Droga do SN
27.1.2025 r. Sąd Rejonowy uznał oskarżonego winnego prowadzenia w dniu 16.3.2024 r. na drodze publicznej samochodu osobowego, z jednoczesnym niestosowaniem się do decyzji starosty o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami (tj. do występku z art. 180a KK), umarzając warunkowo postępowanie karne przeciwko oskarżonemu na okres próbny 2 lat, a także orzekając świadczenie pieniężne. Orzeczenie uprawomocniło się i stało się wykonalne 2.4.2025 r. Kasację od wyroku na niekorzyść oskarżonego złożył Prokurator Generalny zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 66 § 1 KK. Prokurator Generalny wniósł o wydanie rozstrzygnięcia w charakterze kasatoryjnym.
Decyzja SN oraz motywy rozstrzygnięcia
14.5.2026 r. SN wydał wyrok, V KK 130/26, Legalis, którym przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. SN przychylił się do zarzutów skarżącego. Podkreślił, iż w sprawie nie można było przyjąć autorytarnie, że popełniony przez oskarżonego czyn zabroniony dotyczy przestępstwa z art. 180a KK, gdyż zachowanie w istocie wyczerpywało znamiona wykroczenia z art. 94 § KW. SN wskazał w tym zakresie, że przestępstwo z art. 180a KK można popełnić jedynie w sytuacji, gdy względem osoby zapadła decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami i tylko w okresie, na jaki cofnięto te uprawnienia. Natomiast zachowanie osoby, która prowadzi pojazd mechaniczny po zakończeniu okresu wskazanego w decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, ale bez ich odzyskania, nie stanowi niestosowania się do decyzji, a stanowi prowadzenie pojazdu mechanicznego bez uprawnień w rozumieniu art. 94 § 1 KW. Starosta wydał w tej sprawie 19.12.2023 r. decyzję o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów bezterminowo, a 27.3.2024 r. uprawnienia te zostały oskarżonemu przywrócone w wyniku zdania egzaminu. SN ocenił tym samym, że oskarżony prowadził pojazd w warunkach faktycznego nieposiadania do tego uprawnień. W wyniku tego wywiódł, że powyższe poczytuje się jako brak wymaganego uprawnienia do prowadzenia danego rodzaju pojazdu oraz przyjęcia, że sprawca dopuścił się co najwyżej wykroczenia z art. 94 § 1 KW. Co z kolei doprowadziło SN do wniosku, że popełnienie czynu zabronionego z art. 180a KK budziło wątpliwości i uniemożliwiało to stosowanie art. 66 § 1 KK. Ponadto oskarżony był uprzednio prawomocnie karany.
Komentarz
Norma sankcjonowana zakodowana w przepisie art. 180a KK zakazuje każdemu prowadzenia pojazdów mechanicznych na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu w przypadku wydania przez stosowny organ decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Czyn ten stanowi występek, gdyż za jego popełnienie można wymierzyć karę grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2. By doszło zatem do popełnienia wyżej przytoczonego czynu zabronionego pod groźbą kary, konieczne jest kumulatywne spełnienie następujących przesłanek:
- prowadzenie pojazdu na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu;
- wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami;
- niestosowanie się do decyzji organu.
Decyzja, o której mowa w tym przepisie, nie musi być zatem wyłącznie decyzją Sądu, a może być decyzją administracyjną. Nie jest to przestępstwo skutkowe i może być popełnione tylko umyślnie. Dla Sądu istotny jest również okres obowiązywania przedmiotowej decyzji o cofnięciu uprawnień (por. postanowienie SN z 16.1.2019 r., III KK 558/17, Legalis). Sprawca ponosi odpowiedzialność za popełnienie czynu w okresie pozostawania decyzji w wykonaniu (por. wyrok SN z 28.1.2021 r., II KK 427/20, Legalis).
Zgodnie z art. 94 § 1 KW wykroczenie popełnia ten, kto prowadzi pojazd mechaniczny na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu nie mając do tego uprawnień. Wobec sprawcy takiego wykroczenia Sąd może zastosować karę aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1500 zł (art. 94 § 1 KW). Odpowiedzialności za wykroczenie nie można ograniczyć jednak jedynie do sytuacji, kiedy to sprawca kieruje pojazdem w wyżej przytoczonych miejscach przed uzyskaniem uprawnienia do kierowania pojazdami. Przyjęcie takiej interpretacji w sposób nieuprawniony zawężałoby bowiem zakres naruszenia zakazu wynikającego z art. 94 § 1 KW. Jeśli bowiem decyzja ograniczona jest czasowo, to prowadzenie pojazdu mechanicznego po zakończeniu wskazanego w niej okresu, ale bez odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie stanowi niestosowania się do decyzji o cofnięciu uprawnień. Nie dochodzi zatem do wyczerpania znamion czynu z art. 180a KK, gdyż wówczas decyzja o cofnięciu nie jest wykonalna, a zatem dochodzi do prowadzenia pojazdu bez uprawnień i do odpowiedzialności za wykroczenie (por. wyrok SN z 14.4.2021 r., V KK 107/21, Legalis). Granica pomiędzy przypisaniem sprawcy czynu zabronionego z art. 180a KK a przypisaniem czynu zabronionego z art. 94 § 1 KW jest bardzo wąska. Niewłaściwa kwalifikacja może prowadzić do daleko idących skutków procesowych.
W odniesieniu do możliwości warunkowego umorzenia postępowania, przepis art. 66 KK stanowi, że jest to możliwe, jeżeli:
- wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne;
- okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości;
- postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa;
- sprawca nie był uprzednio karany za przestępstwo umyślne.
Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie, co oznacza, że jeśli choćby jedna z nich nie zachodzi, to wówczas nie ma możliwości zastosowania warunkowego umorzenia postępowania względem sprawcy.
Przy rozstrzyganiu o możliwości zastosowania warunkowego umorzenia postępowania w sprawach dotyczących czynu z art. 180a KK sąd powinien zachować szczególną ostrożność, bowiem błędna kwalifikacja prawna czynu może prowadzić do uchylenia rozstrzygnięcia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, jak miało to miejsce w opisywanej sprawie.
Wyrok SN z 14.5.2026 r., V KK 130/26, Legalis
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
