Działania Sądu Rejonowego
Sąd Rejonowy wydał wyrok nakazowy, w którym uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzuconych mu w pkt. I-IV części wstępnej wyroku czynów, wypełniających dyspozycję z art. 79 pkt 4 lit. a i b ustawy z 29.9.1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 522). Sąd wymierzył oskarżonemu za każdy z czynów karę 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki w kwocie 20 zł. W pkt. 5 wyrok, na podstawie art. 85 § 1 KK i art. 86 § 1 KK, wymierzył oskarżonemu kare łączną 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 60 złotych. Orzeczenie uprawomocniło się 24.2.2026 r.
Skarga kasacyjna Prokuratora Generalnego
Prokurator Generalny wniósł 20.3.2026 r. kasację od wyroku na niekorzyść skazanego. Skarżący podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego materialnego z art. 86 § 1 KK i art. 33 § 3 KK, polegającego na połączeniu czterech kar jednostkowych grzywny w wymiarze po 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości stawki dziennej na kwotę 20 zł, i wymierzeniu w ich miejsce kary łącznej grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości stawki dziennej na kwotę 60 zł, czyli niższym niż w art. 86 § 1 KK. Skarżący podniósł, że kara łączna powinna być wymierzona w wymiarze nie niższym niż 101 stawek dziennych, a określenie stawki dziennej powinno znajdować się w wysokości przekraczającej wysokość stawki dziennej ustalonej przy wymiarze grzywny za podlegające łączeniu jednostkowe skazania.
Rozstrzygnięcie i stanowisko SN
SN uznał skargę za oczywiście zasadną i 12.5.2026 r. wydał wyrok, którym uchylił częściowo wyrok Sądu Rejonowego w części dyspozytywnej w zakresie rozstrzygnięcia o karze łącznej grzywny. W swoich rozstrzygnięciach SN podkreślił, że kara łączna wymierzana jest w granicach powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych. Podkreślił ponadto, że ze względu na formę rozstrzygnięcia – wyrok nakazowy – kara grzywny może być orzeczona w wysokości do 200 stawek dziennych albo do 200 000 złotych. SN powielił przy tym prezentowane w judykaturze stanowisko, że górny limit grzywny określonej w wyroku nakazowym dotyczy zarówno kar jednostkowych oraz kar łącznych, orzekanych w tym wyroku. Ostatecznie SN podkreślił, że kara łączna grzywny mogłaby zostać orzeczona w granicach od 101 stawek dziennych (kara powiększona o jedną stawkę powyżej najwyższych z kar do maksymalnie 200 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł każda.
Komentarz
Omawiane orzeczenie SN ukazuje korelację, jaka zachodzi pomiędzy stosowaniem materialnoprawnych zasad związanych z orzeczeniem kary łącznej, przy jednoczesnym wpływie na maksymalną wysokość kary łącznej limitów związanych z rozstrzygnięciem sprawy w drodze wyroku zaocznego. Zgodnie z przepisem art. 85 § 1 KK przyjmuje się, że jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. Ogólne zasady ustalenia wymiaru kary łącznej zostały określone m.in. w przepisach art. 86 § 1 i 2 KK. Co do zasady przyjmuje się zatem, że Sąd wymierza karę łączną w granicach powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych grzywny. Jeśli jednak najwyższą z kar – przy założeniu, że każda z kar jednostkowych jest karą grzywny – wymierzonych za poszczególne przestępstwa, jest kara 810 stawek dziennych grzywny, to wówczas orzeka się tę karę jako karę łączną. Jednakże, wymierzając karę łączną grzywny, sąd określa na nowo wysokość stawki dziennej, kierując się wskazaniami określonymi w art. 33 § 3 KK, przy czym wysokość stawki dziennej nie może przekraczać najwyższej ustalonej poprzednio. Zasady ustalenia kary łącznej grzywny ulegają jednak swoistej modyfikacji przy wydawaniu wyroku nakazowego. Zgodnie z przepisem art. 502 § 1 KPK przyjmuje się, że wyrokiem nakazowym można orzec karę ograniczenia wolności lub grzywnę w wysokości do 200 stawek dziennych albo do 200 000 złotych.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że istnieje możliwość orzeczenia w wyroku nakazowym kary łącznej. Ponadto limit 200 stawek dziennych albo kwoty 200.000 zł z tytułu grzywny odnosi się do kar jednostkowych oraz kary łącznej grzywny. Stanowisko to obecne jest ugruntowanej linii orzeczniczej SN, co w uzasadnieniu do orzeczenia udowadnia SN, przytaczając dorobek jurydyczny. Przyczyną przyjęcia, że limity kary łącznej grzywny określone art. 502 § 1 KPK odnoszą się do kar jednostkowych i kary łącznej jest to, że w przeciwnym wypadku ograniczenie to miałoby wyłącznie iluzoryczny charakter. Judykatura wskazuje również, że przyjęcie tej koncepcji wynika z wykładni językowej przepisu art. 502 § 1 KPK (por. wyrok SN z 13.1.2005 r., II KK 499/04, Legalis). Jeśli zatem Sąd stwierdzi, że kara łączna miałaby wykroczyć ponad granice jej orzeczenia w trybie nakazowym, to wówczas wydanie takiego wyroku nakazowego jest niedopuszczalne. Orzeczenie wyrokiem zaocznym ponad ustalony w art. 502 § 1 KPK pułap stanowi jego rażące naruszenie i prowadzi do uchylenia wyroku w tym zakresie (por. wyrok SN z 12.12.2012 r., II KK 323/12, Legalis). W takich wypadkach Sąd orzekający o karze łącznej obowiązany jest bądź do rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym i respektowania art. 502 § 1 KPK, bądź rozpoznania sprawy w postępowaniu zwyczajnym (por. wyrok SN z 30.6.2020 r., IV KK 158/20, Legalis).
SN zwraca również uwagę na pewien istotny szczegół wymierzenia kary łącznej grzywny przy wydawaniu wyroku nakazowego. Kładzie on bowiem nacisk na określenie momentu w czasie, w jakim dochodzi do ustalania łącznej kary grzywny. Co do zasady w przypadku orzekania kary łącznej grzywny zastosowanie znajdzie przepis art. 86 § 2 KK, gdyż wówczas dojdzie do ustalania na nowo stawki grzywny w wyroku łącznym. Orzeczenie kary łącznej będzie zachodziło bowiem w sytuacji, gdy łączyć się będą wyroki z różnych dat. Jednakże w przypadku orzekania w jednym wyroku nakazowym jednocześnie kar jednostkowych i kary łącznej moment dokonywania analizy przesłanek stawek dziennych pozostaje ten sam. Sąd bierze wówczas pod uwagę dochody sprawcy, a także jego warunki osobiste, rodzinne oraz stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe, zarówno dla ustalenia jednostkowych kar grzywny, jak i dla kary łącznej. Nie znajduje tu zatem zastosowania art. 86 § 2 KPK, gdyż stawki dzienne grzywny w obu przypadkach są takie same.
Wyrok SN z 12.5.2026 r., V KK 122/26, Legalis
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
