Rozstrzygnięcie WSA
17.1.2025 r. WSA w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. J. (dalej: Strona Skarżąca) na czynność Wojewody Wielkopolskiego (dalej: Organ) z 11.7.2024 r. w przedmiocie odrzucenia oferty w ramach programu Aktywny Maluch na lata 2022-2029 stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Strona Skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie do utworzenia i funkcjonowania nowych miejsc opieki dla dzieci do lat 3 w ramach Programu Aktywny Maluch 2022-2029. Zaskarżoną czynnością z 11.7.2024 r. Organ odrzucił jej ofertę z uzasadnieniem, że wniosek nie spełnia kryteriów z pkt 7 Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022-2029 (wersja po zmianach z 25.4.2024 r.; dalej: Program). Strona Skarżąca wniosła skargę na wskazaną czynność Organu, stanowiącą – jej zdaniem – czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30.8.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: PostAdmU), zarzucając naruszenie art. 7 ustawy z 14.6.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: KPA) w zw. z art. 107 KPA, przez brak uzasadnienia czynności, co uniemożliwia poznanie motywów, którymi kierował się Organ i stanowi podstawę do uchylenia czynności.
Odnosząc się do powyższego WSA w Poznaniu wyjaśnił, że zaskarżona czynność jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 PostAdmU, gdyż została wydana w wyniku złożenia przez Stronę Skarżącą wniosku o dofinansowanie do realizacji zadań, z zakresu określonego w art. 62 ustawy z 4.2.2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 798; dalej: OpDzieciU), który wprowadza i reguluje rządowe programy rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Zaskarżona czynność dotyczyła zatem wynikających z ustawy uprawnień Strony Skarżącej do ubiegania się o udzielenie dofinansowania do organizacji miejsc opieki żłobkowej. Czynność taka charakteryzuje się jednostronnością i władczością działania oraz została podjęta przez podmiot wykonujący zadania publiczne. Etap postępowania obejmujący okres od złożenia wniosku do zakwalifikowania go do dofinansowania albo odmowy takiej kwalifikacji (przez m.in. odrzucenie oferty) ma charakter administracyjny i podlegający kontroli sądu administracyjnego. Dopiero samo udzielenie dotacji następuje na podstawie umowy (art. 62 ust. 6 OpDzieciU).
Zaskarżoną czynnością Organ odrzucił wniosek, zawierający ofertę Strony Skarżącej, z uwagi na niespełnienie przez wniosek licznych kryteriów z pkt 7 Programu. Organ nie wskazał jednak, jakie konkretnie kryterium nie zostało spełnione i dlaczego. Tymczasem, skoro zaskarżona czynność podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, to nie tylko sąd, ale także strona powinna dowiedzieć się, jakie rozstrzygnięcie podjęto i dlaczego. Bez wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonej czynności ani sąd, ani strona nie znają racji stojących za podjętą czynnością. Uzasadnienie zawarte w odpowiedzi na skargę jest natomiast spóźnione, gdyż powinno stanowić integralną część zaskarżonej czynności.
Obowiązek uzasadniania rozstrzygnięć w postępowaniu regulowanym przepisami KPA wynika z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 KPA, a rozstrzygnięć podejmowanych w postępowaniach nieregulowanych KPA wynika z zasad konstytucyjnych (art. 2 Konstytucji RP – zasada sprawiedliwości społecznej i demokratyczne państwo prawa i art. 7 Konstytucji RP – działanie organów na podstawie i w granicach prawa), a także z art. 41 ust. 2 lit. c Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 7.12.2000 r. i z wykonawczego wobec niej Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji z 6.9.2001 r., który zasadę uzasadniania rozstrzygnięć formułuje w art. 18 (wyrok WSA w Poznaniu z 30.8.2023 r., III SA/Po 302/23, Legalis. Brak wystarczającego uzasadnienia zaskarżonej czynności przemawia zatem za stwierdzeniem jej bezskuteczności, o czym WSA w Poznaniu orzekł w pkt I ww. wyroku, na podstawie art. 146 § 1 PostAdmU.
NSA wyrokiem z 15.5.2026 r., I GSK 550/25, Legalis, po rozpoznaniu sprawy ze skargi kasacyjnej Organu od wyroku WSA w Poznaniu z 17.1.2025 r., III SA/Po 481/24, Legalis, w sprawie ze skargi Strony Skarżącej na czynność Organu z 11.7.2024 r. w pkt 1 uchylił zaskarżony wyrok, w pkt 2 oddalił skargę, zaś w pkt 3 zasądził od Strony Skarżącej na rzecz Organu 460 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Strona Skarżąca 10.6.2026 r. wniosła (osobiście) do NSA skargę o wznowienie postępowania sądowego, w sprawie zakończonej ww. prawomocnym wyrokiem NSA z 15.5.2026 r.
Stan prawny
NSA w pierwszej kolejności przywołał stan prawny znajdujący zastosowanie w sprawie i wskazał, że skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna. Stosownie do art. 276 PostAdmU, do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest NSA, stosuje się odpowiednio art. 175 PostAdmU. Odesłanie to oznacza, jak wyjaśnił NSA, że skargę o wznowienie postępowania może sporządzić wyłącznie adwokat lub radca prawny (art. 175 § 1 i 3 PostAdmU; przymus adwokacko-radcowski). Powyższych ograniczeń nie stosuje się, gdy skargę o wznowienie sporządza: sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem oraz w przypadku prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka (art. 175 § 2 PostAdmU).
Następnie NSA wyjaśnił, że powyższa regulacja prowadzi do wniosku, że do skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem NSA ma zastosowanie przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że musi być ona sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika.
Innymi słowy, skarga o wznowienie postępowania powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, pod rygorem jej odrzucenia (art. 178 PostAdmU). NSA zauważył, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że niedopełnienie tego obowiązku jest brakiem nieusuwalnym skargi o wznowienie postępowania, który powoduje jej odrzucenie, bez uprzedniego wzywania do usunięcia braku formalnego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 PostAdmU w związku z art. 193 PostAdmU i art. 276 PostAdmU (por. PostAdmU. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 1121, Teza 6 do art. 276 PostAdmU i powołane tam orzecznictwo).
Stan faktyczny sprawy
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności sprawy, NSA wskazał, że Strona Skarżąca nie spełniła wymogów określonych w art. 175 § 1 PostAdmU – skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem NSA sporządziła bowiem osobiście. Brak ten, stanowiący nieusuwalne uchybienie formalne skargi o wznowienie postępowania, skutkuje jej odrzuceniem (postanowienie NSA z 9.3.2005 r., I GSK 359/05, Legalis).
Na marginesie NSA wskazał również, że – zgodnie z przywołanym powyżej poglądem doktryny – z uwagi na sporządzenie skargi o wznowienie postępowania osobiście przez Stronę Skarżącą, nie było konieczne wzywanie pełnomocnika Strony Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania.
Rozstrzygnięcie NSA
Podsumowując NSA wskazał, że z ww. względów – skoro skarga Strony Skarżącej o wznowienie postępowania nie została sporządzona przez uprawniony podmiot (tj. profesjonalnego pełnomocnika procesowego) – NSA, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 PostAdmU w związku z art. 276 PostAdmU i art. 193 PostAdmU, orzekł jak w sentencji, tj. odrzucił skargę o wznowienie postępowania.
Komentarz
Na tle stanu faktycznego ustalonego w rozpatrywanej sprawie NSA wypowiedział się na temat pisma wszczynającego jeden z nadzwyczajnych trybów w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tj. skargi o wznowienie postępowania i stawianych wobec niej przez ustawodawcę wymogów formalnych, a także konsekwencji ich niedopełnienia. Mając na uwadze obowiązujący stan prawny, jak też dotychczasowe stanowisko doktryny i orzecznictwa, NSA wskazał, że taka skarga musi zostać sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Strona Skarżąca nie spełniła tego wymogu, dlatego skarga podlegała odrzuceniu bez uprzedniego wezwania do uzupełnienia braku.
Wyrok NSA z 24.6.2026 r., I GSK 882/26, Legalis
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
