w słabszej pozycji, w szczególności jeśli chodzi o poziom informacji, którymi dysponują, gdyż należy ich uznać za słabszych gospodarczo i mniej doświadczonych pod względem prawnym od ich kontrahentów. Trybunał podkreślił, że również zakaz nieuczciwych praktyk w zakresie informacji na temat żywności, przewidziany w art. 7 rozporządzenia 1169/2011, ma na celu zapobieganie, ze względów zdrowotnych i dotyczących bezpieczeństwa żywności, szkodom dla interesów konsumentów, zarówno gospodarczym, jak i niegospodarczym, wynikającym z wprowadzania danego produktu na rynek wewnętrzny. Zdaniem TS z powyższego wynika, że systemy ochrony konsumentów, ustanowione w art. 6 ust. 1 dyrektywy 2005/29 i w art. 7 rozporządzenia 1169/2011, są komplementarne w zakresie, w jakim mają na celu ukaranie różnych aspektów tego samego zachowania sprzecznego z prawem Unii.

Trybunał orzekł, że art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29 należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie temu, by – w dziedzinie żywności – zachowanie przedsiębiorcy stanowiące wprowadzającą w błąd praktykę handlową w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2005/29 mogło zostać ukarane na podstawie przepisów krajowych transponujących tę dyrektywę, w przypadku gdy zachowanie to jest również objęte zakazem przewidzianym w art. 7 rozporządzenia 1169/2011 i przepisami krajowymi wdrażającymi to rozporządzenie.

Komentarz

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →